Στεγαστική κρίση: Τα ευρωπαϊκά μοντέλα που εξετάζει το Eurogroup και οι νέες φοροελαφρύνσεις

Το στεγαστικό ζήτημα αναβαθμίζεται σε πρόβλημα ευρωπαϊκών διαστάσεων, με το άτυπο Eurogroup στη Λευκωσία να θέτει στο μικροσκόπιο τα επιτυχημένα μοντέλα της Ισπανίας, της Ιρλανδίας και της Κροατίας. Ο υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, προανήγγειλε νέες φορολογικές ελαφρύνσεις και κίνητρα, στοχεύοντας στην άμεση ανακούφιση των νοικοκυριών μέσω της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών.

Η μετατόπιση της στεγαστικής πολιτικής από το εθνικό στο ευρωπαϊκό επίπεδο αποτελεί μια στρατηγική κίνηση που αναγνωρίζει την κοινή πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Η ελληνική πρωτοβουλία να εισαχθεί το θέμα στην ατζέντα των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης έρχεται σε μια στιγμή που το κόστος στέγασης στην Αθήνα έχει φτάσει να απορροφά το 70% του μέσου μισθού, καθιστώντας την εξεύρεση λύσεων επιτακτική.

Το ισπανικό μοντέλο των 7 δισ. ευρώ και η δημόσια κατοικία

Η Ισπανία παρουσιάζει ένα από τα πιο φιλόδοξα προγράμματα, το Κρατικό Σχέδιο Στέγασης 2026-2030, με συνολικούς πόρους που αγγίζουν τα 7 δισ. ευρώ. Η Μαδρίτη επέλεξε να τριπλασιάσει τις δημόσιες επενδύσεις, εστιάζοντας στην ενίσχυση της δημόσιας κατοικίας, η οποία απορροφά το 40% των κονδυλίων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το μόνιμο προστατευτικό καθεστώς των νέων κατοικιών, το οποίο απαγορεύει την ιδιωτικοποίηση ή τον αποχαρακτηρισμό τους στο μέλλον. Παράλληλα, θεσπίζεται σύστημα μακροχρόνιας προσιτής ενοικίασης έως 75 έτη, με το κόστος να περιορίζεται αυστηρά στο 30% του εισοδήματος των δικαιούχων.

Στο πλαίσιο αυτό, η στήριξη των νέων αποτελεί προτεραιότητα, καθώς το 30% του προγράμματος κατευθύνεται σε επιδοτήσεις. Ταυτόχρονα, η Ισπανία εφαρμόζει αυστηρούς περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, υποχρεώνοντας τις πλατφόρμες να αποσύρουν άμεσα κάθε παράνομη καταχώριση.

Η στρατηγική της Ιρλανδίας και το πλαφόν στα ενοίκια

Η Ιρλανδία, αντιμετωπίζοντας μια από τις οξύτερες κρίσεις, εφαρμόζει το πρόγραμμα «Delivering Homes, Building Communities 2025-2030». Με προϋπολογισμό 11,3 δισ. ευρώ, ο στόχος είναι η κατασκευή 300.000 κατοικιών έως το τέλος της δεκαετίας, συνδυάζοντας κρατικές επενδύσεις και φορολογικά κίνητρα.

Κεντρικός πυλώνας είναι η ρύθμιση των ενοικίων με ετήσιο πλαφόν 2% ή στο ύψος του πληθωρισμού. Για να μην ανακοπεί η κατασκευαστική δραστηριότητα, τα νεόδμητα ακίνητα εξαιρούνται από το πλαφόν, ενώ ο ΦΠΑ στις πωλήσεις μειώνεται από το 13,5% στο 9%.

Επιπλέον, η Ιρλανδία επιβάλλει φόρο 7% στα κενά ακίνητα, μια κίνηση που στοχεύει στην ενεργοποίηση ανεκμετάλλευτων κατοικιών. Οι εταιρείες που επενδύουν στην προσιτή ενοικίαση απολαμβάνουν πλήρη απαλλαγή από τον εταιρικό φόρο για τα σχετικά έσοδα, ενισχύοντας τη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Η φορολογική μεταρρύθμιση της Κροατίας για τα Airbnb

Η Κροατία εστιάζει στη βαθιά φορολογική μεταρρύθμιση για να αναχαιτίσει τις πιέσεις που προκαλεί ο τουρισμός. Θεσπίζεται ετήσιος φόρος ακινήτων από 0,60 έως 8 ευρώ ανά τ.μ., ο οποίος επιβάλλεται σε όλα τα οικιστικά ακίνητα, πλην της κύριας κατοικίας και όσων διατίθενται για μακροχρόνια μίσθωση.

Το κροατικό σχέδιο περιλαμβάνει επίσης τη δημιουργία 9.000 νέων κατοικιών, με ανώτατη τιμή κατασκευής τα 2.104 ευρώ ανά τ.μ. μέσω κρατικών προγραμμάτων. Οι δήμοι αποκτούν πλέον το δικαίωμα να απαγορεύουν νέες άδειες βραχυχρόνιας μίσθωσης σε περιοχές με υψηλή στεγαστική πίεση.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της δημόσιας διοίκησης, η υιοθέτηση τέτοιων μέτρων στην Ελλάδα θα μπορούσε να συνδυαστεί με το πλαίσιο για την κοινωνική αντιπαροχή που ήδη ενεργοποιείται. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης τόνισε πως η ανταλλαγή αυτών των μοντέλων θα οδηγήσει σε νέες φοροελαφρύνσεις και στοχευμένα κίνητρα.

Η επόμενη μέρα και η ελληνική ατζέντα

Η παρουσίαση αυτών των μοντέλων στο άτυπο Eurogroup αποτελεί το πρώτο βήμα για μια συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση. Η ελληνική κυβέρνηση αναμένεται να αξιοποιήσει τα συμπεράσματα για να εμπλουτίσει το υφιστάμενο πακέτο των 29 παρεμβάσεων που ήδη υλοποιούνται στη χώρα.

Η στρατηγική επικεντρώνεται πλέον στην ενεργοποίηση των κλειστών διαμερισμάτων και στην παροχή φορολογικών κινήτρων στους ιδιοκτήτες που επιλέγουν τη μακροχρόνια μίσθωση. Οι επίσημες ανακοινώσεις για το τελικό σχήμα των νέων μέτρων αναμένονται αμέσως μετά την ολοκλήρωση των διαβουλεύσεων στη Λευκωσία.