- Οι ΗΠΑ και η Γαλλία απαιτούν δημοσιονομική προσαρμογή 5% του ΑΕΠ για σταθεροποίηση.
- Η Ελλάδα αποτελεί πρότυπο με πρωτογενές πλεόνασμα 4% το 2024.
- Η γήρανση του πληθυσμού και οι γεωπολιτικές εντάσεις απειλούν τη βιωσιμότητα του χρέους.
- Οι αγορές γίνονται όλο και πιο ευαίσθητες στις αρνητικές οικονομικές προοπτικές.
Η αυξανόμενη πίεση στα δημόσια οικονομικά των ισχυρών οικονομιών, όπως οι ΗΠΑ και η Γαλλία, επαναφέρει τον φόβο μιας νέας κρίσης χρέους στο προσκήνιο. Ενώ οι αναπτυγμένες χώρες χρειάζονται δημοσιονομικές παρεμβάσεις έως και 5% του ΑΕΠ, η Ελλάδα προβάλλεται ως πρότυπο πειθαρχίας έχοντας επιτύχει πρωτογενές πλεόνασμα 4%.
| Χώρα | Στόχος Πρωτογενούς Πλεονάσματος | Αναγκαία Δημοσιονομική Προσαρμογή |
|---|---|---|
Χώρα Γαλλία | Στόχος Πρωτογενούς Πλεονάσματος 1,3% του ΑΕΠ | Αναγκαία Δημοσιονομική Προσαρμογή 5% του ΑΕΠ |
Χώρα Ηνωμένες Πολιτείες | Στόχος Πρωτογενούς Πλεονάσματος 1,3% του ΑΕΠ | Αναγκαία Δημοσιονομική Προσαρμογή 5% του ΑΕΠ |
Χώρα Βέλγιο | Στόχος Πρωτογενούς Πλεονάσματος 1,8% του ΑΕΠ | Αναγκαία Δημοσιονομική Προσαρμογή 3% του ΑΕΠ |
Χώρα Ηνωμένο Βασίλειο | Στόχος Πρωτογενούς Πλεονάσματος 1,8% του ΑΕΠ | Αναγκαία Δημοσιονομική Προσαρμογή 3% του ΑΕΠ |
Χώρα Ιταλία | Στόχος Πρωτογενούς Πλεονάσματος 2,5% του ΑΕΠ | Αναγκαία Δημοσιονομική Προσαρμογή 3% του ΑΕΠ |
Η τρέχουσα δημοσιονομική συγκυρία διαμορφώνεται από ένα εκρηκτικό κοκτέιλ υψηλών επιτοκίων, δημογραφικής γήρανσης και γεωπολιτικής αστάθειας. Το παρασκήνιο της ανάλυσης των οικονομολόγων Τζερομίν Ζετελμάιερ και Ζολτ Ντάρβας αποκαλύπτει ότι η περίοδος της «δωρεάν» ρευστότητας έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί, αναγκάζοντας ακόμη και τους παραδοσιακούς πυλώνες της παγκόσμιας οικονομίας να αναμετρηθούν με τα όρια της δανειστικής τους ικανότητας.
Η Ελλάδα κατέγραψε το 2024 πρωτογενές πλεόνασμα 4% του ΑΕΠ, επίπεδο σημαντικά υψηλότερο από αυτό που απαιτείται για τη σταθεροποίηση του χρέους.
Τζερομίν Ζετελμάιερ, Οικονομολόγος
Η ακτινογραφία του παγκόσμιου χρέους
Σύμφωνα με τη μελέτη, χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Γαλλία, το Βέλγιο και το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκονται αντιμέτωπες με μια ολοένα και πιο δύσκολη δημοσιονομική πορεία. Οι υπερχρεωμένες «πλούσιες» G7 καλούνται να διαχειριστούν επίπεδα δημόσιου χρέους που αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά τις επόμενες δύο δεκαετίες, την ώρα που οι αγορές γίνονται πιο ευαίσθητες σε αρνητικές ειδήσεις.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι οι κυβερνήσεις δεν μπορούν πλέον να βασίζονται στην απεριόριστη ανοχή των επενδυτών. Μια απότομη αύξηση των επιτοκίων δανεισμού θα μπορούσε να επιβαρύνει τις ήδη πιεσμένες οικονομίες, καθιστώντας τη σταθεροποίηση των δημόσιων οικονομικών μια εξαιρετικά σύνθετη εξίσωση.
Προτεινόμενο Κληρονομιές: Οι ενστάσεις της ΟΚΕ για το νέο νομοσχέδιο και οι κίνδυνοι για τους κληρονόμους
Παράλληλα, η γήρανση του πληθυσμού λειτουργεί ως «ωρολογιακή βόμβα», αυξάνοντας τις δαπάνες για συντάξεις και υγεία. Οι ελπίδες ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα ενισχύσει την παραγωγικότητα παραμένουν αβέβαιες, ενώ οι γεωπολιτικές εντάσεις επιβραδύνουν το παγκόσμιο εμπόριο και την ανάπτυξη.
Το ελληνικό μοντέλο ως σημείο αναφοράς
Στον αντίποδα αυτής της εικόνας, η ανάλυση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο ιστορικό προηγούμενο χωρών όπως η Ελλάδα, η Πορτογαλία και η Ιρλανδία. Οι τρεις αυτές οικονομίες, που κάποτε θεωρούνταν οι αδύναμοι κρίκοι της Ευρωζώνης, κατάφεραν να επανέλθουν μέσω αυστηρής δημοσιονομικής πειθαρχίας και μεταρρυθμίσεων.
Ειδικότερα, η ταχεία αποκλιμάκωση του ελληνικού χρέους αποτελεί αντικείμενο μελέτης, καθώς η χώρα κατέγραψε το 2024 πρωτογενές πλεόνασμα 4% του ΑΕΠ. Το ποσοστό αυτό είναι σημαντικά υψηλότερο από το επίπεδο σταθεροποίησης που απαιτείται για τις περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες, αποδεικνύοντας ότι η δημοσιονομική προσαρμογή αποδίδει καρπούς.
Εν αναμονή των διευκρινίσεων, οικονομικοί αναλυτές που παρακολουθούν την πορεία των ομολόγων τονίζουν ότι η δημοσιονομική πειθαρχία και οι διαρθρωτικές αλλαγές σπάνια προκύπτουν από πολιτική βούληση. Αντιθέτως, στις περισσότερες περιπτώσεις, οι αναγκαίες τομές επιβάλλονται από την πίεση των αγορών και το αυξημένο κόστος δανεισμού.
Η επόμενη μέρα για τη διεθνή οικονομία
Το ιδανικό σενάριο για τη σταθεροποίηση του χρέους περιλαμβάνει έναν συνδυασμό μεταρρυθμίσεων στην ανάπτυξη, αλλαγών στα συνταξιοδοτικά συστήματα και στοχευμένων φορολογικών παρεμβάσεων. Ωστόσο, οι αναλυτές αναγνωρίζουν ότι αυτή η οδός είναι πολιτικά επώδυνη και συχνά αποφεύγεται μέχρι να καταστεί αναπόφευκτη.
Σε περίπτωση που οι κυβερνήσεις συνεχίσουν να χρησιμοποιούν αισιόδοξες παραδοχές για την ανάπτυξη, ο κίνδυνος ενός «σκληρού» σεναρίου αυξάνεται. Μια απότομη αύξηση του κόστους δανεισμού θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα περίοδο αστάθειας, αναγκάζοντας τις χώρες σε έκτακτα μέτρα που θα πλήξουν την κοινωνική συνοχή.
Πώς να αξιολογείτε τη δημοσιονομική υγεία μιας χώρας
- Παρακολουθήστε το Πρωτογενές Πλεόνασμα ως δείκτη ικανότητας αποπληρωμής χρέους.
- Ελέγξτε τη σχέση Χρέους προς ΑΕΠ για να δείτε το μέγεθος της επιβάρυνσης.
- Δώστε προσοχή στις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων που δείχνουν την εμπιστοσύνη των αγορών.
- Αναλύστε τις δημογραφικές τάσεις καθώς επηρεάζουν μακροπρόθεσμα το ασφαλιστικό σύστημα.
