Φοροαπαλλαγή πρώτης κατοικίας: Τι ισχύει για συζύγους σε διάσταση – Τα νέα αφορολόγητα όρια

Η επέκταση της απαλλαγής φόρου μεταβίβασης σε συζύγους που βρίσκονται σε διάσταση αλλάζει τα δεδομένα στην αγορά ακινήτων, προσφέροντας σημαντική ανάσα σε χιλιάδες φορολογούμενους. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Dnews, η ελάφρυνση χορηγείται πλέον υπό την αυστηρή προϋπόθεση κατάθεσης αγωγής διαζυγίου τουλάχιστον έξι μήνες πριν από την αγορά του ακινήτου.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια των ευρύτερων παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, στοχεύοντας στη διευκόλυνση φυσικών προσώπων που αναζητούν νέα κύρια κατοικία εν μέσω οικογενειακών μεταβολών. Η φορολογική ελάφρυνση αποτελεί κεντρικό πυλώνα της στεγαστικής πολιτικής, καθώς επιτρέπει την απόκτηση στέγης χωρίς την επιβάρυνση του φόρου μεταβίβασης, αρκεί να πληρούνται συγκεκριμένα περιουσιακά κριτήρια.

Οι προϋποθέσεις για συζύγους σε διάσταση

Η απαλλαγή που προβλέπεται για άγαμο φορολογούμενο μπορεί πλέον να χορηγηθεί και σε σύζυγο σε διάσταση. Για να ενεργοποιηθεί το ευεργέτημα, πρέπει να έχει κατατεθεί αίτηση ή αγωγή διαζυγίου τουλάχιστον έξι μήνες πριν από τη μεταβίβαση.

Επιπλέον, ο γάμος πρέπει να λυθεί οριστικά μέσα σε χρονικό διάστημα πέντε ετών από την ημερομηνία αγοράς του ακινήτου. Το μέτρο αυτό εξισώνει πρακτικά τους εν διαστάσει συζύγους με τους άγαμους, αναγνωρίζοντας την ανάγκη για αυτόνομη στεγαστική αποκατάσταση.

Δικαιούχοι της απαλλαγής παραμένουν φυσικά και οι έγγαμοι, καθώς και πρόσωπα που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης. Βασική προϋπόθεση παραμένει η μόνιμη κατοικία στην Ελλάδα ή η εγκατάσταση στη χώρα εντός δύο ετών από την υπογραφή του συμβολαίου.

Τα κριτήρια κάλυψης στεγαστικών αναγκών

Βασική προϋπόθεση για τη χορήγηση της απαλλαγής είναι ο αγοραστής και η οικογένειά του να μην διαθέτουν άλλο ακίνητο που να καλύπτει τις στεγαστικές τους ανάγκες. Οι ανάγκες αυτές θεωρείται ότι καλύπτονται όταν το συνολικό εμβαδόν των υπαρχουσών κατοικιών φτάνει τα 70 τετραγωνικά μέτρα.

Το όριο αυτό προσαυξάνεται κατά 25 τ.μ. για καθένα από τα δύο πρώτα παιδιά και κατά 30 τ.μ. για το τρίτο και κάθε επόμενο τέκνο. Για άτομα με ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 67%, η βάση υπολογισμού των στεγαστικών αναγκών ξεκινά από τα 90 τετραγωνικά μέτρα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν προσμετρώνται ακίνητα σε περιοχές με πληθυσμό κάτω των 3.000 κατοίκων, ούτε αγροτεμάχια ή επαγγελματικοί χώροι. Η διασταύρωση των στοιχείων γίνεται πλέον αυστηρά μέσω των ψηφιακών συστημάτων της εφορίας.

Τα νέα αφορολόγητα όρια και οι προσαυξήσεις

Τα αφορολόγητα όρια έχουν διαμορφωθεί σε επίπεδα που ανταποκρίνονται στις τρέχουσες αξίες της αγοράς. Για έναν άγαμο αγοραστή, το όριο ανέρχεται στις 200.000 ευρώ, ενώ για έγγαμο το ποσό αυξάνεται στις 250.000 ευρώ.

Σε περιπτώσεις ατόμων με αναπηρία άνω του 67%, τα όρια ενισχύονται περαιτέρω, φτάνοντας τις 250.000 ευρώ για άγαμους και τις 275.000 ευρώ για έγγαμους. Στα ποσά αυτά περιλαμβάνεται και η αξία μίας θέσης στάθμευσης και μιας αποθήκης έως 20 τ.μ. έκαστη.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της αγοράς, η ψηφιοποίηση της διαδικασίας μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY έχει μειώσει δραστικά τους χρόνους αναμονής. Η ψηφιακή υποβολή δηλώσεων φόρου μεταβίβασης είναι πλέον υποχρεωτική για το σύνολο των συναλλαγών.

Ο ρόλος του ΜΙΔΑ και η πενταετής δέσμευση

Το ακίνητο που αποκτάται με απαλλαγή πρέπει να παραμείνει στην κυριότητα του αγοραστή για τουλάχιστον πέντε έτη. Σε περίπτωση πώλησης πριν από την παρέλευση της πενταετίας, ο ιδιοκτήτης υποχρεούται να επιστρέψει τον φόρο που αρχικά του είχε χαριστεί.

Παράλληλα, η ΑΑΔΕ ενεργοποιεί το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), το οποίο θα αποτελεί το ψηφιακό εργαλείο για την πιστοποίηση της κύριας κατοικίας. Η διασύνδεση αυτή θα επιτρέπει την άμεση διασταύρωση των απαλλαγών με την πραγματική χρήση των ακινήτων.

Εν αναμονή των νέων εκκαθαριστικών, οι φορολογούμενοι θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί με τις δηλώσεις στοιχείων ακινήτων. Η ορθή απεικόνιση της περιουσιακής κατάστασης στο Ε9 αποτελεί το «κλειδί» για την αποφυγή προστίμων και την εξασφάλιση των φορολογικών ελαφρύνσεων.