Στεγαστική κρίση στην Ελλάδα: Στο 30,3% οι ενοικιαστές – Η βουτιά της ιδιοκατοίκησης

Η Ελλάδα καταγράφει δραματική υποχώρηση της ιδιοκατοίκησης, χάνοντας 4,5 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε μία δεκαετία, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat. Η εκτόξευση των τιμών πώλησης και η δυσκολία πρόσβασης σε στεγαστικά δάνεια μετατρέπουν πλέον το 30,3% των νοικοκυριών σε μόνιμους ενοικιαστές.

Η μεταβολή αυτή στο οικιστικό μοντέλο της χώρας δεν είναι τυχαία, αλλά αποτελεί το αποτέλεσμα μιας πολυετούς οικονομικής πίεσης που ξεκίνησε από την κρίση χρέους και κορυφώθηκε με την πρόσφατη εκτόξευση του πληθωρισμού. Η παραδοσιακή ελληνική “ασφάλεια” της ιδιόκτητης στέγης κλονίζεται, καθώς το διαθέσιμο εισόδημα των νέων ζευγαριών αδυνατεί να ακολουθήσει τους ρυθμούς της αγοράς.

Η ακτινογραφία της πτώσης στην Ελλάδα

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το ποσοστό ιδιοκατοίκησης στην Ελλάδα ανερχόταν σε 73,9% το 2016, ενώ μετά από διακυμάνσεις έφτασε στο 69,4% το 2025. Η πιο αισθητή υποχώρηση καταγράφηκε μετά το 2022, όταν οι τιμές πώλησης κατοικιών άρχισαν να αυξάνονται με διψήφια ποσοστά.

Αυτή η τάση συνδέεται άμεσα με το γεγονός ότι πολλοί υποψήφιοι αγοραστές βρίσκουν πλέον ένα ανυπέρβλητο οικονομικό όριο στις τιμές των ακινήτων. Η δυσκολία αυτή οδηγεί το 30,3% του πληθυσμού στην αναζήτηση ενοικιαζόμενης στέγης, παρά το γεγονός ότι και εκεί οι τιμές είναι απαγορευτικές.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2024 το ποσοστό είχε παρουσιάσει μια οριακή ανάκαμψη στο 69,7%, η οποία όμως αποδείχθηκε προσωρινή. Η σταθερή πτωτική πορεία που ακολουθείται από το 2020 και μετά αναδεικνύει τις δομικές αδυναμίες της ελληνικής κτηματαγοράς.

Η σύγκριση με την Ευρωπαϊκή Ένωση

Η Ελλάδα έχασε 4,5 ποσοστιαίες μονάδες ιδιοκατοίκησης σε μία δεκαετία, την ώρα που ο ευρωπαϊκός μέσος όρος υποχώρησε μόλις κατά 1,5 μονάδα. Στην Ε.Ε.-27, το ποσοστό διαμορφώνεται πλέον στο 68,5% για το 2025, δείχνοντας μια γενικότερη στροφή προς την ενοικίαση.

Παρά τη μεγάλη πτώση, η χώρα μας παραμένει πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, όμως η απόσταση έχει μειωθεί δραματικά. Αυτό το φαινόμενο αντικατοπτρίζει την αλλαγή του παραδοσιακού μοντέλου που ήθελε κάθε ελληνική οικογένεια να κατέχει το δικό της σπίτι.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της αγοράς, η σύγκλιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ενοικίασης θα συνεχιστεί όσο η στεγαστική πίστη παραμένει περιορισμένη. Οι τράπεζες διατηρούν αυστηρά κριτήρια δανειοδότησης, καθιστώντας την αγορά αδύνατη για όσους δεν διαθέτουν σημαντική ίδια συμμετοχή.

Οι αιτίες της στεγαστικής ασφυξίας

Η κύρια αιτία της υποχώρησης είναι το εκρηκτικό κοκτέιλ αυξήσεων σε τιμές πώλησης, ενοίκια και κόστος δανεισμού. Σε πολλές περιπτώσεις, το κόστος στέγησης στην Αθήνα απορροφά το μεγαλύτερο μέρος του μηνιαίου μισθού, αφήνοντας μηδενικά περιθώρια για αποταμίευση.

Επιπλέον, η έλλειψη νέων κατασκευών που να απευθύνονται στη μεσαία τάξη έχει δημιουργήσει ένα κενό προσφοράς. Τα περισσότερα νέα ακίνητα προορίζονται για επενδυτική εκμετάλλευση ή τουριστική μίσθωση, πιέζοντας περαιτέρω τα διαθέσιμα αποθέματα για μόνιμη κατοικία.

Παρατηρητές των κοινωνικών τάσεων επισημαίνουν ότι η ανησυχία των Ελλήνων για το στεγαστικό βρίσκεται στο ζενίθ. Η αδυναμία απόκτησης στέγης δεν είναι μόνο οικονομικό ζήτημα, αλλά επηρεάζει και τη δημογραφική εξέλιξη, καθώς οι νέοι καθυστερούν τη δημιουργία οικογένειας.

Η επόμενη μέρα για την ελληνική κτηματαγορά

Οι προοπτικές για το άμεσο μέλλον παραμένουν δυσοίωνες, εκτός εάν υπάρξουν γενναίες παρεμβάσεις στην προσφορά κατοικίας. Η σταδιακή μετατόπιση προς την ενοικίαση φαίνεται να παγιώνεται ως η νέα πραγματικότητα για τη γενιά των 30άρηδων και 40άρηδων.

Απαιτείται ένας συνδυασμός φορολογικών κινήτρων και προγραμμάτων κοινωνικής στέγασης για να αναστραφεί η πτωτική πορεία. Χωρίς αυτά, η Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει οριστικά ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της κοινωνικής της συνοχής: την ευρεία ιδιοκατοίκηση.