Φορολογικά έσοδα: Στο 54,9% η εξάρτηση από ΦΠΑ και ΕΦΚ – Η ακρίβεια «φουσκώνει» τα δημόσια ταμεία

Η ελληνική οικονομία στηρίζεται σε ποσοστό 54,9% στους έμμεσους φόρους, με τον ΦΠΑ και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης να αποτελούν τον κεντρικό πυλώνα των δημόσιων εσόδων για το 2025. Η αύξηση των εισπράξεων κατά 6,7% συνδέεται άμεσα με τις πληθωριστικές πιέσεις, αναδεικνύοντας μια εύθραυστη δημοσιονομική ισορροπία που βασίζεται στην κατανάλωση.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακροχρόνιας δομικής αδυναμίας του ελληνικού φορολογικού συστήματος, το οποίο παραδοσιακά εμφανίζει υψηλότερα ποσοστά έμμεσης φορολογίας σε σύγκριση με τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ. Η έντονη εξάρτηση από την κατανάλωση καθιστά τη δημοσιονομική σταθερότητα ευάλωτη στις μεταβολές της αγοραστικής δύναμης των πολιτών.

Η ακρίβεια ως «καύσιμο» για τα δημόσια έσοδα

Η κυριαρχία των έμμεσων φόρων αναδεικνύεται ως το βασικό χαρακτηριστικό της φορολογικής εικόνας, καθώς το 54,9% των συνολικών εσόδων προήλθε από τον ΦΠΑ και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης. Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνει ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να στηρίζει τη δημοσιονομική της απόδοση στην ονομαστική αξία των συναλλαγών.

Η αύξηση των φορολογικών εσόδων κατά 26,87 δισ. ευρώ ή 6,7% σε σχέση με το 2024 συνδέεται άμεσα με την άνοδο του πληθωρισμού. Η γενικευμένη ακρίβεια οδήγησε σε υψηλότερες τιμές προϊόντων, γεγονός που ενίσχυσε αυτόματα τις εισπράξεις από τον ΦΠΑ, χωρίς απαραίτητα να αυξηθεί ο όγκος της οικονομικής δραστηριότητας.

Αυτή η δομή επιβαρύνει αναλογικά περισσότερο τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα, τα οποία δαπανούν το σύνολο σχεδόν του εισοδήματός τους σε βασικά αγαθά. Η υπέρβαση των φορολογικών εσόδων δημιουργεί μεν πλεονάσματα, αλλά βασίζεται σε μια εύθραυστη ισορροπία που εξαρτάται από τη διατήρηση της κατανάλωσης.

Οι κλάδοι με τη μεγαλύτερη φορολογική συνεισφορά

Η αύξηση των εσόδων δεν περιορίζεται σε μεμονωμένους τομείς, αλλά αντανακλά μια γενικευμένη άνοδο της αγοράς. Ιδιαίτερα ισχυρή ήταν η επίδοση του κλάδου των κατασκευών, ο οποίος σημείωσε τη μεγαλύτερη αύξηση σε απόλυτα μεγέθη κατά το προηγούμενο έτος.

Σημαντική ενίσχυση καταγράφηκε επίσης στις μεταφορές, την πληροφορική και την εστίαση, ενώ ο τουρισμός παρέμεινε ο βασικός τροφοδότης της κατανάλωσης. Ειδικά στον τομέα της ενέργειας, ο ΦΠΑ στα καύσιμα συνεχίζει να αποδίδει σημαντικά ποσά λόγω των διεθνών τιμών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων οικονομικών αναλυτών, η υπεραπόδοση αυτή αποτελεί ένα δημοσιονομικό «μαξιλάρι», το οποίο όμως απαιτεί προσεκτική διαχείριση. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η εξάρτηση από τους έμμεσους φόρους ενέχει κινδύνους σε περίπτωση απότομης κάμψης της ζήτησης.

Η ακτινογραφία του προϋπολογισμού το 2026

Η εικόνα της υπεραπόδοσης συνεχίζεται και το πρώτο τρίμηνο του 2026, με τα φορολογικά έσοδα να αγγίζουν τα 17,2 δισ. ευρώ. Το πρωτογενές πλεόνασμα διαμορφώθηκε στα 4,369 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 1,637 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών.

Ωστόσο, η πραγματική υπέρβαση του πλεονάσματος περιορίζεται σημαντικά αν αφαιρεθούν οι έκτακτοι παράγοντες. Εξαιρώντας 1,111 δισ. ευρώ ετεροχρονισμένων πληρωμών και έσοδα από παραχωρήσεις, η καθαρή υπέρβαση διαμορφώνεται στα 391 εκατ. ευρώ.

Στα έσοδα του τριμήνου περιλαμβάνονται επίσης 306 εκατ. ευρώ από τη σύμβαση της Εγνατίας Οδού και 135 εκατ. ευρώ από την άδεια καζίνο στο Ελληνικό. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η δημοσιονομική εικόνα παραμένει θετική, αλλά η πραγματική δυναμική είναι πιο μετριοπαθής από όσο δείχνουν οι απόλυτοι αριθμοί.

Οι κίνδυνοι της κατανάλωσης και η επόμενη μέρα

Η διατήρηση των εσόδων σε υψηλά επίπεδα εξαρτάται πλέον από την ανθεκτικότητα των νοικοκυριών απέναντι στο κόστος ζωής. Αν η αγοραστική δύναμη υποχωρήσει περαιτέρω, η εισπραξιμότητα του ΦΠΑ ενδέχεται να επηρεαστεί, προκαλώντας πιέσεις στην εκτέλεση του προϋπολογισμού.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών επισημαίνεται ότι η στρατηγική της κυβέρνησης θα πρέπει να εστιάσει στη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής. Η μείωση της εξάρτησης από τους έμμεσους φόρους παραμένει ένα ζητούμενο για τη δικαιότερη κατανομή των βαρών.

Εν αναμονή των στοιχείων του δευτέρου τριμήνου, η προσοχή στρέφεται στην πορεία του τουρισμού και των τιμών της ενέργειας. Η δημοσιονομική πειθαρχία παραμένει προτεραιότητα, καθώς οι διεθνείς αβεβαιότητες συνεχίζουν να επηρεάζουν την εγχώρια οικονομική δραστηριότητα.