Γιατί η ρύθμιση των 72 δόσεων κινδυνεύει να «πέσει στο κενό»: Οι 7 παγίδες για τους οφειλέτες

Η επικείμενη ενεργοποίηση της νέας ρύθμισης των 72 δόσεων τον Ιούνιο του 2026 αναμένεται να αποτελέσει μια δοκιμασία για την αντοχή του ιδιωτικού χρέους στην Ελλάδα. Παρά τις προσδοκίες, η αυστηρότητα των όρων και η συσσώρευση παράλληλων υποχρεώσεων δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα που απειλεί να οδηγήσει χιλιάδες φορολογούμενους σε άμεση απώλεια του διακανονισμού.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως συνέχεια της προσπάθειας διαχείρισης ενός βουνού ληξιπρόθεσμων οφειλών που, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, έχει οδηγήσει την εφορία να διαχειρίζεται χρέη 114 δισ. ευρώ. Το παρασκήνιο της νέας ρύθμισης αποκαλύπτει μια δομική αδυναμία: την προσπάθεια επίλυσης ενός παλαιού προβλήματος με εργαλεία που δεν λαμβάνουν υπόψη τη σημερινή έλλειψη ρευστότητας στην αγορά.

Ο φαύλος κύκλος των πολλαπλών υποχρεώσεων

Ο πρώτος και βασικότερος λόγος που η ρύθμιση θεωρείται επίφοβη είναι η δημιουργία διπλών ή και τριπλών οικονομικών βαρών. Καθώς το σχήμα καλύπτει χρέη μόνο έως το τέλος του 2023, οι οφειλέτες υποχρεούνται να εξυπηρετούν ταυτόχρονα τις παλαιές δόσεις, τις νέες οφειλές του 2024 μέσω της πάγιας ρύθμισης, αλλά και τις τρέχουσες φορολογικές τους υποχρεώσεις.

Αυτή η συσσώρευση καθιστά το συνολικό μηνιαίο κόστος μη βιώσιμο για τη μέση επιχείρηση. Σύμφωνα με εκτιμήσεις από φοροτεχνικούς κύκλους, η έλλειψη ενός «κουρέματος» στη βασική οφειλή λειτουργεί αποτρεπτικά, καθώς οι οφειλέτες καλούνται να αποπληρώσουν το σύνολο του κεφαλαίου μαζί με τις προσαυξήσεις.

Επιπλέον, το γεγονός ότι οι τόκοι συνεχίζουν να τρέχουν ακόμη και εντός της ρύθμισης αυξάνει το τελικό ποσό αποπληρωμής. Όπως επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς, αυτό ενισχύει το αίσθημα ότι η ρύθμιση αποτελεί απλώς μια χρονική μετάθεση του προβλήματος και όχι μια ουσιαστική ελάφρυνση.

Η οριζόντια δομή και ο κίνδυνος απώλειας

Ένα κρίσιμο σημείο τριβής αποτελεί η οριζόντια φύση του μέτρου, η οποία δεν διαφοροποιεί τον μικροοφειλέτη από έναν μεγάλο επαγγελματία. Η απουσία εξατομικευμένης προσέγγισης βάσει της πραγματικής οικονομικής δυνατότητας αυξάνει κατακόρυφα τις πιθανότητες αθέτησης των πληρωμών σε περιόδους οικονομικής αστάθειας.

Οι όροι για την απώλεια της ρύθμισης είναι εξαιρετικά αυστηροί. Μια μικρή καθυστέρηση πέραν των ορίων ή η μη συμμόρφωση με τρέχουσες δηλώσεις αρκεί για να καταστεί το σύνολο του χρέους άμεσα απαιτητό. Αυτό λειτουργεί ως «παγίδα», ειδικά όταν οι παγίδες στη ρύθμιση των 72 δόσεων περιλαμβάνουν και υψηλά επιτόκια που αγγίζουν το 5,84%.

Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι ένα μεγάλο ποσοστό οφειλετών εγκαταλείπει τους διακανονισμούς πριν την ολοκλήρωσή τους. Το φαινόμενο της μετακίνησης από τη μία ρύθμιση στην άλλη, χωρίς ουσιαστική απομείωση του χρέους, υποδηλώνει ότι δεν αντιμετωπίζεται η γενεσιουργός αιτία: η αδυναμία πληρωμής σε πραγματικό χρόνο.

Η επόμενη μέρα για το ιδιωτικό χρέος

Για πολλούς παραγωγικούς φορείς, η λύση δεν βρίσκεται σε προσωρινά σχήματα αλλά σε μια δομική αναδιάρθρωση. Ήδη ο Εμπορικός Σύλλογος Αθηνών θεωρεί ανεπαρκείς τις 72 δόσεις, ζητώντας την επαναφορά των 120 δόσεων χωρίς τους υφιστάμενους περιορισμούς.

Στο πεδίο της συμπεριφορικής οικονομίας, η έννοια της «ψυχολογικής κόπωσης του οφειλέτη» — η κατάσταση όπου η διαρκής πίεση από χρέη μειώνει το κίνητρο για συνέπεια — εξηγεί γιατί πολλοί προτιμούν να αφήσουν τη ρύθμιση να χαθεί όταν το διαθέσιμο εισόδημα συμπιέζεται από το κόστος ζωής.

Εν αναμονή των διευκρινίσεων για την ενεργοποίηση του Ιουνίου, η αγορά παραμένει επιφυλακτική. Η επιτυχία του μέτρου θα κριθεί από το αν θα προσφέρει πραγματική ανάσα ρευστότητας ή αν θα αποτελέσει έναν ακόμη κρίκο στην αλυσίδα των ανεξόφλητων υποχρεώσεων που πνίγουν την ελληνική οικονομία.