Ανατροπές στη φορολογία για όσους βγαίνουν νωρίς στη σύνταξη: Οι νέοι συντελεστές και οι συνταγματικές ενστάσεις

Η κυβέρνηση προωθεί ένα νέο φορολογικό πλαίσιο για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), το οποίο συνδέει άμεσα τη φορολόγηση των παροχών με την ηλικία εξόδου από την εργασία. Σύμφωνα με το σχέδιο, όσοι επιλέγουν τη συνταξιοδότηση πριν από το 62ο έτος θα αντιμετωπίζουν υψηλότερους συντελεστές, ενώ η επιβάρυνση θα μειώνεται κλιμακωτά για όσους παραμένουν στην απασχόληση έως τα 67 έτη.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της προσπάθειας για την αναμόρφωση του δεύτερου πυλώνα ασφάλισης, με στόχο την ενίσχυση της μακροχρόνιας αποταμίευσης. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αφορά τη δημιουργία ενός αντικινήτρου για πρόωρες ρευστοποιήσεις κεφαλαίων, οι οποίες σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο αποδυναμώνουν τον συμπληρωματικό χαρακτήρα της επαγγελματικής ασφάλισης.

Το νέο μοντέλο κλιμακωτής φορολόγησης

Το υπό διαμόρφωση πλαίσιο εισάγει μια ριζική αλλαγή στη φιλοσοφία του συστήματος, καθώς η φορολογική επιβάρυνση δεν θα εξαρτάται πλέον μόνο από τα έτη ασφάλισης, αλλά κυρίως από το βιολογικό όριο ηλικίας του ασφαλισμένου. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Dnews, εξετάζονται μοντέλα όπου η έξοδος πριν από το 62ο έτος θα επιφέρει τη μέγιστη επιβάρυνση.

Αντίθετα, όσο ο εργαζόμενος παρατείνει τον εργασιακό του βίο προς τα 67 έτη, οι συντελεστές θα μειώνονται αισθητά, φτάνοντας σε οριακά επίπεδα. Η λογική αυτή στοχεύει στην ευθυγράμμιση των ΤΕΑ με τα γενικά όρια ηλικίας συνταξιοδότησης που ισχύουν για τον πρώτο πυλώνα ασφάλισης.

Σημειώνεται ότι το ισχύον καθεστώς, που εφαρμόζεται από το 2024, προβλέπει συντελεστές για τα εφάπαξ από 20% έως 5% ανάλογα με τα έτη συμμετοχής. Η νέα παρέμβαση αναμένεται να ενσωματωθεί σε νομοσχέδιο των υπουργείων Εργασίας και Εθνικής Οικονομίας, θεσπίζοντας ενιαίους κανόνες για τα επαγγελματικά ταμεία και τα νέα ομαδικά ασφαλιστικά προϊόντα.

Οι συνταγματικές ενστάσεις και η αρχή της ισότητας

Η σύνδεση της φορολογίας με την ηλικία έχει ήδη προκαλέσει έντονες συζητήσεις σε νομικό επίπεδο. Συνταγματολόγοι που παρακολουθούν την υπόθεση επισημαίνουν ότι η διαφοροποίηση της φορολογικής μεταχείρισης αποκλειστικά με βάση την ηλικία ενδέχεται να προσκρούει στην αρχή της ισότητας (Άρθρο 4 του Συντάγματος).

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν δύο ασφαλισμένοι με ίδιες εισφορές και ίδια έτη ασφάλισης μπορούν να φορολογούνται διαφορετικά μόνο και μόνο επειδή ο ένας αποχωρεί στα 60 και ο άλλος στα 65. Σύμφωνα με εκτιμήσεις έμπειρων νομικών παραστατών, η παρέμβαση αυτή θα πρέπει να τεκμηριωθεί επαρκώς ως σκοπός δημοσίου συμφέροντος για να αντέξει σε ενδεχόμενες προσφυγές.

Παράλληλα, εξετάζεται η τήρηση της αρχής της αναλογικότητας (Άρθρο 25). Εάν η διαφορά στους συντελεστές είναι δυσανάλογα μεγάλη, το μέτρο μπορεί να θεωρηθεί τιμωρητικό και να κριθεί ως υπέρμετρη παρέμβαση στην περιουσιακή σφαίρα των πολιτών, ειδικά για όσους έχουν ήδη κατοχυρώσει δικαιώματα εξόδου.

Ανοιχτά ΤΕΑ και φορητότητα δικαιωμάτων

Πέρα από το φορολογικό σκέλος, το νομοσχέδιο φέρνει τη θεσμοθέτηση των «Ανοιχτών ΤΕΑ». Πρόκειται για πολυεργοδοτικά σχήματα που θα επιτρέπουν σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις να εντάσσουν το προσωπικό τους σε προγράμματα επαγγελματικής ασφάλισης χωρίς τις γραφειοκρατικές καθυστερήσεις των ατομικών εγκρίσεων.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δυνατότητα μεταφοράς των ασφαλιστικών δικαιωμάτων. Οι εργαζόμενοι θα μπορούν να μετακινούν τις αποταμιεύσεις τους από ένα Ταμείο σε άλλο χωρίς απώλειες, ανταποκρινόμενοι στις σύγχρονες ανάγκες της αγοράς εργασίας όπου οι αλλαγές εργοδότη είναι συχνότερες.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών τονίζεται ότι η προστατευόμενη εμπιστοσύνη του πολίτη αποτελεί «κόκκινη γραμμή». Ως εκ τούτου, θεωρείται απαραίτητη η πρόβλεψη μεταβατικών διατάξεων για όσους βρίσκονται κοντά στην έξοδο, ώστε να αποφευχθεί ο αιφνιδιασμός από τις νέες επιβαρύνσεις που θυμίζουν τις φορολογικές παγίδες άλλων κατηγοριών.

Η επόμενη μέρα για τους ασφαλισμένους

Η τελική μορφή των συντελεστών θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό την ελκυστικότητα του δεύτερου πυλώνα. Η κυβέρνηση στοχεύει στην αποτροπή της πρόωρης ρευστοποίησης, ωστόσο η αγορά αναμένει να δει αν το σύστημα θα παραμείνει κίνητρο αποταμίευσης ή θα μετατραπεί σε έναν εισπρακτικό μηχανισμό.

Η σταδιακή εφαρμογή των μέτρων και ο συνδυασμός κριτηρίων, όπως ο χρόνος παραμονής στο πρόγραμμα μαζί με την ηλικία, φαίνεται να είναι η πιο «ασφαλής» οδός για τη θωράκιση του νομοσχεδίου. Οι εξελίξεις αναμένονται εντός των επόμενων μηνών, καθώς το σχέδιο νόμου τίθεται σε τροχιά υλοποίησης.