- Πιθανή συμφωνία εντός λίγων ημερών για τον τερματισμό του πολέμου ΗΠΑ-Ιράν.
- Το μνημόνιο 14 σημείων εστιάζει στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
- Προβλέπεται 60ήμερη μεταβατική περίοδος για την οριστικοποίηση των πυρηνικών όρων.
- Το Ιράν απαιτεί άρση κυρώσεων και αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων.
- Ο πρόεδρος των ΗΠΑ διατηρεί τον ναυτικό αποκλεισμό μέχρι την υπογραφή.
Ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε την Τρίτη ότι η επίτευξη συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν ενδέχεται να απαιτήσει «μερικές ημέρες», παρά τις πρόσφατες αμυντικές επιθέσεις των ΗΠΑ στον νότο. Οι διαπραγματεύσεις επικεντρώνονται σε ένα μνημόνιο κατανόησης 14 σημείων που στοχεύει στην άρση του ναυτικού αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ και την κατάπαυση των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, περιλαμβανομένου του Λιβάνου.
| Σημείο Διαπραγμάτευσης | Περιγραφή / Κατάσταση |
|---|---|
| Διάρκεια Πλαισίου | 60 ημέρες για τελική συμφωνία |
| Στενά του Ορμούζ | Άνοιγμα για ναυσιπλοΐα & απομάκρυνση ναρκών |
| Πυρηνικό Πρόγραμμα | Πιθανή αραίωση ουρανίου στο 5% |
| Οικονομικά Αιτήματα | Αποδέσμευση κεφαλαίων & άρση κυρώσεων |
| Στρατιωτική Παρουσία | Αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή |
| Μέτωπο Λιβάνου | Συμπερίληψη στην καθολική κατάπαυση πυρός |
Αυτή η διπλωματική κινητικότητα έρχεται ως συνέχεια της εύθραυστης εκεχειρίας που επιτεύχθηκε στις αρχές Απριλίου, με το γεωπολιτικό αποτύπωμα της σύγκρουσης να επηρεάζει άμεσα την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στην αποσύνδεση των στρατιωτικών εχθροπραξιών από το ακανθώδες ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος, το οποίο αποτελεί το κύριο σημείο τριβής εδώ και δεκαετίες.
Η διαπραγμάτευση μιας συμφωνίας με το Ιράν θα μπορούσε να διαρκέσει μερικές ημέρες, αλλά το πλαίσιο είναι πλέον σαφές.
Μάρκο Ρούμπιο, Υπουργός Εξωτερικών ΗΠΑ
Το πλαίσιο της συμφωνίας και η 60ήμερη προθεσμία
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, οι δύο πλευρές έχουν σημειώσει πρόοδο σε ένα μνημόνιο κατανόησης που θα σταματήσει τον πόλεμο και θα δώσει στους διαπραγματευτές περιθώριο 60 ημερών για την επίτευξη μιας τελικής, μόνιμης συμφωνίας. Το πλαίσιο επικεντρώνεται στον τερματισμό των μαχών και την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
Σε αντάλλαγμα, η Τεχεράνη καλείται να λάβει μέτρα για τη διασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαήλ Μπαγκαέι, επιβεβαίωσε ότι έχουν επιτευχθεί συμπεράσματα σε πολλά θέματα, χωρίς ωστόσο αυτό να εγγυάται την άμεση υπογραφή της συμφωνίας.
Ο Μάρκο Ρούμπιο εμφανίστηκε επιφυλακτικός, τονίζοντας ότι η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από το αναμενόμενο. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει τη διάθεση του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν ως προϋπόθεση για την πλήρη άρση των περιορισμών στη ναυσιπλοΐα.
Τα ακανθώδη ζητήματα: Πυρηνικά και Στενά του Ορμούζ
Προτεινόμενο Quad: Η Κίνα προειδοποιεί κατά των «αποκλειστικών κλικών» μετά τη συμφωνία για το λιμάνι στα Φίτζι
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι η Τεχεράνη θεωρεί τον έλεγχο του Ορμούζ και η Ουάσιγκτον τον αποκλεισμό των λιμανιών ως τα κύρια σημεία πίεσης στις διαπραγματεύσεις. Η ιρανική πλευρά επιδιώκει την απελευθέρωση των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων και την ελευθερία πώλησης πετρελαίου.
Αναφορικά με το πυρηνικό πρόγραμμα, το Ιράν προτείνει τη διάλυση μέρους του εμπλουτισμένου ουρανίου σε μια φιλική χώρα, ώστε να μετατραπεί σε καθαρότητα 5% και να επιστραφεί για ειρηνικούς σκοπούς. Ωστόσο, παραμένουν ερωτήματα για την τύχη των προηγμένων φυγοκεντρητών και τη διάρκεια της αναστολής του προγράμματος.
Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η επιστροφή στην κανονικότητα απαιτεί λεπτομερή συμφωνία για το εμπλουτισμένο ουράνιο. Οι ΗΠΑ διατηρούν την πεποίθηση ότι το Ιράν επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικής βόμβας, κάτι που η Τεχεράνη αρνείται κατηγορηματικά.
Οικονομικές κυρώσεις και το μέτωπο του Λιβάνου
Η ιρανική οικονομία έχει πληγεί σοβαρά από τις πολυετείς κυρώσεις, οι οποίες τροφοδότησαν τις κοινωνικές αναταραχές του περασμένου Ιανουαρίου. Η Τεχεράνη απαιτεί όχι μόνο την άρση τους, αλλά και αποζημιώσεις για τις πολεμικές ζημιές που υπέστησαν οι υποδομές της κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Παράλληλα, η συμφωνία-πλαίσιο περιλαμβάνει τον τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του μετώπου του Λιβάνου. Η εμπλοκή της Χεζμπολάχ παραμένει κρίσιμος παράγοντας, με το Ισραήλ να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, διατηρώντας το δικαίωμα στην αυτόνομη δράση.
Εάν το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν εγκρίνει το μνημόνιο, η τελική απόφαση θα ανήκει στον Ανώτατο Ηγέτη, Αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ. Οι ΗΠΑ εκτιμούν ότι ο Χαμενεΐ έχει ήδη δώσει μια καταρχήν έγκριση στο γενικό περίγραμμα της συμφωνίας.
Η επόμενη μέρα των διαπραγματεύσεων
Εν αναμονή των διευκρινίσεων, διπλωματικοί αναλυτές τονίζουν ότι η επιτυχία της πρώτης φάσης θα κρίνει την επανέναρξη των συνομιλιών για τους βαλλιστικούς πυραύλους. Το Ιράν αρνείται να συζητήσει το οπλοστάσιό του, θεωρώντας το δικαίωμα στα συμβατικά όπλα αδιαπραγμάτευτο.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ παραμένει προσηλωμένος στη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας, έχοντας ήδη εφαρμόσει μια 60ήμερη εκεχειρία ως δοκιμαστικό στάδιο. Η επόμενη εβδομάδα θεωρείται καθοριστική για το αν η Μέση Ανατολή θα εισέλθει σε μια τροχιά σταθερής αποκλιμάκωσης ή αν οι εχθροπραξίες θα επανεκκινήσουν με μεγαλύτερη ένταση.
