Οι 20 αλήθειες της κυβέρνησης υπό αμφισβήτηση: Τι αποκαλύπτουν οι εκθέσεις ΙΟΒΕ και Κομισιόν

Το κυβερνητικό αφήγημα των «20 αληθειών» για την οικονομία τίθεται υπό αυστηρή κριτική, καθώς τρεις νέες εκθέσεις από το ΙΟΒΕ, το ΙΝΕ-ΓΣΕΕ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναδεικνύουν σοβαρές διαρθρωτικές αδυναμίες. Παρά την επικοινωνιακή αντεπίθεση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, οι αναλυτές προειδοποιούν για επιβράδυνση της ανάπτυξης και διάβρωση του πραγματικού εισοδήματος των νοικοκυριών λόγω του επίμονου πληθωρισμού.

Η προσπάθεια της κυβέρνησης να επικοινωνήσει ένα αφήγημα επιτυχίας έρχεται σε μια χρονική στιγμή όπου η ελληνική οικονομία προσπαθεί να αποτινάξει οριστικά τα κατάλοιπα της δεκαετούς κρίσης. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στην απόκλιση μεταξύ των μακροοικονομικών μεγεθών και της μικροοικονομικής αίσθησης των πολιτών, καθώς η θεωρία της «διάχυσης της ανάπτυξης» προσκρούει στην ακρίβεια και το ενεργειακό κόστος.

Η επιβράδυνση της ανάπτυξης και το ενεργειακό σοκ

Η πρώτη σοβαρή αμφισβήτηση αφορά τη διατηρησιμότητα της ανάπτυξης. Ενώ το οικονομικό επιτελείο κάνει λόγο για ισχυρή τροχιά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει σταδιακή επιβράδυνση της δραστηριότητας από 2,1% το 2025 σε 1,6% το 2027. Η τάση αυτή συνδέεται άμεσα με το ενεργειακό σοκ, το οποίο συνεχίζει να διαβρώνει το πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών.

Παράλληλα, η Τράπεζα της Ελλάδος επιβεβαιώνει ότι η ανάπτυξη θα κινηθεί σε παρόμοια επίπεδα, επισημαίνοντας ωστόσο ότι ο πληθωρισμός και το στεγαστικό πρόβλημα αποτελούν τα κύρια «αγκάθια» για τη σταθερότητα. Το ΙΟΒΕ από την πλευρά του τονίζει ότι οι γεωπολιτικές εξελίξεις οδηγούν σε χαμηλότερη αύξηση εισοδημάτων από την αρχικά αναμενόμενη.

Επενδυτικό κενό και εξάρτηση από τις εισαγωγές

Το κυβερνητικό επιχείρημα περί μετασχηματισμού του παραγωγικού μοντέλου δέχεται επίσης ισχυρά πλήγματα. Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από βαθύ επενδυτικό κενό και χαμηλή εγχώρια αποταμίευση. Η παραγωγική βάση της χώρας δεν δημιουργεί ακόμη την απαραίτητη υψηλή προστιθέμενη αξία, γεγονός που την καθιστά ευάλωτη.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει ότι η ζήτηση για εισαγωγές θα παραμείνει ισχυρή, ακριβώς λόγω της μεγάλης εισαγωγικής εξάρτησης των επενδύσεων. Αυτή η διαπίστωση έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την κυβερνητική θέση ότι το εμπορικό έλλειμμα είναι μια απλή παρενέργεια της ανάπτυξης, αναδεικνύοντας ένα ανησυχητικό έλλειμμα ανταγωνιστικότητας που απαιτεί βαθιές τομές.

Αγορά εργασίας και αγοραστική δύναμη

Στο πεδίο της απασχόλησης, η εικόνα είναι διπλή. Η ανεργία υποχωρεί, ωστόσο η μακροχρόνια ανεργία παραμένει η υψηλότερη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό αντανακλά χρόνιες διαρθρωτικές αδυναμίες και σημαντικές ελλείψεις δεξιοτήτων, αποδυναμώνοντας το αφήγημα περί οριστικής εξομάλυνσης της αγοράς εργασίας.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων οικονομικών αναλυτών, η διατήρηση των υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων αποτελεί μεν εχέγγυο σταθερότητας, αλλά ταυτόχρονα στερεί πολύτιμη ρευστότητα από την πραγματική οικονομία. Η έκθεση του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ αποκαλύπτει ότι η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων παραμένει καθηλωμένη στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, καθώς ο πληθωρισμός απορροφά τις ονομαστικές αυξήσεις μισθών.

Δημόσιο χρέος και κοινωνική ευαλωτότητα

Παρά τη μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, η οποία οφείλεται κυρίως στην ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ, το ελληνικό χρέος παραμένει εξαιρετικά υψηλό. Η Κομισιόν το τοποθετεί στο 140,7% για το 2026, ένα από τα υψηλότερα επίπεδα στην ΕΕ. Αυτό περιορίζει δραστικά τα περιθώρια για κοινωνική πολιτική σε περίπτωση νέων διεθνών αναταράξεων.

Την ίδια στιγμή, η μελέτη του ΙΟΒΕ δείχνει ότι 7 στους 10 Έλληνες αντιμετωπίζουν οικονομική ασφυξία, παρά τους θετικούς μακροοικονομικούς δείκτες. Η εισοδηματική ανισότητα και ο κίνδυνος φτώχειας παραμένουν κρίσιμα ζητήματα που δεν φαίνεται να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά από τις τρέχουσες παρεμβάσεις.

Η επόμενη μέρα για την ελληνική οικονομία

Οι τρεις εκθέσεις καταλήγουν σε ένα κοινό συμπέρασμα: η πρόοδος είναι υπαρκτή, αλλά η πραγματική σύγκλιση με την Ευρώπη παραμένει αργή. Η υψηλή εξάρτηση από τις εισαγωγές και οι επίμονες πληθωριστικές πιέσεις αποτελούν τους μεγαλύτερους κινδύνους για τη βιωσιμότητα του αναπτυξιακού μοντέλου.

Για να κλείσει το χάσμα, απαιτείται η ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής και η στόχευση σε τομείς με υψηλή προστιθέμενη αξία. Η κοινωνική βιωσιμότητα θα κριθεί τελικά από το αν οι θετικοί δείκτες θα μεταφραστούν σε πραγματική αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος για την πλειονότητα των πολιτών.