ΚΕΦΙΜ: Στο 403% του ΑΕΠ το «κρυφό» συνταξιοδοτικό χρέος της Ελλάδας – Σήμα κινδύνου για την ΕΕ

Νέα μελέτη του ΚΕΦΙΜ αποκαλύπτει ότι οι μη καταγεγραμμένες συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις δημιουργούν μια πλασματική εικόνα βιωσιμότητας για το δημόσιο χρέος στην Ευρώπη. Στην Ελλάδα, το λεγόμενο «κρυφό» χρέος αγγίζει το 403% του ΑΕΠ, καθώς οι κανόνες του Μάαστριχτ εξαιρούν τις μελλοντικές δεσμεύσεις από τους επίσημους δείκτες, προκαλώντας έντονη ανησυχία για τη μακροπρόθεσμη δημοσιονομική σταθερότητα.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της ευρύτερης συζήτησης για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των ευρωπαϊκών οικονομιών, καθώς οι παραδοσιακοί δείκτες φαίνεται να αγνοούν τις δημογραφικές πιέσεις. Το ΚΕΦΙΜ επισημαίνει ότι η τρέχουσα λογιστική προσέγγιση επιτρέπει μια επικίνδυνη απόκλιση ανάμεσα στο επίσημο χρέος και τις πραγματικές κοινωνικές δεσμεύσεις, δημιουργώντας ένα κλίμα δημοσιονομικού εφησυχασμού.

Η λογιστική «τρύπα» των κανόνων του Μάαστριχτ

Σύμφωνα με τη μελέτη, οι μελλοντικές συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις των κρατικών και ιδιωτικών συστημάτων ασφάλισης, για τις οποίες δεν έχουν σχηματιστεί αντίστοιχα αποθεματικά, παραμένουν εκτός των επίσημων υπολογισμών. Αυτό συμβαίνει διότι οι κανόνες του Μάαστριχτ δεν τις συνυπολογίζουν στο δημόσιο χρέος, με αποτέλεσμα η εικόνα των κρατών-μελών να εμφανίζεται τεχνητά βελτιωμένη.

Η απουσία αυτών των στοιχείων από τους επίσημους δείκτες περιορίζει τα κίνητρα για έγκαιρες μεταρρυθμίσεις. Παράλληλα, ενισχύει την αντίληψη ότι τα δημόσια οικονομικά είναι πιο ανθεκτικά από ό,τι στην πραγματικότητα, την ώρα που το δημόσιο χρέος της Ελλάδας παραμένει σε υψηλά επίπεδα παρά την πρόσφατη αποκλιμάκωση.

Ακτινογραφία του κρυφού χρέους στην Ευρώπη

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική όταν εξεταστούν τα συγκριτικά στοιχεία άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Ενώ στην Ελλάδα το κρυφό χρέος υπολογίζεται στο 403% του ΑΕΠ, στην Ισπανία εκτοξεύεται στο 496%, στην Αυστρία στο 450% και στην Ιταλία στο 429%.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις οικονομικών αναλυτών που παρακολουθούν τη δημοσιονομική πορεία της Ευρωζώνης, η μη αποτύπωση αυτών των βαρών δυσκολεύει τη συγκρισιμότητα των στοιχείων με οικονομίες όπως οι ΗΠΑ και ο Καναδάς. Επιπλέον, τίθεται σε κίνδυνο η βιωσιμότητα πρωτοβουλιών όπως ο κοινός ευρωπαϊκός δανεισμός, καθώς οι μελλοντικές ανάγκες χρηματοδότησης είναι πολλαπλάσιες των προβλεπόμενων.

Η επόμενη μέρα και η ανάγκη μεταρρυθμίσεων

Η μελέτη υπογραμμίζει ότι οι χώρες που έχουν υιοθετήσει κεφαλαιοποιητικά συνταξιοδοτικά συστήματα εμφανίζουν μεγαλύτερη δημοσιονομική ανθεκτικότητα. Η αρχή της κεφαλαιοποίησης — ένας μηχανισμός όπου οι εισφορές επενδύονται για τη μελλοντική κάλυψη των συντάξεων του ίδιου του ασφαλισμένου — θεωρείται κλειδί για τη μείωση των μελλοντικών υποχρεώσεων.

Για τον λόγο αυτό, προτείνεται η ενσωμάτωση των δεσμεύσεων στην επίσημη αποτίμηση του χρέους. Μόνο με μια τέτοια διαφανή αποτύπωση θα μπορέσει να υπάρξει ακριβής εικόνα της δημοσιονομικής κατάστασης, επιτρέποντας τον σχεδιασμό πολιτικών που θα προστατεύουν τις επόμενες γενιές από δυσβάσταχτα οικονομικά βάρη.