Ελεγκτικό Συνέδριο: Απευθείας αναθέσεις 7,6 εκατ. ευρώ για εσωτερικούς ελέγχους – Σοβαρά κενά στο Δημόσιο

Η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το 2025 αποκαλύπτει ότι το 81% των δημόσιων φορέων στερείται λειτουργικών συστημάτων ελέγχου, ενώ 7,6 εκατ. ευρώ δαπανήθηκαν σε απευθείας αναθέσεις σε εξωτερικούς συνεργάτες. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Dnews, η υιοθέτηση του νόμου 4795/2021 παραμένει σε μεγάλο βαθμό τυπική, με τις Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου να παραμένουν υποστελεχωμένες ή να καταφεύγουν σε τυποποιημένες λύσεις copy-paste.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της προσπάθειας για εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, η οποία όμως φαίνεται να προσκρούει σε δομικές παθογένειες και σε μια κουλτούρα τυπικής συμμόρφωσης. Παρά τη θεσμοθέτηση αυστηρών πλαισίων, το παρασκήνιο της υπόθεσης δείχνει ότι η διαφάνεια παραμένει ζητούμενο, καθώς η εξάρτηση από εξωτερικούς αναδόχους υποκαθιστά τη δημιουργία μόνιμων και ανεξάρτητων ελεγκτικών μηχανισμών.

Η ακτινογραφία της κακοδιαχείρισης σε 666 φορείς

Η έκθεση αποτυπώνει την κατάσταση σε 666 φορείς του Δημοσίου, καλύπτοντας σχεδόν το σύνολο της γενικής κυβέρνησης, από ΟΤΑ και νοσοκομεία μέχρι πανεπιστήμια και ΝΠΔΔ. Το βασικό συμπέρασμα είναι αποθαρρυντικό: μόλις το 19% των φορέων διαθέτει λειτουργικά ολοκληρωμένες δομές, ενώ η πλειονότητα παραμένει σε πρώιμο στάδιο οργάνωσης.

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι το 81% των υπηρεσιών εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά στη διαχείριση κινδύνων. Αυτό το κενό δημιουργεί σοβαρές δημοσιονομικές αδυναμίες, οι οποίες έχουν επισημανθεί και σε παλαιότερες εκθέσεις για τις αδυναμίες της δημόσιας διοίκησης, καθιστώντας τους φορείς ευάλωτους σε φαινόμενα κακοδιαχείρισης.

Το φαινόμενο των απευθείας αναθέσεων και οι τυποποιημένες λύσεις

Ένα από τα πλέον κρίσιμα ευρήματα αφορά τη χρήση εξωτερικών συνεργατών. Τέσσερα χρόνια μετά την εφαρμογή του σχετικού νόμου, η συνολική αξία των συμβάσεων ανήλθε στα 8,9 εκατ. ευρώ, με τη μερίδα του λέοντος —7,6 εκατ. ευρώ— να δίνεται μέσω απευθείας αναθέσεων. Η τάση αυτή ευθυγραμμίζεται με τη γενικότερη εικόνα όπου οι απευθείας αναθέσεις στο Δημόσιο σημειώνουν διαρκή άνοδο.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει ότι το 65,5% των συμβάσεων συγκεντρώθηκε σε μόλις οκτώ αναδόχους. Αυτή η συγκέντρωση ενέχει τον κίνδυνο χρήσης τυποποιημένων λύσεων που δεν προσαρμόζονται στις ιδιαιτερότητες κάθε φορέα, υπονομεύοντας την ουσία του εσωτερικού ελέγχου.

Υποστελέχωση και η κουλτούρα του copy-paste

Παρά τη σύσταση Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου (ΜΕΕ) στο 55% των φορέων, η υποστελέχωση παραμένει το μεγάλο αγκάθι. Σχεδόν ένας στους τρεις φορείς δεν έχει στελεχώσει τις μονάδες του, με το ποσοστό στους δήμους να αγγίζει το 43%. Η κατάσταση αυτή μετατρέπει μια κρίσιμη θεσμική πρόβλεψη σε μια απλή τυπική υποχρέωση χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της δημόσιας διοίκησης, η χρήση έτοιμων προτύπων και η πρακτική του copy-paste από άλλους οργανισμούς ακυρώνει τη δυνατότητα αξιολόγησης των κινδύνων. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η υψηλή κινητικότητα του προσωπικού, με 70 μετακινήσεις εντός του 2025, πλήττει τη σταθερότητα και την ανεξαρτησία των ελεγκτικών δομών.

Οι κίνδυνοι για το δημόσιο συμφέρον και η επόμενη μέρα

Η καθυστέρηση στην εγκατάσταση λειτουργικών Συστημάτων Εσωτερικού Ελέγχου (ΣΕΕ) αυξάνει κατακόρυφα τον κίνδυνο για απάτη και αναποτελεσματική χρήση πόρων. Εν αναμονή των διευκρινίσεων, αναλυτές τονίζουν ότι η δημοσιονομική εποπτεία πρέπει να περάσει από το τυπικό στο ουσιαστικό επίπεδο, ειδικά μετά την εφαρμογή του νέου πλαισίου εποπτείας που εισάγει αυστηρότερους κανόνες.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο προειδοποιεί ότι ο εσωτερικός έλεγχος πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εργαλείο λογοδοσίας και όχι ως γραφειοκρατικό βάρος. Η επόμενη μέρα απαιτεί άμεση στελέχωση των μονάδων και ουσιαστική χαρτογράφηση των διαδικασιών, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα εκατομμύρια των φορολογουμένων δαπανώνται με διαφάνεια και αποτελεσματικότητα.