Στεγαστικό: Οι σφοδρές αντιδράσεις για το πλαφόν στα ενοίκια και το «αγκάθι» των ανακαινίσεων

Η δημόσια διαβούλευση για την Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική φέρνει στο φως βαθιές διαφωνίες, με τους πολίτες και τους φορείς να απορρίπτουν το πλαφόν στα ενοίκια. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Dnews, η αγορά προειδοποιεί για μαζική απόσυρση ακινήτων, καθώς τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης φαίνεται να λειτουργούν ως καταλύτης για νέες αυξήσεις αντί για αποκλιμάκωση των τιμών.

Η τρέχουσα συζήτηση για το στεγαστικό ζήτημα δεν αποτελεί μια μεμονωμένη αντίδραση, αλλά την κορύφωση μιας δεκαετούς πίεσης στην ελληνική κτηματαγορά. Η νέα Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035 τίθεται σε μια κρίσιμη καμπή, όπου η ανάγκη για προσιτή κατοικία συγκρούεται με το αυξημένο κόστος συντήρησης και τις φορολογικές επιβαρύνσεις των ιδιοκτητών.

Το αδιέξοδο του πλαφόν και ο κίνδυνος μείωσης της προσφοράς

Το σημείο που συγκεντρώνει τα περισσότερα βέλη στη διαβούλευση είναι η πρόταση για χρήση ενός δείκτη ποιότητας κατοικίας ως εργαλείο για τον καθορισμό ανώτατων ορίων μισθώματος. Οι συμμετέχοντες προειδοποιούν ότι μια τέτοια διοικητική παρέμβαση θα ωθήσει πολλούς ιδιοκτήτες να θέσουν τα ακίνητά τους εκτός αγοράς.

Όπως επισημαίνεται, όταν το ενοίκιο δεν καλύπτει τις δαπάνες επισκευών και τους φόρους, η ιδιοκτησία καθίσταται ασύμφορη. Η μείωση της προσφοράς που θα προκύψει, εκτιμάται ότι θα εντείνει τη στεγαστική κρίση, οδηγώντας τελικά σε υψηλότερες πραγματικές τιμές μέσω της «μαύρης» οικονομίας ή της εγκατάλειψης των ακινήτων.

Παρά το γεγονός ότι πρόσφατα το αρμόδιο Υπουργείο επιχείρησε να κλείσει το παράθυρο για το πλαφόν, η συμπερίληψη τέτοιων εργαλείων στη στρατηγική προκαλεί ανασφάλεια στους επενδυτές. Η αγορά ζητά σταθερότητα και όχι περιοριστικά μέτρα που θυμίζουν παρωχημένες οικονομικές πρακτικές.

Το παράδοξο της ενεργειακής αναβάθμισης και των ενοικίων

Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα διάσταση που αναδείχθηκε είναι ο ρόλος των προγραμμάτων τύπου «Εξοικονομώ». Πολλοί πολίτες υποστηρίζουν ότι η ενεργειακή κλάση εκτοξεύει τις τιμές, καθώς τα ανακαινισμένα διαμερίσματα επιστρέφουν στην αγορά με υπέρογκα μισθώματα για να αποσβεστεί η επένδυση.

Οι κρατικές επιδοτήσεις, αν και βελτιώνουν το κτιριακό απόθεμα, δεν συνοδεύονται από ρήτρες προσιτής τιμής. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η ποιότητα κατοικίας να βελτιώνεται, αλλά ταυτόχρονα να γίνεται απρόσιτη για τα νοικοκυριά με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, επιδεινώνοντας το κοινωνικό χάσμα.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών της κτηματαγοράς, η σύνδεση της ελεύθερης διαμόρφωσης των ενοικίων αποκλειστικά με την ενεργειακή αναβάθμιση λειτουργεί τιμωρητικά για όσους ιδιοκτήτες δεν έχουν πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία, οδηγώντας σε περαιτέρω υποβάθμιση του κέντρου των πόλεων.

Εναλλακτικές προτάσεις για τη φορολογία και τα κλειστά ακίνητα

Αντί για περιορισμούς, η διαβούλευση ανέδειξε την ανάγκη για γενναία κίνητρα. Μια πρόταση που κερδίζει έδαφος είναι η επιστροφή μέρους του φόρου εισοδήματος από ενοίκια απευθείας στους ενοικιαστές, ώστε να μειωθεί το πραγματικό κόστος στέγασης χωρίς να θιγεί η απόδοση του ιδιοκτήτη.

Επιπλέον, ζητείται η ενεργοποίηση των 1,81 εκατομμυρίων ανενεργών ακινήτων μέσω ενός πιο ευέλικτου πλαισίου. Η αλλαγή χρήσης κτιρίων και η νομιμοποίηση ορισμένων κατηγοριών αυθαιρέτων με δέσμευση για μακροχρόνια μίσθωση θεωρούνται κινήσεις που θα μπορούσαν να αυξήσουν άμεσα το απόθεμα.

Η επόμενη μέρα της στεγαστικής πολιτικής

Η αντιμετώπιση της κρίσης απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση που θα λαμβάνει υπόψη και το αυξημένο κόστος κατασκευής. Η πρόταση για επιστροφή του ΦΠΑ στα οικοδομικά υλικά και τις εργασίες θεωρείται από πολλούς ως η μόνη λύση για να καταστεί ξανά συμφέρουσα η ανέγερση νέων κατοικιών.

Η κυβέρνηση καλείται τώρα να αξιολογήσει αυτά τα σχόλια και να αποφασίσει αν θα επιμείνει σε ρυθμιστικά πλαίσια ή αν θα στραφεί σε μια πολιτική ενίσχυσης της προσφοράς. Η κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι χωρίς ίσους όρους συμμετοχής για μικρούς και μεγάλους επενδυτές, η στεγαστική κρίση θα συνεχίσει να βαθαίνει.