Ψηφιακά υδρόμετρα: Στημένοι διαγωνισμοί – Υπερκοστολογήσεις έως 700% σε 50 δήμους

Στο φως έρχεται ένα τεράστιο σκάνδαλο διαφθοράς που αφορά το πρόγραμμα ψηφιακών υδρομέτρων, με την Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ) να εντοπίζει υπερκοστολογήσεις που αγγίζουν το 700%. Η έρευνα αποκαλύπτει προσυνεννοημένες προσφορές και χειραγώγηση διαγωνισμών σε περισσότερους από 50 δήμους, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη διαχείριση κονδυλίων του ΕΣΠΑ ύψους 500 εκατομμυρίων ευρώ.

Η υπόθεση αυτή, η οποία ξεκίνησε από την καταγγελία ενός πληροφοριοδότη το 2024, αναδεικνύει τις χρόνιες παθογένειες στις δημόσιες συμβάσεις των ΟΤΑ. Έρχεται σε συνέχεια της ευρύτερης έρευνας για κατασπατάληση 500 εκατ. ευρώ που χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκούς πόρους για τον εκσυγχρονισμό των δικτύων ύδρευσης.

Το χρονικό της έρευνας και η αποκάλυψη της αλληλογραφίας

Οι ελεγκτές της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας απέκτησαν πρόσβαση σε κρίσιμη ηλεκτρονική αλληλογραφία μεταξύ στελεχών δήμων και εταιρειών εμπορίας. Από τα μηνύματα προκύπτει πλήρης συνεννόηση για τις τιμές, τις οικονομικές προσφορές, αλλά και τα τεχνικά χαρακτηριστικά των διαγωνισμών.

Η πρακτική αυτή είχε ως στόχο τη φωτογραφική διαμόρφωση των όρων υπέρ συγκεκριμένων προμηθευτών. Με αυτόν τον τρόπο, αποκλείονταν ανταγωνιστικές προσφορές που θα μπορούσαν να μειώσουν το κόστος για το δημόσιο ταμείο.

Η έρευνα πυροδοτήθηκε από μια αναφορά 28 σελίδων, η οποία περιέγραφε με λεπτομέρειες ατασθαλίες σε περισσότερες από 50 προμήθειες. Ήδη, περιπτώσεις όπως το πόρισμα για τη ΔΕΥΑ Κιλκίς είχαν δείξει ότι το πρόβλημα δεν ήταν μεμονωμένο.

Υπερκοστολογήσεις «μαμούθ» και η μέθοδος της χειραγώγησης

Τα ευρήματα σοκάρουν, καθώς καταγράφονται υπερκοστολογήσεις έως και 700% σε σχέση με τις πραγματικές τιμές της αγοράς. Επιπλέον, οι ελεγκτές εντόπισαν προσυνεννοημένες μελέτες που οδηγούσαν σε υπερδιαστασιολόγηση των έργων, δηλαδή στην παραγγελία πολύ περισσότερων υδρομέτρων από όσα χρειάζονταν.

Το μέσο κόστος ανά έργο υπολογίζεται στα 9 εκατομμύρια ευρώ, με τη δράση «Ολοκληρωμένη Διαχείριση Δικτύων Ύδρευσης» να περιλαμβάνει 55 εγκεκριμένες προτάσεις. Η αντικατάσταση των παλαιών συστημάτων με ψηφιακά θεωρήθηκε έργο πνοής, αλλά μετατράπηκε σε πεδίο παράνομου πλουτισμού.

Σύμφωνα με νομικούς παραστάτες που παρακολουθούν την υπόθεση, η ζημία του δημοσίου ενδέχεται να ξεπερνά κάθε αρχική εκτίμηση. Η μεθοδολογία της οριζόντιας σύμπραξης (καρτέλ) φαίνεται πως είχε απλωθεί σε ολόκληρη την επικράτεια.

Παράλληλες έρευνες από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και την Επιτροπή Ανταγωνισμού

Λόγω της εμπλοκής ευρωπαϊκών κονδυλίων, η υπόθεση έχει περάσει στα χέρια της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Μάρτυρες-κλειδιά έχουν ήδη καταθέσει, ενώ η έρευνα επεκτείνεται και σε εταιρείες-οχήματα που πιθανώς χρησιμοποιήθηκαν για το ξέπλυμα των υπερκερδών.

Ταυτόχρονα, η Επιτροπή Ανταγωνισμού διενεργεί επιτόπιους ελέγχους για να διαπιστώσει αν υπήρξε νόθευση δημόσιων διαγωνισμών. Η διαδικασία αυτή θυμίζει άλλες μεγάλες υποθέσεις υπεξαίρεσης κονδυλίων της ΕΕ που έχουν απασχολήσει τη δικαιοσύνη στο παρελθόν.

Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί εστιάζουν πλέον στη διαδρομή του χρήματος και στις διασυνδέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων εταιρειών. Η ολοκλήρωση των ερευνών δεν αναμένεται σύντομα, καθώς ο όγκος των δεδομένων είναι τεράστιος.

Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα

Μέχρι στιγμής, η Εθνική Αρχή Διαφάνειας τηρεί στάση αναμονής πριν τη δημοσιοποίηση των τελικών αποδεκτών του πορίσματος. Ωστόσο, η ποινική αξιολόγηση θεωρείται βέβαιη για δεκάδες στελέχη που εμπλέκονται στη διαδικασία των προμηθειών.

Η υπόθεση αυτή θέτει σε κίνδυνο τη μελλοντική χρηματοδότηση των δήμων από το ΕΣΠΑ, καθώς η ΕΕ εφαρμόζει αυστηρούς κανόνες για τη διαφάνεια. Οι πολίτες, από την άλλη, καλούνται να πληρώσουν το κόστος της κακοδιαχείρισης μέσω των τελών ύδρευσης.

Στο πλαίσιο της θεωρίας της θεσμικής διαφθοράς — η οποία περιγράφει πώς οι δομές εξουσίας χρησιμοποιούνται για την εξυπηρέτηση ιδιωτικών συμφερόντων — η περίπτωση των υδρομέτρων αποτελεί κλασικό παράδειγμα. Η επόμενη μέρα θα απαιτήσει ριζική αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο οι δήμοι διενεργούν μεγάλους ψηφιακούς διαγωνισμούς.