ΔΝΤ: Τα τρία εμπόδια που εγκλωβίζουν τις Ελληνίδες εκτός αγοράς εργασίας

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προσδιορίζει την έλλειψη δομών παιδικής φροντίδας, το χάσμα δεξιοτήτων και τα φορολογικά αντικίνητρα ως τους κύριους παράγοντες που καθηλώνουν τη γυναικεία απασχόληση στην Ελλάδα. Η μελέτη συνδέει την οικονομική υστέρηση με την αδυναμία ένταξης των μητέρων στην εργασία, προτείνοντας στοχευμένες μεταρρυθμίσεις για την αναστροφή της δημογραφικής συρρίκνωσης.

Αυτή η ανάλυση έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία για την ελληνική οικονομία, η οποία παλεύει να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη για βιώσιμη ανάπτυξη και τις πιέσεις του δημογραφικού προβλήματος. Το παρασκήνιο της μελέτης αποκαλύπτει ότι η Ελλάδα παραμένει ουραγός στην Ευρωζώνη όσον αφορά τη γυναικεία συμμετοχή, με δομικές αδυναμίες που δεν είναι απλώς κοινωνικές, αλλά καθαρά οικονομικές.

Η κρίση στην παιδική φροντίδα και το δημογραφικό βάρος

Η φροντίδα των παιδιών αναδεικνύεται ως το σημαντικότερο εμπόδιο, καθώς η περιορισμένη πρόσβαση σε βρεφονηπιακούς σταθμούς αναγκάζει πολλές μητέρες να εγκαταλείπουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το 70% των παιδιών στην Ελλάδα δεν συμμετέχει σε επίσημα προγράμματα φροντίδας, ποσοστό που αποτελεί αρνητικό ρεκόρ για την περιοχή.

Σε περιοχές όπως η Βόρεια Ελλάδα, η έλλειψη οργανωμένων δομών είναι τόσο έντονη που οι οικογένειες βασίζονται αποκλειστικά στην άτυπη φροντίδα από συγγενείς. Ήδη η πολιτεία έχει προσπαθήσει να παρέμβει με προγράμματα όπως το επίδομα για μητέρες ανηλίκων, ωστόσο το ΔΝΤ εκτιμά ότι απαιτείται μια πιο συστημική προσέγγιση στις υποδομές.

Το χάσμα δεξιοτήτων και η ψηφιακή μετάβαση

Δεύτερος κρίσιμος παράγοντας είναι η αναντιστοιχία δεξιοτήτων, καθώς πολλές γυναίκες που μένουν εκτός εργασίας δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των ψηφιακών τεχνολογιών. Η μακροχρόνια αποχή λόγω οικογενειακών υποχρεώσεων οδηγεί σε απώλεια επαγγελματικής εμπειρίας, καθιστώντας την επανένταξη εξαιρετικά δύσκολη.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της αγοράς, η λύση βρίσκεται στα εντατικά προγράμματα κατάρτισης που στοχεύουν στην αναβάθμιση των προσόντων. Η ελληνική οικονομία μετασχηματίζεται και η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού αποτελεί ήδη τροχοπέδη, όπως έχει επισημάνει και ο ΟΟΣΑ σε πρόσφατες εκθέσεις του για τις παθογένειες της χώρας.

Η φορολογική σφήνα ως αντικίνητρο εργασίας

Το τρίτο εμπόδιο αφορά τα φορολογικά αντικίνητρα που αποθαρρύνουν τον δεύτερο εργαζόμενο ενός νοικοκυριού, ο οποίος στις περισσότερες περιπτώσεις είναι η γυναίκα. Η λεγόμενη «φορολογική σφήνα» — η διαφορά δηλαδή μεταξύ του κόστους εργασίας για τον εργοδότη και του καθαρού μισθού του εργαζομένου — παραμένει σε υψηλά επίπεδα, εξανεμίζοντας το οικονομικό όφελος.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η συνολική φορολογική επιβάρυνση στην Ελλάδα αγγίζει το 40,5%, γεγονός που καθιστά την εργασία χαμηλών αποδοχών οικονομικά ασύμφορη για μια μητέρα. Οι αναλυτές του Ταμείου τονίζουν ότι αν το πρόσθετο εισόδημα απορροφάται από φόρους και έξοδα φροντίδας, η απόφαση για παραμονή στο σπίτι γίνεται μονόδρομος.

Η επόμενη μέρα και οι προτάσεις του ΔΝΤ

Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η κάλυψη των αναγκών φροντίδας και μόνο θα μπορούσε να αυξήσει τη συμμετοχή στην εργασία κατά 3%. Αυτό θα είχε άμεσο θετικό αντίκτυπο στο ΑΕΠ της χώρας, προσφέροντας μια ανάσα στο ασφαλιστικό σύστημα και την κατανάλωση.

Προτείνεται ένα στοχευμένο πακέτο φορολογικών ελαφρύνσεων και επιδοτήσεων που θα λειτουργήσει ως καταλύτης για την απασχόληση. Σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής και οικονομικής αστάθειας, η αξιοποίηση του γυναικείου δυναμικού δεν είναι πλέον επιλογή, αλλά στρατηγική αναγκαιότητα για την επιβίωση του κοινωνικού μοντέλου.