ΕΚΤ: Ο πόλεμος στο Ιράν εντείνει τους κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της Ευρώπης

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προειδοποιεί για σοβαρούς κινδύνους στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της Ευρωζώνης, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα ενεργειακού σοκ και ασθενούς ανάπτυξης. Στην εξαμηνιαία Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, η κεντρική τράπεζα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για απότομη ανατιμολόγηση στις αγορές ομολόγων και δημοσιονομική αστάθεια.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της προειδοποίησης που εξέδωσε ο Γιάννης Στουρνάρας για τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού στην Ευρώπη. Το παρασκήνιο της υπόθεσης συνδέεται άρρηκτα με την γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή, η οποία πλέον μεταφράζεται από την ΕΚΤ ως άμεση απειλή για το κόστος δανεισμού και τη δημοσιονομική βιωσιμότητα των κρατών-μελών.

Οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι και η παγίδα της ανάπτυξης

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Dnews, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα επισημαίνει ότι ο πόλεμος στο Ιράν, σε συνδυασμό με τις συνεχιζόμενες εμπορικές εντάσεις, θα μπορούσαν να επιβραδύνουν την οικονομική ανάπτυξη στην ευρωζώνη. Η κατάσταση αυτή δυσχεραίνει τη χρηματοδότηση των δημοσιονομικών αναγκών των κρατών, την ώρα που οι ανάγκες για αμυντικές δαπάνες αυξάνονται.

Παρά το γεγονός ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές εμφανίζονται μέχρι στιγμής ανθεκτικές, η Φρανκφούρτη εκφράζει ανησυχία ότι οι επενδυτές ενδέχεται να υποτιμούν τους κινδύνους. Ένα σενάριο ασθενέστερης ανάπτυξης σε συνδυασμό με ένα επίμονο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να οδηγήσει σε επαναξιολόγηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας και σε βίαιες αναταράξεις.

Η ευπάθεια των κρατικών ομολόγων και ο ρόλος των hedge funds

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην αυξανόμενη παρουσία των hedge funds στις αγορές κρατικών ομολόγων. Αν και συμβάλλουν στη ρευστότητα, η υψηλή μόχλευση που χρησιμοποιούν μπορεί να ενισχύσει τη μεταβλητότητα σε περιόδους αναταράξεων, καθιστώντας το σύστημα πιο ευάλωτο σε απότομες ανατιμολογήσεις.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, οικονομικοί αναλυτές τονίζουν ότι η δημοσιονομική πειθαρχία είναι πλέον επιβεβλημένη. Εν αναμονή των διευκρινίσεων, τραπεζικά στελέχη επισημαίνουν ότι η εξάρτηση από τον δανεισμό για την πράσινη μετάβαση περιορίζει τα δημοσιονομικά περιθώρια των κυβερνήσεων, αυξάνοντας τον κίνδυνο μιας νέας κρίσης χρέους.

Μη τραπεζικοί διαμεσολαβητές και ο κίνδυνος μετάδοσης

Η ΕΚΤ εστιάζει επίσης στους μη τραπεζικούς χρηματοπιστωτικούς διαμεσολαβητές, οι οποίοι χαρακτηρίζονται από χαμηλότερη ρευστότητα και περιορισμένη εποπτεία. Λόγω των ισχυρών διασυνδέσεών τους με το παραδοσιακό τραπεζικό σύστημα, μια πιθανή κρίση θα μπορούσε να προκαλέσει το φαινόμενο της χρηματοπιστωτικής μετάδοσης — η διαδικασία όπου οι διαταραχές σε ένα τμήμα της αγοράς εξαπλώνονται σε ολόκληρο το σύστημα — απειλώντας την πραγματική οικονομία.

Παράλληλα, οι ανησυχίες για τη βιωσιμότητα του αμερικανικού χρέους θα μπορούσαν να επηρεάσουν και την Ευρώπη, παρά τον ρόλο των αμερικανικών ομολόγων ως ασφαλούς καταφυγίου. Η ΕΚΤ παρακολουθεί στενά την κατάσταση, προετοιμάζοντας το έδαφος για αποφασιστικές παρεμβάσεις εάν οι πληθωριστικές πιέσεις εκτροχιαστούν περαιτέρω.

Οι προκλήσεις για τη δημοσιονομική βιωσιμότητα

Η επόμενη μέρα για την Ευρωζώνη εξαρτάται από την ικανότητα των κρατών να διαχειριστούν το αυξημένο κόστος δανεισμού. Η δημοσιονομική βιωσιμότητα τίθεται υπό δοκιμασία, καθώς οι αγορές παρακολουθούν με αυξημένη προσοχή την εξάρτηση των εταιρειών τεχνολογίας από τον δανεισμό, στοιχείο που αποτελεί πρόσθετη πηγή κινδύνου για το σύστημα.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η γεωπολιτική κρίση λειτουργεί ως επιταχυντής των υφιστάμενων οικονομικών ευπαθειών. Η ανάγκη για οικονομική θωράκιση της Ευρώπης είναι πιο επιτακτική από ποτέ, με τη Φρανκφούρτη να παραμένει σε κατάσταση συναγερμού για την προστασία της σταθερότητας του κοινού νομίσματος.