Η ανατομία των κυβερνητικών μέτρων: Γιατί οι αυξήσεις εξανεμίζονται από το κόστος ζωής

Ο νομικός Διονύσης Τεμπονέρας προχωρά σε μια βαθιά ανάλυση των νέων οικονομικών μέτρων, επισημαίνοντας ότι το 40% της συνολικής επιβάρυνσης των νοικοκυριών προέρχεται πλέον από τις τιμές των τροφίμων. Παρά τις ονομαστικές αυξήσεις, η αγοραστική δύναμη των πολιτών καταρρέει, καθώς η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο κόστος διαβίωσης στην Ευρώπη σε σχέση με τους μισθούς.

Η τρέχουσα οικονομική συγκυρία στην Ελλάδα διαμορφώνεται από μια ασφυκτική πίεση στις βασικές ανάγκες διαβίωσης, με τον πληθωρισμό να τρέχει πλέον με ρυθμό άνω του 3,3% λόγω των γεωπολιτικών αναταράξεων. Η κυβερνητική παρέμβαση έρχεται σε μια στιγμή που οι ονομαστικές αυξήσεις μισθών έχουν ήδη απορροφηθεί από τις ανατιμήσεις στην ενέργεια και το ενοίκιο, δημιουργώντας ένα χάσμα προσδοκιών και πραγματικότητας.

Οι παγίδες στην ενίσχυση των χαμηλοσυνταξιούχων

Η αύξηση της ενίσχυσης από τα 250 στα 300 ευρώ αποτελεί μια εφάπαξ κίνηση που, σύμφωνα με την ανάλυση, καλύπτει μόλις ένα μικρό μέρος των απωλειών που υπέστησαν οι συνταξιούχοι από την κατάργηση της 13ης σύνταξης. Είναι χαρακτηριστικό ότι το μέτρο αφορά κυρίως άτομα άνω των 65 ετών, αφήνοντας εκτός σημαντικές κατηγορίες όπως οι δικαιούχοι συντάξεων χηρείας και ορφανικά τέκνα.

Επιπλέον, τα περιουσιακά κριτήρια λειτουργούν ως «κόφτης» για χιλιάδες πολίτες που τυχαίνει να διαθέτουν ένα ακίνητο στην επαρχία, παρά το γεγονός ότι το κόστος των φαρμάκων έχει αυξηθεί κατά 40%. Η καταβολή της ενίσχυσης τον Νοέμβριο του 2026 θεωρείται από πολλούς καθυστερημένη, καθώς οι αυξήσεις του 2025 έχουν ήδη εξανεμιστεί.

Το επίδομα παιδιού και η κρίση στο σούπερ μάρκετ

Η έκτακτη ενίσχυση για οικογένειες με παιδιά, η οποία κυμαίνεται μεταξύ 150 και 300 ευρώ, αντιστοιχεί στις ανάγκες μόλις μίας εβδομάδας στο σούπερ μάρκετ. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το 80% των πολιτών έχει ήδη προχωρήσει σε περικοπές στον οικογενειακό προϋπολογισμό, καθώς τα τρόφιμα αποτελούν τη βασικότερη πηγή πίεσης.

Το συνολικό κονδύλι των 500 εκατομμυρίων ευρώ που διατίθεται για αυτές τις παρεμβάσεις φαίνεται να υπολείπεται των πραγματικών αναγκών, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς ότι οι νέες παρεμβάσεις για το 2026 στοχεύουν σε μια κοινωνία που ήδη «στενάζει» από τις τιμές των προϊόντων πρώτης ανάγκης.

Στεγαστική κρίση και το πλαφόν στην επιστροφή ενοικίου

Με τα ενοίκια να έχουν εκτοξευθεί κατά 50% την τελευταία πενταετία, η διεύρυνση των δικαιούχων επιστροφής ενοικίου κατά 70.000 άτομα κρίνεται ως αποσπασματική. Το πλαφόν των 800 ευρώ αφήνει ακάλυπτες πολύτεκνες οικογένειες, ενώ η απουσία μιας συγκροτημένης πολιτικής για την κοινωνική κατοικία επιτείνει το πρόβλημα.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις από νομικούς κύκλους που παρακολουθούν την υπόθεση, πολλοί ενοικιαστές αναγκάζονται να πληρώνουν μέρος του μισθώματος «μαύρα», χάνοντας έτσι το δικαίωμα στην κρατική ενίσχυση. Η επιμονή σε επιδοματικές λύσεις αντί για δομικές μεταρρυθμίσεις στο στεγαστικό φαίνεται να μην ανακόπτει το κύμα ακρίβειας.

Η ρύθμιση των 72 δόσεων και το ιδιωτικό χρέος

Η νέα δυνατότητα ρύθμισης οφειλών σε έως 72 δόσεις με επιτόκιο 5,84% αφορά χρέη που δημιουργήθηκαν έως το τέλος του 2023. Ωστόσο, οι συνολικές ληξιπρόθεσμες οφειλές στον ΕΦΚΑ έχουν αγγίξει τα 51,31 δισ. ευρώ, με το 70% των οφειλετών να χρωστά ποσά έως 15.000 ευρώ.

Η πρόταση για 120 δόσεις και «κούρεμα» της βασικής οφειλής παραμένει στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης, καθώς η τρέχουσα ρύθμιση επιβάλλει δόσεις που για πολλούς ελεύθερους επαγγελματίες είναι μη διαχειρίσιμες. Η συνεχιζόμενη αύξηση των χρεών συνδέεται άμεσα με την αύξηση των εισφορών και το τεκμαρτό εισόδημα που επιβαρύνει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Η επόμενη μέρα για την πραγματική οικονομία

Η επιδότηση στο diesel κίνησης κατά 20 λεπτά το λίτρο και η ενίσχυση στα λιπάσματα αποτελούν προσωρινές ανάσες για τον πρωτογενή τομέα και τις μεταφορές. Παρόλα αυτά, η απουσία ελέγχων στα καρτέλ της αγοράς και η διατήρηση των υψηλών έμμεσων φόρων υποδηλώνουν μια επιλογή ενίσχυσης των υπερπλεονασμάτων εις βάρος της πραγματικής οικονομίας.

Μια βιώσιμη προοδευτική πρόταση, όπως επισημαίνεται, θα έπρεπε να εστιάζει στην πραγματική παραγωγική ανασυγκρότηση και όχι μόνο στην ανάπτυξη μέσω του Real Estate και του τουρισμού. Η ανάγκη για διαγραφή μέρους των οφειλών και ουσιαστική αύξηση των μισθών παραμένει το κεντρικό αίτημα για την επιβίωση των νοικοκυριών.