- Το 43% των ελληνικών συντάξεων χρηματοδοτείται από τη γενική φορολογία.
- Οι συντάξεις των υπαλλήλων της ΕΕ επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό κατά 79%.
- Η Ελλάδα κατέχει την 4η θέση στην ΕΕ σε δαπάνες συντάξεων ως % του ΑΕΠ.
- Το ΚΕΦΙΜ προτείνει τη δημιουργία αποθεματικού 87 δισ. ευρώ μέσω περικοπών.
- Η δημογραφική γήρανση απειλεί τη βιωσιμότητα του τρέχοντος αναδιανεμητικού μοντέλου.
Νέα μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ) αποκαλύπτει ότι το 43% των ελληνικών συντάξεων χρηματοδοτείται απευθείας από τον κρατικό προϋπολογισμό, αναδεικνύοντας τη δομική εξάρτηση του συστήματος από τη γενική φορολογία. Παράλληλα, η έρευνα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τους θεσμούς της ΕΕ, όπου το 79% των συνταξιοδοτικών δαπανών καλύπτεται από τον τακτικό προϋπολογισμό, επιβαρύνοντας δυσανάλογα τους Ευρωπαίους φορολογούμενους.
| Δείκτης / Μέγεθος | Ποσοστό / Ποσό |
|---|---|
| Χρηματοδότηση από γενική φορολογία (Ελλάδα) | 43% |
| Χρηματοδότηση από ασφαλιστικές εισφορές (Ελλάδα) | 57% |
| Κάλυψη δαπανών συντάξεων από προϋπολογισμό ΕΕ | 79% |
| Αύξηση δαπανών συντάξεων υπαλλήλων ΕΕ (2000-2024) | 183% |
| Προτεινόμενο αποθεματικό μέσω περικοπών ΕΕ | 87 δισ. € |
| Κατάταξη Ελλάδας σε δαπάνες συντάξεων (% ΑΕΠ) | 4η θέση |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της μακροχρόνιας συζήτησης για τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού, η οποία βασίζεται παραδοσιακά στη διαγενεακή αναδιανομή. Πρόκειται για ένα μοντέλο όπου οι τρέχουσες εισφορές των εργαζομένων χρηματοδοτούν τις τρέχουσες συντάξεις, χωρίς τη δημιουργία επενδυτικών αποθεματικών που θα μπορούσαν να αποσβέσουν τους κραδασμούς της δημογραφικής γήρανσης.
Η απουσία κεφαλαιοποιητικών αποθεμάτων μεταφέρει το κόστος στις επόμενες γενιές, ιδιαίτερα σε μια περίοδο δημογραφικής γήρανσης.
Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), Μελέτη για το Συνταξιοδοτικό
Η ακτινογραφία του ελληνικού ασφαλιστικού συστήματος
Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης «Το Συνταξιοδοτικό Σύστημα στην Ελλάδα και την ΕΕ», το ελληνικό σύστημα εξακολουθεί να στηρίζεται σε σημαντικό βαθμό στον κρατικό προϋπολογισμό. Για το 2025, εκτιμάται ότι μόλις το 57% των συντάξεων καλύφθηκε από ασφαλιστικές εισφορές, ενώ το υπόλοιπο 43% χρηματοδοτήθηκε από τη γενική φορολογία.
Αν και η συμμετοχή του κράτους έχει περιοριστεί συγκριτικά με το 2021, το βασικό διαρθρωτικό πρόβλημα παραμένει αμετάβλητο. Η βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος απειλείται άμεσα, καθώς οι συντάξεις δεν στηρίζονται σε αποταμιευμένα κεφάλαια, αλλά στην ικανότητα του τακτικού προϋπολογισμού να καλύπτει τα ελλείμματα.
Η έρευνα καταγράφει ότι η Ελλάδα έχει υποχωρήσει από την πρώτη θέση στην ΕΕ ως προς τη δαπάνη για συντάξεις ως ποσοστό του ΑΕΠ το 2012, στην τέταρτη θέση το 2023. Παρόλα αυτά, η χώρα παραμένει πίσω μόνο από την Ιταλία, τη Γαλλία και την Αυστρία, γεγονός που διατηρεί την υψηλή φορολογική πίεση.
Το παράδοξο των θεσμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι το πρόβλημα δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό, αλλά επεκτείνεται και στους ίδιους τους θεσμούς της ΕΕ. Το συνταξιοδοτικό σύστημα των ευρωπαίων υπαλλήλων λειτουργεί χωρίς ουσιαστικά αποθεματικά, με τις δαπάνες να καταβάλλονται από τον τρέχοντα προϋπολογισμό της Ένωσης.
Ειδικότερα, το 2024 μόλις το 21% των σχετικών δαπανών καλύφθηκε από εισφορές, ενώ το υπόλοιπο 79% χρηματοδοτήθηκε από τον τακτικό προϋπολογισμό. Οι δαπάνες για τις συντάξεις των πρώην υπαλλήλων της ΕΕ αυξήθηκαν κατά 183% την περίοδο 2000-2024, φτάνοντας τα 2,9 δισ. ευρώ σε σταθερές τιμές.
Σήμερα, οι συγκεκριμένες συντάξεις απορροφούν το 22% των δαπανών του τομέα της ευρωπαϊκής δημόσιας διοίκησης, έναντι μόλις 10% το 1998. Αυτή η τάση δημιουργεί πρόσθετα βάρη για τους Έλληνες και Ευρωπαίους φορολογούμενους, οι οποίοι καλούνται να καλύψουν το χάσμα μεταξύ εισφορών και παροχών.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων οικονομικών αναλυτών, η εμμονή σε ένα μοντέλο που στηρίζεται αποκλειστικά στη διαγενεακή αλληλεγγύη — ένας μηχανισμός όπου οι τρέχουσες εισφορές καλύπτουν τις τρέχουσες παροχές χωρίς αποθεματικά — καθιστά το σύστημα ευάλωτο στις δημογραφικές μεταβολές.
Η πρόταση για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, το ΚΕΦΙΜ προτείνει την ενίσχυση των κεφαλαιοποιητικών πυλώνων. Η μελέτη υποστηρίζει ότι μια μείωση κατά 5% των διοικητικών δαπανών της ΕΕ στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα αποθεματικό 87 δισ. ευρώ.
Οι αποδόσεις αυτών των κεφαλαίων θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν ετήσια αυτοχρηματοδότηση ύψος 3 δισ. ευρώ, αποφορτίζοντας τον προϋπολογισμό. Ο πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, τόνισε ότι οι καθυστερήσεις στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις περιορίζουν το διαθέσιμο εισόδημα των εργαζομένων και στερούν πόρους από τις επενδύσεις.
Η επόμενη μέρα για εργαζόμενους και συνταξιούχους
Η απουσία κεφαλαιοποιητικών αποθεμάτων μεταφέρει το κόστος στις επόμενες γενιές, αυξάνοντας τη δημοσιονομική πίεση. Όσο καθυστερεί η μετάβαση σε ένα βιώσιμο μοντέλο, τόσο αυξάνεται το κόστος για τους μελλοντικούς φορολογούμενους, οι οποίοι θα κληθούν να στηρίξουν ένα σύστημα υπό κατάρρευση.
Εν αναμονή των αποφάσεων για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, η ανάγκη για παραγωγικές επενδύσεις των ασφαλιστικών εισφορών γίνεται επιτακτική. Η δημογραφική γήρανση δεν αφήνει περιθώρια για περαιτέρω αναβολές, καθιστώντας τον δομικό μετασχηματισμό του ασφαλιστικού μονόδρομο για την οικονομική σταθερότητα.
Οδηγός κατανόησης του ασφαλιστικού βάρους
- Ενημερωθείτε για τον ατομικό σας φάκελο ασφάλισης και τα ένσημα που έχετε συγκεντρώσει.
- Εξετάστε τη δυνατότητα συμπληρωματικής ιδιωτικής αποταμίευσης για την κάλυψη μελλοντικών αναγκών.
- Παρακολουθήστε τις αλλαγές στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ που επηρεάζουν τις εθνικές δαπάνες.
- Αναζητήστε επαγγελματική συμβουλή για τη βελτιστοποίηση των ασφαλιστικών σας εισφορών.
