ΦΠΑ και φόρος εισοδήματος «κλειδώνουν» την υπεραπόδοση των εσόδων το πρώτο τετράμηνο του 2026

Σημαντική υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων κατέγραψε ο κρατικός προϋπολογισμός το πρώτο τετράμηνο του 2026, με τον ΦΠΑ και τον φόρο εισοδήματος να αποτελούν τους βασικούς πυλώνες. Το πρωτογενές πλεόνασμα εκτινάχθηκε στα 5,185 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας κατά 2,9 δισ. ευρώ τον αρχικό στόχο, παρά τις επιμέρους υστερήσεις σε νομικά πρόσωπα και καύσιμα.

Η τρέχουσα δημοσιονομική εικόνα αντανακλά μια διαχρονική εξάρτηση της ελληνικής οικονομίας από την έμμεση φορολογία, η οποία ενισχύεται περαιτέρω από τις πληθωριστικές πιέσεις και την αυξημένη κατανάλωση. Η υπερκάλυψη των στόχων στον ΦΠΑ λειτουργεί ως ανάχωμα στις αποκλίσεις που παρατηρούνται σε άλλες κατηγορίες, διασφαλίζοντας τη δημοσιονομική σταθερότητα σε μια περίοδο έντονων προκλήσεων.

Η «ακτινογραφία» των εσόδων και η κυριαρχία του ΦΠΑ

Οι εισπράξεις από τον ΦΠΑ παρέμειναν η «ατμομηχανή» των δημοσίων εσόδων για την περίοδο Ιανουαρίου – Απριλίου 2026. Συνολικά, ο ΦΠΑ απέφερε στα κρατικά ταμεία 9,998 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας υπέρβαση 559 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Ακόμη και αν εξαιρεθούν οι ειδικές συναλλαγές που σχετίζονται με τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, τα έσοδα παρέμειναν αυξημένα κατά 253 εκατ. ευρώ. Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει ότι η εξάρτηση από τον ΦΠΑ παραμένει ο κεντρικός πυλώνας του προϋπολογισμού, καλύπτοντας σχεδόν το 44% των συνολικών φορολογικών εσόδων.

Συνολικά, τα φορολογικά έσοδα του τετραμήνου ανήλθαν σε 22,664 δισ. ευρώ. Η υπεραπόδοση αυτή στηρίχθηκε κυρίως στην ιδιωτική κατανάλωση, ενώ άλλοι τομείς εμφάνισαν σημάδια κόπωσης.

Οι αποκλίσεις στον φόρο εισοδήματος και τα νομικά πρόσωπα

Στη δεύτερη θέση των εσόδων βρέθηκαν οι φόροι εισοδήματος, οι οποίοι απέφεραν 7,086 δισ. ευρώ. Ωστόσο, η κατηγορία αυτή παρουσίασε υστέρηση 185 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον αρχικό στόχο του προϋπολογισμού.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η εσωτερική κατανομή: ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων κινήθηκε θετικά με υπέρβαση 51 εκατ. ευρώ. Αντίθετα, ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων υστέρησε κατά 112 εκατ. ευρώ, υποδηλώνοντας πιθανές πιέσεις στην επιχειρηματική κερδοφορία.

Παράλληλα, οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης (ΕΦΚ) κατέγραψαν εισπράξεις 2,024 δισ. ευρώ, αλλά εμφάνισαν σημαντική απόκλιση 181 εκατ. ευρώ από τον στόχο. Η υστέρηση αυτή συνδέεται κυρίως με τη μειωμένη κατανάλωση καυσίμων, παρά τις υψηλές διεθνείς τιμές πετρελαιοειδών.

Πλεόνασμα-μαμούθ και η επίδραση των ετεροχρονισμών

Η εκτέλεση του προϋπολογισμού οδήγησε σε ένα πρωτογενές πλεόνασμα 5,185 δισ. ευρώ, το οποίο είναι σχεδόν 2,9 δισ. ευρώ υψηλότερο από την πρόβλεψη. Το αποτέλεσμα αυτό είναι ελαφρώς βελτιωμένο και σε σύγκριση με το αντίστοιχο τετράμηνο του 2025.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών του οικονομικού επιτελείου, ένα σημαντικό μέρος αυτής της υπέρβασης οφείλεται σε ετεροχρονισμούς πληρωμών και έκτακτες εισροές. Συγκεκριμένα, αφαιρώντας τις μετατοπίσεις δαπανών ύψους 1,039 δισ. ευρώ, η πραγματική υπέρβαση περιορίζεται στα 368 εκατ. ευρώ.

Στις έκτακτες εισπράξεις περιλαμβάνονται 884 εκατ. ευρώ από την έβδομη δόση του Ταμείου Ανάκαμψης και 135 εκατ. ευρώ από το τίμημα για την άδεια καζίνο στο Ελληνικό. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η δημοσιονομική εικόνα είναι ισχυρή, αλλά απαιτείται προσοχή στη διαχείριση των μόνιμων εσόδων.

Η επόμενη μέρα για τα δημόσια οικονομικά

Η εικόνα του πρώτου τετραμήνου δείχνει ότι η ελληνική οικονομία διατηρεί τη δημοσιονομική της πειθαρχία. Οι φόροι ακίνητης περιουσίας απέφεραν 1,314 δισ. ευρώ, κινούμενοι οριακά πάνω από τον στόχο κατά 20 εκατ. ευρώ.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών επισημαίνεται ότι η υπεραπόδοση της κατανάλωσης είναι αυτή που καλύπτει τις «τρύπες» από την επιχειρηματική δραστηριότητα. Η πρόκληση για το υπόλοιπο του έτους παραμένει η συγκράτηση των δαπανών και η αντιμετώπιση της υστέρησης στους έμμεσους φόρους καυσίμων.

Η κυβέρνηση αναμένεται να παρακολουθεί στενά την πορεία των νομικών προσώπων, καθώς οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν η υστέρηση είναι προσωρινή ή αν αντανακλά βαθύτερες μεταβολές στην αγορά. Η διατήρηση του πρωτογενούς πλεονάσματος παραμένει ο αδιαπραγμάτευτος στόχος για την αξιοπιστία της χώρας.