- Το πρωτογενές πλεόνασμα της Ελλάδας έφτασε το 4,9% του ΑΕΠ το 2025.
- Ο πληθωρισμός μείωσε το λόγο χρέους/ΑΕΠ κατά 37,1 μονάδες.
- Τα έσοδα από τον ΦΠΑ αυξήθηκαν κατά 8,1 δισ. ευρώ λόγω ακρίβειας.
- Οι κοινωνικές παροχές και οι μισθοί μειώθηκαν ως ποσοστό του ΑΕΠ.
- Το Ινστιτούτο ΕΝΑ ζητά ενίσχυση του συστήματος κοινωνικής προστασίας.
Σύμφωνα με τη νέα ανάλυση του Ινστιτούτου ΕΝΑ, ο πληθωρισμός λειτούργησε ως καταλύτης για τη βελτίωση των δημόσιων οικονομικών, οδηγώντας το πρωτογενές πλεόνασμα στο 4,9%. Η εξέλιξη αυτή, αν και ευνοεί τους δημοσιονομικούς δείκτες, επιβαρύνει δυσανάλογα τα ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα, καθώς η ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ υπερκαλύπτει την πραγματική αγοραστική δύναμη.
| Δείκτης Οικονομίας | Επίδοση 2025 |
|---|---|
| Πρωτογενές Πλεόνασμα | 4,9% του ΑΕΠ |
| Δημόσιο Χρέος | 146,1% του ΑΕΠ |
| Συνολικό Πλεόνασμα | 1,7% του ΑΕΠ |
| Αύξηση Εσόδων ΦΠΑ | 8,1 δισ. ευρώ |
| Μείωση Χρέους/ΑΕΠ | 37,1 μονάδες |
| Αύξηση Ονομαστικού Χρέους | 23,7 δισ. ευρώ |
Η εντυπωσιακή βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών της Ελλάδας κατά το προηγούμενο έτος δεν αποτελεί μόνο προϊόν διαρθρωτικών αλλαγών, αλλά συνδέεται άρρηκτα με τις πληθωριστικές πιέσεις. Η άνοδος των τιμών λειτούργησε ως ένας άτυπος μηχανισμός αναδιανομής πλούτου, ο οποίος ενίσχυσε τα κρατικά έσοδα μέσω των έμμεσων φόρων, ενώ ταυτόχρονα περιόρισε το βάρος του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Ο πληθωρισμός λειτουργεί ως μηχανισμός αξιόλογης αναδιανομής σε βάρος των οικονομικά ασθενέστερων, βελτιώνοντας όμως την εικόνα των δημοσίων οικονομικών.
Ινστιτούτο ΕΝΑ, Ανάλυση Δημοσιονομικών Στοιχείων
Η ακτινογραφία των δημοσιονομικών επιδόσεων για το 2025
Μετά την επίσημη ανακοίνωση των στοιχείων της Eurostat, η Ελλάδα παρουσιάζει μια εικόνα δύο ταχυτήτων. Από τη μία πλευρά, κατέγραψε το υψηλότερο πρωτογενές πλεόνασμα στην ΕΕ (4,9% του ΑΕΠ), ενώ από την άλλη παραμένει η χώρα με το υψηλότερο δημόσιο χρέος, το οποίο διαμορφώθηκε στο 146,1%.
Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που επεξεργάστηκε το Ινστιτούτο ΕΝΑ, η χώρα μας κατάφερε όχι μόνο να διατηρήσει τα υψηλά πλεονάσματα της μνημονιακής περιόδου, αλλά και να τα αυξήσει σημαντικά. Συγκεκριμένα, την τελευταία εξαετία το πρωτογενές πλεόνασμα αυξήθηκε κατά 1,1 μονάδες του ΑΕΠ.
Η αύξηση αυτή τροφοδοτήθηκε από την άνοδο των δημόσιων εσόδων κατά 1,5 μονάδες, την ώρα που οι πρωτογενείς δαπάνες παρέμειναν καθηλωμένες, σημειώνοντας οριακή αύξηση μόλις 0,4 μονάδων. Η δημοσιονομική πειθαρχία, σε συνδυασμό με την ακρίβεια, δημιούργησε ένα πλεόνασμα-μαμούθ που ξεπέρασε κάθε αρχική πρόβλεψη.
Η «ατμομηχανή» του ΦΠΑ και η μείωση των κοινωνικών παροχών
Στην ανάλυση των επιμέρους συνιστωσών, ο ΦΠΑ αναδεικνύεται στον μεγάλο πρωταγωνιστή της εισπραξιμότητας. Τα έσοδα από τον συγκεκριμένο φόρο αυξήθηκαν κατά 8,1 δισ. ευρώ σε ονομαστικούς όρους, επιβεβαιώνοντας ότι η ακρίβεια «φουσκώνει» τα δημόσια ταμεία μέσω της κατανάλωσης βασικών αγαθών.
Την ίδια στιγμή, οι φόροι εισοδήματος και περιουσίας συνέβαλαν με επιπλέον 10,6 δισ. ευρώ. Αντίθετα, παρατηρείται μια αξιοσημείωτη αλλαγή στη σύνθεση των εσόδων, καθώς η αύξηση της φορολογίας υπερκάλυψε τη μείωση των εσόδων από ασφαλιστικές εισφορές, η οποία ανήλθε σε 1,3 μονάδες του ΑΕΠ.
Στο σκέλος των δαπανών, η εικόνα είναι αποκαλυπτική για την πίεση που δέχονται οι πολίτες. Οι κοινωνικές παροχές, όπως οι συντάξεις, μειώθηκαν κατά 2,2 μονάδες του ΑΕΠ, καθώς οι ονομαστικές τους αυξήσεις υπολείπονται σημαντικά του πληθωρισμού. Το ίδιο ισχύει και για τις αμοιβές των δημοσίων υπαλλήλων, οι οποίες υποχώρησαν κατά 1,6 μονάδες ως ποσοστό του εθνικού προϊόντος.
Το παράδοξο της μείωσης του δημόσιου χρέους
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εξέλιξη του δημόσιου χρέους. Παρόλο που σε απόλυτα νούμερα το χρέος αυξήθηκε κατά 23,7 δισ. ευρώ, ως ποσοστό του ΑΕΠ κατέγραψε εντυπωσιακή μείωση κατά 37,1 μονάδες. Αυτό το φαινόμενο οφείλεται αποκλειστικά στην ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ, η οποία τροφοδοτήθηκε από τον πληθωρισμό.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων οικονομικών αναλυτών, ο πληθωρισμός λειτουργεί ως ένας «σιωπηλός φόρος». Ενώ βελτιώνει τους λογιστικούς δείκτες του κράτους, μειώνει την πραγματική αξία των χρεών αλλά και των αποταμιεύσεων, πλήττοντας κυρίως όσους δεν διαθέτουν περιουσιακά στοιχεία που ανατιμώνται.
Εν αναμονή των νέων δημοσιονομικών παρεμβάσεων, το Ινστιτούτο ΕΝΑ υπογραμμίζει την ανάγκη για ένα πιο κοινωνικά δίκαιο σύστημα προστασίας. Η υπεραπόδοση των εσόδων θα πρέπει, σύμφωνα με την ανάλυση, να κατευθυνθεί σε κοινωνικές επενδύσεις στην παιδεία και την υγεία, προκειμένου να αντισταθμιστούν οι απώλειες των νοικοκυριών από την ακρίβεια.
Η επόμενη μέρα και οι προκλήσεις
Η διατήρηση των υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων αποτελεί δέσμευση της χώρας, ωστόσο η ποιότητα αυτής της προσαρμογής τίθεται υπό αμφισβήτηση. Αν η βελτίωση συνεχίσει να βασίζεται στην υπερφορολόγηση της κατανάλωσης και στη συγκράτηση των κοινωνικών δαπανών, ο κίνδυνος διεύρυνσης των κοινωνικών ανισοτήτων παραμένει ορατός.
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών επισημαίνεται ότι η ενεργοποίηση νέων πακέτων στήριξης είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής. Η πρόκληση για το οικονομικό επιτελείο παραμένει η ισορροπία ανάμεσα στη δημοσιονομική αξιοπιστία έναντι των αγορών και την προστασία του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών.
Πώς να προστατεύσετε το εισόδημά σας από τον πληθωρισμό
- Παρακολουθήστε τις ανακοινώσεις για νέα επιδόματα και κοινωνικές παροχές που στοχεύουν στην αναπλήρωση της αγοραστικής δύναμης.
- Ενημερωθείτε για τις φορολογικές απαλλαγές και τις ρυθμίσεις οφειλών που ενεργοποιούνται λόγω της υπεραπόδοσης των εσόδων.
- Αξιοποιήστε προγράμματα κοινωνικής προστασίας και επενδύσεων σε παιδεία και υγεία που χρηματοδοτούνται από το πλεόνασμα.
- Ελέγχετε τακτικά τις ονομαστικές αυξήσεις σε μισθούς και συντάξεις σε σχέση με τον επίσημο δείκτη τιμών καταναλωτή.
