Τράπεζες: Γιατί το νέο πλαφόν δεν θα μειώσει το κόστος στα περισσότερα καταναλωτικά δάνεια

Οι ελληνικές τράπεζες εκτιμούν ότι το νέο πλαφόν στους τόκους των καταναλωτικών δανείων θα έχει περιορισμένη επίδραση στην αγορά, καθώς η πλειονότητα των συμβάσεων κινείται ήδη κάτω από τα προτεινόμενα όρια. Σύμφωνα με την πρώτη αποτίμηση του νομοσχεδίου του Υπουργείου Ανάπτυξης, η ρύθμιση αφορά αποκλειστικά τη συμβατική διάρκεια του δανείου και παύει να ισχύει μόλις η οφειλή καταστεί ληξιπρόθεσμη.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως συνέχεια της προσπάθειας για εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με την ευρωπαϊκή Οδηγία 2023/2225, η οποία στοχεύει στην προστασία των καταναλωτών από την υπέρμετρη διόγκωση των οφειλών. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στον καθορισμό ενός ανώτατου ορίου κόστους που δεν θα στραγγαλίσει την τραπεζική ρευστότητα, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι οι δανειολήπτες δεν θα επιστρέφουν ποσά που ξεπερνούν το πλαφόν σε τόκους και χρεώσεις που ορίζει ο νόμος.

Γιατί οι τράπεζες «υποβαθμίζουν» την επίδραση του πλαφόν

Με βάση τις πρώτες τραπεζικές εκτιμήσεις, το νέο πλαίσιο δεν αναμένεται να επηρεάσει ουσιαστικά το κόστος δανεισμού για τη μεγάλη μάζα των καταναλωτών. Στα δάνεια μικρής διάρκειας, τα οποία αποτελούν και την πλειονότητα των νέων εκταμιεύσεων, η συνολική επιβάρυνση παραμένει αισθητά χαμηλότερη από τα ανώτατα όρια που θέτει το νομοσχέδιο.

Αντίθετα, όσο αυξάνεται η διάρκεια αποπληρωμής, τόσο μεγαλύτερο μέρος του συνολικού κόστους προέρχεται από τους τόκους. Τραπεζικά στελέχη σημειώνουν ότι η εφαρμογή του νέου πλαφόν θα μπορούσε να αποκτήσει σημασία μόνο σε χρηματοδοτήσεις με μακροχρόνιο ορίζοντα, ιδιαίτερα σε περιόδους όπου τα επιτόκια των νέων δανείων παρουσιάζουν αυξητικές τάσεις.

Το κρίσιμο σημείο της καταγγελίας της σύμβασης

Ένα από τα πλέον ακανθώδη σημεία του νομοσχεδίου αφορά το πότε παύει να ισχύει το προστατευτικό πλαίσιο. Τραπεζικές πηγές διευκρινίζουν ότι το πλαφόν εφαρμόζεται μόνο κατά τη διάρκεια της συμβατικής εξυπηρέτησης. Αυτό σημαίνει ότι το όριο δεν λειτουργεί ως μηχανισμός παρακολούθησης της οφειλής μετά την καταγγελία της σύμβασης.

Όταν μια οφειλή καταστεί ληξιπρόθεσμη, ενεργοποιούνται διαφορετικοί νομικοί μηχανισμοί. Σύμφωνα με αναλυτές, ο κίνδυνος κατάσχεσης ακινήτων ή άλλων μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης δεν επηρεάζεται από το νέο πλαφόν, καθώς η οφειλή πλέον λογίζεται ως μη εξυπηρετούμενη και υπόκειται σε τόκους υπερημερίας.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών επισημαίνεται ότι το όριο του 70% υπολογίζεται κατά τον χρόνο σύναψης του δανείου. Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η ρύθμιση λειτουργεί περισσότερο ως ασφαλιστική δικλείδα για ακραίες περιπτώσεις παρά ως εργαλείο οριζόντιας μείωσης των επιτοκίων.

Αλλαγές στις τραπεζικές χρεώσεις και λειτουργικό κόστος

Το νομοσχέδιο φέρνει σημαντικές αλλαγές και στον τρόπο που επιβάλλονται οι τραπεζικές προμήθειες. Προβλέπεται ότι κάθε έξοδο θα πρέπει να συνδέεται με συγκεκριμένη υπηρεσία ή πραγματική δαπάνη υπέρ τρίτων. Οι τράπεζες δεν θα μπορούν πλέον να μετακυλίουν το λειτουργικό τους κόστος απευθείας στους δανειολήπτες μέσω γενικών χρεώσεων.

Η διάταξη αυτή στοχεύει στη διαφάνεια των συναλλαγών και στην αποφυγή κρυφών επιβαρύνσεων που διογκώνουν το Συνολικό Ετήσιο Πραγματικό Επιτόκιο (ΣΕΠΕ). Η διαβούλευση μεταξύ τραπεζών και Υπουργείου Ανάπτυξης αναμένεται να ενταθεί, καθώς ζητούνται διευκρινίσεις για περιπτώσεις μεταβολής επιτοκίων ή επιμήκυνσης της διάρκειας αποπληρωμής.

Τι αναμένεται στη συνέχεια

Η αγορά αναμένει την οριστική διατύπωση των διατάξεων μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης. Οι δανειολήπτες θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί με τα «ψιλά γράμματα» των νέων συμβάσεων, καθώς το πλαφόν δεν αποτελεί πανάκεια για κάθε μορφή δανεισμού.

Στο μέλλον, η πιστοληπτική ικανότητα του δανειολήπτη θα παραμείνει ο καθοριστικός παράγοντας για το τελικό κόστος. Η συμμόρφωση με τους νέους κανόνες θα απαιτήσει από τα πιστωτικά ιδρύματα τον επανασχεδιασμό ορισμένων προϊόντων, χωρίς όμως να αναμένονται θεαματικές μειώσεις στα επιτόκια της καταναλωτικής πίστης.