- Ανάγκη για ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο που θα διασφαλίζει την ψηφιακή ισότητα και αυτονομία.
- Η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εθνική υποδομή ισχύος και όχι ως απλό προϊόν.
- Η αυτοματοποίηση απειλεί θέσεις εργασίας, απαιτώντας επανεκπαίδευση και ανάδειξη της ανθρώπινης δημιουργικότητας.
- Η κατάρρευση της αλήθειας μέσω deepfakes αποτελεί την κύρια απειλή για τη δημοκρατική συνοχή.
Το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ διοργάνωσε μια κρίσιμη συζήτηση στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, προτείνοντας τη σύναψη ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου για την ψηφιακή εποχή. Η εκδήλωση επικεντρώθηκε στην ψηφιακή ισότητα, την αυτονομία και την κυριαρχία, αναδεικνύοντας την ανάγκη για μια διεθνή θέσμιση που θα διασφαλίζει την ίση ελευθερία όλων των πολιτών απέναντι στις τεκτονικές αλλαγές της τεχνητής νοημοσύνης.
| Πυλώνας Ψηφιακής Δημοκρατίας | Κύριο Ζητούμενο |
|---|---|
| Ψηφιακή Ισότητα | Ουσιαστική ένταξη και πρόσβαση σε δικαιώματα για όλους. |
| Ψηφιακή Αυτονομία | Έλεγχος επί των δεδομένων, της ταυτότητας και των επιλογών. |
| Ψηφιακή Κυριαρχία | Διαχείριση υποδομών από κράτη για το δημόσιο συμφέρον. |
| Εργασιακός Μετασχηματισμός | Μετάβαση από την κατανάλωση στην παραγωγή τεχνολογίας. |
| Ηθική & Τεχνοηθική | Προστασία της αλήθειας και της κοινωνικής εμπιστοσύνης. |
Αυτή η πρωτοβουλία έρχεται ως συνέχεια της ευρύτερης εθνικής στρατηγικής, όπως η πρόσφατη υπερψήφιση του νομοσχεδίου για το AI Factory Pharos, που στοχεύει στην ενίσχυση της ψηφιακής κυριαρχίας της χώρας. Η συζήτηση ανέδειξε ότι η τεχνολογία δεν αποτελεί πλέον ένα απλό εργαλείο, αλλά μια θεμελιώδη υποδομή ισχύος που αναδιαμορφώνει το κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι ένα απλό εργαλείο, αλλά μία υποδομή ισχύος που μετασχηματίζει συνολικά τις σχέσεις παραγωγής και τη δημοκρατία.
Ευάγγελος Κανούλας, Καθηγητής Τεχνητής Νοημοσύνης
Η ψηφιακή τριάδα της δημοκρατίας: Ισότητα, αυτονομία και κυριαρχία
Ο επιστημονικός διευθυντής του ΕΝΑ, δρ. Νίκος Ερηνάκης, έθεσε το πλαίσιο της συζήτησης υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ψηφιακή ισότητα, η οποία μεταφράζεται σε ουσιαστική ένταξη και πρόσβαση στα ψηφιακά δικαιώματα. Η ψηφιακή αυτονομία αφορά τον έλεγχο επί των προσωπικών δεδομένων και της ταυτότητας, ενώ η κυριαρχία σχετίζεται με την ικανότητα των κρατών να διαχειρίζονται τις υποδομές προς όφελος του δημόσιου συμφέροντος.
Σύμφωνα με τον κ. Ερηνάκη, η ανθρωπότητα βρίσκεται σε μια φάση πολυδιάστατων μετασχηματισμών ανάμεσα στη φυσική πραγματικότητα και την ψηφιακή υπερπραγματικότητα. Απαιτείται, επομένως, ένας περαιτέρω εκδημοκρατισμός του ψηφιακού πεδίου, μακριά από τεχνοφοβικές ή τεχνολατρικές ακρότητες, με στόχο την υπηρεσία των ανθρώπινων αξιών.
Προτεινόμενο Χρηματιστήριο Αθηνών: Άνοδος στις 2.234 μονάδες με άλμα της ΕΥΔΑΠ και τζίρο 200 εκατ. ευρώ
Η τεχνητή νοημοσύνη ως υποδομή ισχύος και ο μετασχηματισμός της εργασίας
Ο καθηγητής Ευάγγελος Κανούλας προειδοποίησε ότι βρισκόμαστε μπροστά σε τεκτονικές αλλαγές στην εργασία, καθώς η αυτοματοποίηση μειώνει το κόστος αλλά απειλεί άμεσα θέσεις εργασίας. Η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εθνική υποδομή, περιλαμβάνοντας από τις σπάνιες γαίες και την ενέργεια μέχρι τα κέντρα δεδομένων και την έρευνα.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η Ευγενία Μπόζου από την Google επισήμανε ότι η φύση της εργασίας αλλάζει ριζικά, απαιτώντας από τον εργαζόμενο να προσφέρει δημιουργική υπεραξία που δεν μπορεί να υποκατασταθεί από ένα chatbot. Παράλληλα, η στρατηγική για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων των εργαζομένων αποτελεί πλέον επιτακτική ανάγκη για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής.
Η κατάρρευση της αλήθειας και η κρίση εμπιστοσύνης
Ο Χαράλαμπος Τσέκερης εστίασε στις διαταράξεις που προκαλεί η κατάρρευση της αλήθειας λόγω των deepfakes και των αλγορίθμων παραπληροφόρησης. Οι ασπίδες προστασίας της δημοκρατίας απέναντι σε αυτές τις υβριδικές απειλές και τα deepfakes είναι απαραίτητες για να μην χαθεί ο κοινός ορίζοντας πραγματικότητας της κοινωνίας.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων κοινωνικών ερευνητών, η εμπιστοσύνη αποτελεί τη συγκολλητική ουσία της κοινωνίας και η διάβρωσή της από την ψηφιακή ατομοποίηση μπορεί να οδηγήσει σε παράλυση της συλλογικής δράσης. Η προστασία της αλήθειας αναδεικνύεται έτσι ως η βάση της δημοκρατίας και της επικοινωνιακής κοινότητας.
Ρυθμιστικές προκλήσεις και τεχνολογική κυριαρχία
Η καθηγήτρια Ευγενία Σιαπέρα αναφέρθηκε στις ρυθμιστικές προκλήσεις του AI Act, σημειώνοντας ότι η τεχνολογία δεν είναι ουδέτερη αλλά εντάσσεται σε γεωπολιτικά πλαίσια ισχύος. Υπάρχει κίνδυνος οι ευάλωτες κοινωνικές ομάδες να βρεθούν σε δυσμενέστερη θέση λόγω της αυτοματοποίησης σε κρίσιμες υπηρεσίες όπως η στέγαση και η παιδεία.
Η ανάγκη για μια συνολική στρατηγική προσέγγιση είναι επιτακτική, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη μετασχηματίζει συνολικά τις σχέσεις παραγωγής και το νομικό σύστημα. Η επόμενη μέρα απαιτεί τη μετάβαση από μια λογική «εξορυκτικών» πολιτικών δεδομένων σε ένα μοντέλο που θα θέτει τον πολίτη στο επίκεντρο της τεχνολογικής εξέλιξης.
Πώς να ενισχύσετε την ψηφιακή σας αυτονομία
- Ενημερωθείτε για τα δικαιώματά σας σχετικά με την προστασία των προσωπικών δεδομένων (GDPR).
- Αναπτύξτε κριτική σκέψη απέναντι σε περιεχόμενο που παράγεται από AI για την αποφυγή παραπληροφόρησης.
- Επενδύστε στη διαρκή μάθηση και την απόκτηση ψηφιακών δεξιοτήτων που συμπληρώνουν την τεχνολογία.
- Χρησιμοποιείτε εργαλεία ελέγχου εγκυρότητας για τον εντοπισμό deepfakes και ψευδών ειδήσεων.
