Ενοίκια: Στο 70% του μέσου μισθού το κόστος στέγασης στην Αθήνα

Σοκαριστικά στοιχεία για τη στεγαστική κρίση στην Ελλάδα αποκαλύπτει νέα μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), καθώς το μέσο ενοίκιο για ένα διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου στην Αθήνα απορροφά πλέον το 70,2% του μέσου μηνιαίου μισθού. Η χώρα μας κατέγραψε το 2025 τη δεύτερη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση ενοικίων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, φτάνοντας το 10,1%, γεγονός που καθιστά την εύρεση στέγης αδύνατη εξίσωση για χιλιάδες νοικοκυριά.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας παρατεταμένης περιόδου ανισορροπίας στην ελληνική κτηματαγορά, όπου η προσφορά κατοικιών αδυνατεί να ακολουθήσει την εκρηκτική ζήτηση. Η μελέτη του ΚΕΦΙΜ, η οποία βασίζεται σε δεδομένα της Eurostat και της Τράπεζας της Ελλάδος, επιβεβαιώνει ότι η οικονομική προσβασιμότητα της στέγης επιδεινώνεται με ρυθμούς πολλαπλάσιους από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Η «ασφυξία» της Αθήνας έναντι της Ευρώπης

Η εικόνα στην ελληνική πρωτεύουσα είναι δραματικά πιο πιεστική σε σύγκριση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Ενώ ο μέσος όρος στην Ε.Ε. για την ενοικίαση ενός διαμερίσματος ενός υπνοδωματίου διαμορφώνεται στο 33,8% του μισθού, στην Αθήνα το ποσοστό αυτό εκτοξεύεται στο 70,2%.

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη για τις οικογένειες, καθώς για ένα διαμέρισμα δύο υπνοδωματίων, το κόστος απορροφά το 93,6% του μέσου μισθού. Στην υπόλοιπη Ευρώπη, το αντίστοιχο ποσοστό δεν ξεπερνά το 45,6%, αναδεικνύοντας το τεράστιο χάσμα μεταξύ αγοραστικής δύναμης και κόστους διαβίωσης.

Σύμφωνα με την έκθεση της Eurostat, η Ελλάδα αναδεικνύεται σε αρνητική πρωταθλήτρια, καθώς οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν το 2025 κατά 5,5% και τα ενοίκια κατά 10,1%, την ώρα που στην υπόλοιπη Ε.Ε. οι αυξήσεις περιορίστηκαν στο 3,2%.

Οι γενεσιουργές αιτίες της στεγαστικής κρίσης

Η ανάλυση αποδίδει την αλματώδη άνοδο των τιμών σε ένα πλέγμα παραγόντων που περιλαμβάνει την επέλαση των βραχυχρόνιων μισθώσεων τύπου Airbnb και την εισροή κεφαλαίων μέσω του προγράμματος Golden Visa. Αυτά τα φαινόμενα έχουν περιορίσει δραστικά το απόθεμα ακινήτων που διατίθενται για μακροχρόνια ενοικίαση.

Παράλληλα, η περιορισμένη κατασκευαστική δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης δημιούργησε ένα κενό προσφοράς που δεν έχει ακόμη καλυφθεί. Σύμφωνα με εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της αγοράς ακινήτων, η διατήρηση χιλιάδων κλειστών διαμερισμάτων επιτείνει το πρόβλημα, παρά τις προσπάθειες για πρόγραμμα επιδότησης ανακαίνισης.

Στην Αττική, το κόστος για ένα τυπικό διαμέρισμα 50-60 τ.μ. αγγίζει πλέον τα 1.150 ευρώ. Με τον μέσο μηνιαίο μισθό πλήρους απασχόλησης να βρίσκεται στα 1.500 ευρώ, η ενοικίαση ενός σπιτιού για μια οικογένεια απαιτεί πρακτικά δύο πλήρεις μισθούς μόνο για την κάλυψη της στέγης.

Η ιστορική αναδρομή και η παγίδα του εισοδήματος

Η πορεία των ενοικίων τα τελευταία 25 χρόνια αποκαλύπτει τις δομικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας. Μετά την άνοδο κατά 53% την περίοδο 2000-2011, η αγορά διορθώθηκε κατά 26% στην κρίση, όμως από το 2022 η άνοδος είναι βίαιη και απότομη.

Αν και σε πραγματικούς όρους τα ενοίκια μπορεί να φαίνονται χαμηλότερα από τα υψηλά του 2010, η σημαντική υποχώρηση των εισοδημάτων καθιστά τη στέγαση ένα ασήκωτο οικονομικό φορτίο. Η σχέση ενοικίου-εισοδήματος είναι σήμερα η χειρότερη των τελευταίων δεκαετιών.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η στεγαστική ασφυξία δεν είναι πλέον ένα απλό οικονομικό μέγεθος, αλλά ένας παράγοντας που υπονομεύει την κοινωνική συνοχή και τις προοπτικές της νέας γενιάς, οδηγώντας σε δημογραφική συρρίκνωση.

Η επόμενη μέρα για την αγορά ακινήτων

Η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί, σύμφωνα με το ΚΕΦΙΜ, πολιτικές ενίσχυσης της προσφοράς και περιορισμό των στρεβλώσεων. Η απελευθέρωση κλειστών ακινήτων και η παροχή κινήτρων για νέες κατασκευές θεωρούνται κρίσιμα βήματα για την εξισορρόπηση της αγοράς.

Εν αναμονή των νέων ρυθμίσεων, οι αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι η Αθήνα κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια πόλη απρόσιτη για τους μόνιμους κατοίκους της. Η ανάγκη για στοχευμένη στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών παραμένει επιτακτική, καθώς το κόστος διαβίωσης συνεχίζει να κινείται σε τροχιά σύγκρουσης με την πραγματική οικονομία.