Ενεργειακή κρίση: Στην 4η θέση η Ελλάδα στις δαπάνες στήριξης – Πρωταθλήτρια η Ισπανία

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει ένα νέο ενεργειακό σοκ με τη διεθνή τιμή του πετρελαίου να εκτοξεύεται στα 126 δολάρια, αναγκάζοντας τις κυβερνήσεις να ενεργοποιήσουν πακέτα στήριξης ύψους 12 δισ. ευρώ. Η Ελλάδα, με μια παρέμβαση της τάξης των 800 εκατ. ευρώ, τοποθετείται ψηλά στη λίστα των δαπανών, την ώρα που η Ισπανία ηγείται της προσπάθειας απορροφώντας σχεδόν το μισό του συνολικού ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της γεωπολιτικής κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή και του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, που αποτελούν τη σημαντικότερη αρτηρία για τη διεθνή διακίνηση αργού πετρελαίου. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στην απότομη μείωση της προσφοράς, η οποία μεταφράζεται άμεσα σε υψηλότερο κόστος παραγωγής και αυξήσεις στις τιμές καταναλωτή σε ολόκληρη την Ευρωζώνη.

Η ακτινογραφία των ευρωπαϊκών παρεμβάσεων

Στην κορυφή των δημοσιονομικών παρεμβάσεων βρίσκεται η Ισπανία, η οποία έχει διαθέσει περίπου 5 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο 50% του συνολικού ευρωπαϊκού πακέτου. Η Μαδρίτη επέλεξε ένα επιθετικό μείγμα πολιτικής, συνδυάζοντας μειώσεις ΦΠΑ στην ενέργεια με στοχευμένες ενισχύσεις στους τομείς των μεταφορών και της βιομηχανίας.

Στη δεύτερη θέση ακολουθεί η Γερμανία με παρεμβάσεις ύψους 1,62 δισ. ευρώ, εστιάζοντας κυρίως σε φορολογικές ελαφρύνσεις. Παρά το γεγονός ότι το γερμανικό πακέτο είναι μικρότερο από το ισπανικό, παραμένει καθοριστικό για τη σταθερότητα της μεγαλύτερης οικονομίας της ΕΕ, η οποία πλήττεται από το υψηλό ενεργειακό κόστος.

Η Ολλανδία συμπληρώνει την πρώτη τριάδα με 967 εκατ. ευρώ, ενώ η Ελλάδα ακολουθεί με ένα πακέτο που αγγίζει τα 800 εκατ. ευρώ. Η ελληνική παρέμβαση κρίνεται ως ιδιαίτερα σημαντική αναλογικά με το μέγεθος του ΑΕΠ της χώρας, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς τα νέα μέτρα στήριξης που έχουν ήδη δρομολογηθεί για το τρέχον έτος.

Η στρατηγική των οριζόντιων μέτρων και οι κίνδυνοι

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, παρατηρείται μια σαφής τάση προς οριζόντιες παρεμβάσεις, καθώς το 80% των κονδυλίων κατευθύνεται σε μέτρα όπως οι μειώσεις ειδικών φόρων κατανάλωσης. Αυτή η επιλογή επιτρέπει την άμεση αποκλιμάκωση των τιμών για το σύνολο των πολιτών, ωστόσο περιορίζει τη δυνατότητα παροχής στοχευμένης βοήθειας στις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Είναι χαρακτηριστικό ότι λιγότερο από 1 δισεκατομμύριο ευρώ από το συνολικό ευρωπαϊκό πακέτο αφορά άμεσες μεταβιβάσεις προς τα νοικοκυριά. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει ότι η στήριξη διοχετεύεται κυρίως μέσω της φορολογικής οδού, κάτι που ευνοεί οριζόντια την κατανάλωση αλλά δεν αντιμετωπίζει την ενεργειακή φτώχεια στη ρίζα της.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων οικονομικών αναλυτών, η διατήρηση αυτών των μέτρων εξαρτάται άμεσα από τα δημοσιονομικά όρια που θέτει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η παρατεταμένη διάρκεια της κρίσης ενδέχεται να εξαντλήσει τα εθνικά αποθέματα, καθιστώντας αναγκαία μια πιο συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση.

Η επόμενη μέρα για την ελληνική οικονομία

Για την Ελλάδα, η πρόκληση είναι διπλή: η προστασία του διαθέσιμου εισοδήματος και η διατήρηση των αναπτυξιακών στόχων. Η πρόσφατη έκθεση προόδου για το 2026 προβλέπει ανάπτυξη 2%, η οποία όμως παραμένει ευάλωτη στις διακυμάνσεις της διεθνούς τιμής του πετρελαίου και των καυσίμων.

Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό για την αξιολόγηση της επάρκειας των υφιστάμενων παρεμβάσεων. Η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις γεωπολιτικές εξελίξεις, καθώς οποιαδήποτε περαιτέρω κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα αναθεώρηση των δαπανών και της στρατηγικής στήριξης.

Σε κάθε περίπτωση, η ενεργειακή και οικονομική σταθερότητα της Ευρώπης απαιτεί πλέον μια μακροπρόθεσμη στρατηγική, που θα υπερβαίνει τις έκτακτες επιδοτήσεις και θα εστιάζει στην ενεργειακή αυτονομία και τη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού.