- Ο νόμος 5293/2026 βάζει τέλος στις διεκδικήσεις του Δημοσίου για τίτλους προ του 1993.
- Οι συμβολαιογράφοι αναλαμβάνουν ρόλο 'υπηρεσίας μίας στάσης' για όλες τις μεταβιβάσεις.
- Ενεργοποιείται η πώληση κατασχεμένων ακινήτων με αυτόματη παρακράτηση οφειλών.
- Αναγνωρίζεται η κυριότητα καλόπιστων νομέων με συνεχή κατοχή 40 ετών προ του 2003.
- Καταργείται το υποχρεωτικό τοπογραφικό σε περιοχές με ενεργό Κτηματολόγιο.
Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η σταδιακή εφαρμογή των ευεργετικών διατάξεων του νόμου 5293/2026, οι οποίες ανατρέπουν το τοπίο στην αγορά ακινήτων και τις συναλλαγές με το κράτος. Οι νέες ρυθμίσεις, που εισηγήθηκε ο Κωστής Χατζηδάκης, στοχεύουν στην επίλυση χρόνιων ιδιοκτησιακών εκκρεμοτήτων και την οριστική προστασία των νόμιμων τίτλων ιδιοκτησίας έναντι των αυθαίρετων διεκδικήσεων του Δημοσίου.
| Ρύθμιση | Προϋποθέσεις / Λεπτομέρειες |
|---|---|
| Προστασία Τίτλων | Μεταγεγραμμένοι τίτλοι έως 5/6/1993 (επαχθής αιτία) ή 11/6/1975 (άλλη αιτία). |
| Κατασχεμένα Ακίνητα | Δυνατότητα πώλησης με παρακράτηση οφειλής από τον συμβολαιογράφο. |
| Τοπογραφικό Διάγραμμα | Κατάργηση υποχρέωσης σε κτηματογραφημένες περιοχές (χωρίς μεταβολή ορίων). |
| Καλόπιστος Νομέας | 40 έτη νομή προ της 19/3/2003 & καμία πράξη Δημοσίου μετά το 1946. |
| Φόρος Κληρονομιάς | Δυνατότητα πληρωμής απευθείας κατά τη μεταβίβαση του ακινήτου. |
| Δημόσια Διοίκηση | Υποχρεωτική ανάρτηση όλων των εγκυκλίων στη Διαύγεια για να έχουν ισχύ. |
Η εφαρμογή του νόμου 5293/2026 έρχεται να θεραπεύσει παθογένειες δεκαετιών, όπου το Ελληνικό Δημόσιο διατηρούσε το δικαίωμα να αμφισβητεί την κυριότητα ακινήτων ακόμη και σε περιπτώσεις νόμιμων και μεταγεγραμμένων τίτλων. Αυτή η εξέλιξη αποτελεί τη συνέχεια μιας προσπάθειας για τον εκσυγχρονισμό του κράτους, συνδέοντας την ασφάλεια δικαίου με την ψηφιακή μετάβαση της δημόσιας διοίκησης.
Για πρώτη φορά έπειτα από περισσότερα από 100 χρόνια δημιουργούνται οι προϋποθέσεις ώστε πολίτες να κατοχυρώσουν οριστικά τα δικαιώματά τους έναντι του Δημοσίου.
ΠΟΜΙΔΑ, Ανακοίνωση για τον Νόμο 5293/2026
Τέλος στις πολυετείς διεκδικήσεις του Δημοσίου
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Dnews, η πρόσφατη εγκύκλιος του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης ορίζει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες το κράτος παύει να ασκεί αγωγές κατά τη διόρθωση των πρώτων εγγραφών στο Κτηματολόγιο. Ο κεντρικός κανόνας προστατεύει όσους κατέχουν ακίνητο με μεταγεγραμμένο τίτλο από επαχθή αιτία έως τις 5 Ιουνίου 1993, βάζοντας φρένο σε διεκδικήσεις για τίτλους προ του 1975.
Παράλληλα, το Δημόσιο παραιτείται από αξιώσεις σε χιλιάδες αγροτικές εκτάσεις που κατέχονται βάσει προσωρινών παραχωρητηρίων ή διαδικασιών διανομής. Η ρύθμιση αυτή αποκαθιστά μια διαχρονική αδικία, καθώς πολλές από αυτές τις εκτάσεις είχαν δοθεί για την αποκατάσταση προσφύγων ή στο πλαίσιο αναδασμών, αλλά παρέμεναν σε καθεστώς ιδιοκτησιακής αβεβαιότητας.
Ο συμβολαιογράφος ως «υπηρεσία μίας στάσης»
Μία από τις σημαντικότερες τομές είναι η μετατροπή του συμβολαιογράφου σε κεντρικό σημείο αναφοράς για κάθε μεταβίβαση. Ο πολίτης δεν θα χρειάζεται πλέον να συγκεντρώνει δεκάδες έγγραφα, καθώς ο συμβολαιογράφος θα αναλαμβάνει την ηλεκτρονική συλλογή δικαιολογητικών, την υποβολή δηλώσεων και την απόδοση των φόρων και τελών.
Επιπλέον, εισάγεται ο θεσμός του δεσμευμένου λογαριασμού (escrow account), μέσω του οποίου ο συμβολαιογράφος θα μπορεί να διαχειρίζεται το τίμημα της αγοραπωλησίας. Με αυτόν τον τρόπο θα εξοφλούνται άμεσα οφειλές του πωλητή προς την εφορία ή το Κτηματολόγιο, διασφαλίζοντας την ταχύτητα και την ασφάλεια της συναλλαγής.
Μεταβίβαση κατασχεμένων και φόροι
Εντός των επόμενων ημερών, αναμένεται η απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ που θα ενεργοποιεί τη δυνατότητα πώλησης κατασχεμένων ακινήτων. Η ρύθμιση προβλέπει την παρακράτηση μέρους του τιμήματος από τον συμβολαιογράφο υπέρ της φορολογικής διοίκησης, επιτρέποντας στους οφειλέτες να αποδεσμεύσουν την περιουσία τους και να μειώσουν τα χρέη τους.
Ήδη εφαρμόζεται η διάταξη που καταργεί την υποχρεωτική επισύναψη τοπογραφικού σε κτηματογραφημένες περιοχές, μια κίνηση που μειώνει δραστικά το κόστος και τον χρόνο των συμβολαίων. Επίσης, ο φόρος κληρονομιάς ή δωρεάς μπορεί πλέον να καταβάλλεται απευθείας κατά τη στιγμή της μεταβίβασης, διευκολύνοντας τους κληρονόμους που δεν διαθέτουν άμεσα ρευστότητα.
Ιστορική αναγνώριση καλόπιστου νομέα
Για πρώτη φορά μετά από έναν αιώνα, ο καλόπιστος νομέας μπορεί να αναγνωριστεί δικαστικά ως κύριος έναντι του Δημοσίου. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων νομικών παραστατών, η ρύθμιση αυτή αφορά χιλιάδες περιπτώσεις όπου πολίτες κατέχουν ακίνητα για τουλάχιστον 40 χρόνια πριν από το 2003, χωρίς το Δημόσιο να έχει ασκήσει πράξεις νομής μετά το 1946.
Η ΠΟΜΙΔΑ χαιρέτισε τις αλλαγές, τονίζοντας ότι δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την οριστική κατοχύρωση δικαιωμάτων. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η ασφάλεια δικαίου που προσφέρουν οι νέες διατάξεις θα λειτουργήσει ως καταλύτης για νέες επενδύσεις στο real estate, καθώς αίρεται ο φόβος των αναδρομικών διεκδικήσεων του κράτους.
Ψηφιακή διαφάνεια και επόμενα βήματα
Ο νόμος 5293/2026 δεν περιορίζεται στα ακίνητα, αλλά εισάγει τη ψηφιακή παρακολούθηση των διοικητικών υποθέσεων. Κάθε πολίτης θα διαθέτει μοναδικό κωδικό για να βλέπει την πορεία του αιτήματός του, ενώ όλες οι εγκύκλιοι πρέπει υποχρεωτικά να αναρτώνται στη «Διαύγεια» για να έχουν νομική ισχύ.
Η επόμενη μέρα στην αγορά ακινήτων περιλαμβάνει την πλήρη ψηφιοποίηση των αρχείων και την ενίσχυση των μηχανισμών συμμόρφωσης της Διοίκησης. Οι ιδιοκτήτες καλούνται να ελέγξουν τους τίτλους ιδιοκτησίας τους και να αξιοποιήσουν τα νέα εργαλεία για να επιλύσουν τυχόν εκκρεμότητες στο Κτηματολόγιο, διασφαλίζοντας την περιουσία τους για τις επόμενες γενιές.
Οδηγός για ιδιοκτήτες και αγοραστές
- Ελέγξτε αν ο τίτλος ιδιοκτησίας σας είναι μεταγεγραμμένος πριν από το 1993 για να αποφύγετε διεκδικήσεις.
- Απευθυνθείτε στον συμβολαιογράφο σας για την ηλεκτρονική συλλογή δικαιολογητικών μέσω της νέας πλατφόρμας.
- Χρησιμοποιήστε τον escrow account για ασφαλείς συναλλαγές και άμεση εξόφληση τυχόν οφειλών.
- Βεβαιωθείτε ότι το ακίνητό σας είναι σωστά δηλωμένο στο Κτηματολόγιο για να αποφύγετε την ανάγκη νέου τοπογραφικού.
- Παρακολουθήστε την πορεία της διοικητικής σας υπόθεσης ψηφιακά με τον μοναδικό κωδικό που παρέχει ο νόμος.