ΚΕΦΙΜ: Στις 638 ημέρες η έκδοση δικαστικής απόφασης στην Ελλάδα έναντι 100 στην ΕΕ

Η Ελλάδα παραμένει πρωταθλήτρια στις καθυστερήσεις απονομής δικαιοσύνης, με τον χρόνο έκδοσης απόφασης σε πρώτο βαθμό να φτάνει τις 638 ημέρες, την ώρα που ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι μόλις 100 ημέρες. Σύμφωνα με τη νέα μελέτη του ΚΕΦΙΜ, οι υποθέσεις προστασίας καταναλωτή απαιτούν έως και 4,5 χρόνια, γεγονός που υπονομεύει την αποτελεσματικότητα της δικαστικής προστασίας για πολίτες και επιχειρήσεις.

Η διαχρονική παθογένεια της ελληνικής δικαιοσύνης αποτελεί ένα από τα κρισιμότερα εμπόδια για την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή. Το παρασκήνιο της υπόθεσης συνδέεται άρρηκτα με τις προτάσεις της Έκθεσης Πισσαρίδη, οι οποίες στοχεύουν στην αναδιάρθρωση του συστήματος για την άρση των γραφειοκρατικών αγκυλώσεων που κρατούν τη χώρα πίσω.

Η ακτινογραφία των καθυστερήσεων και η ευρωπαϊκή απόσταση

Σύμφωνα με τη νέα μελέτη του ΚΕΦΙΜ με τίτλο «Η ακτινογραφία της Ελληνικής Δικαιοσύνης σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΕ», η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο παραμένει χαοτική. Ενώ η διάμεσος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επίλυση αστικών και διοικητικών υποθέσεων είναι οι 100 ημέρες, στην Ελλάδα ο χρόνος αυτός εκτοξεύεται στις 638 ημέρες.

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα στις αστικές και εμπορικές υποθέσεις, όπου ο εκτιμώμενος χρόνος επίλυσης αγγίζει τις 737 ημέρες. Η αδυναμία του συστήματος να διεκπεραιώσει τον όγκο των νέων υποθέσεων οδήγησε σε μείωση του ποσοστού επίλυσης κατά 11,8% μέσα σε μόλις έναν χρόνο, επιβαρύνοντας περαιτέρω τις εκκρεμότητες.

Η δικαστική εμπλοκή κεφαλαίων και υποθέσεων έχει άμεσο αντίκτυπο στην αγορά, καθώς, όπως έχει επισημανθεί, το βουνό των κόκκινων δανείων παραμένει συχνά εγκλωβισμένο σε χρονοβόρες διαδικασίες. Αυτό στερεί από την οικονομία πολύτιμη ρευστότητα και αποτρέπει τις επενδύσεις.

Ακραίες καθυστερήσεις στην προστασία του καταναλωτή

Η μελέτη αναδεικνύει μια σοκαριστική πραγματικότητα για τις υποθέσεις προστασίας καταναλωτή. Για την ολοκλήρωση μιας τέτοιας διαδικασίας απαιτούνται κατά μέσο όρο 1.643 ημέρες, δηλαδή περίπου 4,5 χρόνια, καθιστώντας τη δικαστική προστασία σχεδόν ανενεργή στην πράξη.

Στον αντίποδα, η διοικητική δικαιοσύνη εμφανίζει σημάδια ανάκαμψης, με το ποσοστό επίλυσης να παραμένει πάνω από το 100%. Εντυπωσιακή βελτίωση καταγράφηκε επίσης στις υποθέσεις νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, όπου η διάρκεια εκδίκασης μειώθηκε κατά 89% το 2024.

Ωστόσο, οι υποθέσεις δωροδοκίας παρουσίασαν επιδείνωση, με τη μέση διάρκεια να αυξάνεται από τις 356 στις 576 ημέρες. Αυτή η διακύμανση υποδηλώνει ότι η επιτάχυνση δεν είναι οριζόντια και εξαρτάται από τη φύση και την πολυπλοκότητα των αδικημάτων.

Ο Νέος Δικαστικός Χάρτης και οι ελπίδες για επιτάχυνση

Παρά τη ζοφερή γενική εικόνα, τα πρώτα στοιχεία από την εφαρμογή του Νέου Δικαστικού Χάρτη κρίνονται ενθαρρυντικά. Σύμφωνα με τα δεδομένα, ο χρόνος έκδοσης αποφάσεων στα Πρωτοδικεία μειώθηκε κατά 48%, πέφτοντας από τις 705 στις 364 ημέρες μέσα σε εννέα μήνες.

Στην Αθήνα, η μείωση αυτή έφτασε το εντυπωσιακό 64%, ενώ σημαντική πρόοδος σημειώθηκε και στη Θεσσαλονίκη. Η επιτάχυνση της δικαιοσύνης αποτελεί κεντρικό στόχο των πρόσφατων μεταρρυθμίσεων, με την ψηφιοποίηση να παίζει καθοριστικό ρόλο στη μείωση των χρόνων.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων νομικών παραστατών που παρακολουθούν την υπόθεση, η πλήρης λειτουργία του ηλεκτρονικού φακέλου θα μπορούσε να αποτελέσει τον τελικό καταλύτη για την αποσυμφόρηση των δικαστηρίων. Η ψηφιακή κατάθεση αγωγών και η ηλεκτρονική διαχείριση των εγγράφων μειώνουν δραστικά τη γραφειοκρατική επιβάρυνση.

Το παράδοξο των γυναικών δικαστών και η επόμενη μέρα

Ένα από τα θετικά ευρήματα της μελέτης αφορά τη συμπερίληψη στο δικαστικό σώμα. Η Ελλάδα καταγράφει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά γυναικών δικαστών στα Ανώτατα Δικαστήρια, το οποίο ανέρχεται στο 69%, έναντι μόλις 39% που είναι η διάμεσος στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Όπως επισημαίνει ο Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, η καθυστέρηση στην απονομή δικαιοσύνης παραμένει μια από τις σοβαρότερες θεσμικές αδυναμίες της χώρας. Η μόνιμη βελτίωση απαιτεί συστηματική αξιολόγηση και πλήρη εφαρμογή των ψηφιακών εργαλείων.

Η επόμενη μέρα για την ελληνική δικαιοσύνη εξαρτάται από τη διατήρηση του ρυθμού των μεταρρυθμίσεων. Η αποτελεσματική δικαιοσύνη δεν είναι μόνο νομικό αίτημα, αλλά βασική προϋπόθεση για την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς και την προσέλκυση διεθνών επενδύσεων.