Ιράν: Το εμπλουτισμένο ουράνιο ως το ισχυρότερο χαρτί στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν βρίσκονται σε κρίσιμες διαβουλεύσεις για την επέκταση της εκεχειρίας, με το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο να αποτελεί το ισχυρότερο διαπραγματευτικό χαρτί της Τεχεράνης. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ απαιτεί την πλήρη καταστροφή των αποθεμάτων που επιβίωσαν από τους βομβαρδισμούς του Ιουνίου, θέτοντας το πλαίσιο για μια νέα πυρηνική συμφωνία.

Η τρέχουσα γεωπολιτική αντιπαράθεση αποτελεί συνέχεια της σταδιακής αποδόμησης της πυρηνικής συμφωνίας του 2015, η οποία είχε θέσει αυστηρά όρια στις δραστηριότητες της Τεχεράνης. Μετά την αποχώρηση της Ουάσιγκτον το 2018, το Ιράν επέλεξε την οδό της κλιμάκωσης του εμπλουτισμού, δημιουργώντας ένα στρατηγικό απόθεμα που πλέον λειτουργεί ως ο απόλυτος μοχλός πίεσης.

Το «αόρατο» απόθεμα και οι ανησυχίες της Ουάσιγκτον

Παρά τη στρατιωτική επιχείρηση του Ιουνίου που προκάλεσε σοβαρές ζημιές στις υποδομές της Νατάνζ, ένα μεγάλο μέρος του εμπλουτισμένου ουρανίου φαίνεται πως παρέμεινε άθικτο σε υπόγειες εγκαταστάσεις. Αυτό το απόθεμα αποτελεί σήμερα τη μεγαλύτερη ανησυχία των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς οι δύο πλευρές συζητούν μια νέα συμφωνία για την εκεχειρία.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, μέσω ανάρτησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ξεκαθάρισε ότι το ουράνιο που βρίσκεται θαμμένο στο υπέδαφος πρέπει να «ξεθαφτεί» και να καταστραφεί. Η διαδικασία αυτή απαιτεί τον πλήρη συντονισμό με την ΙΑΕΑ, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η Τεχεράνη δεν θα έχει τη δυνατότητα κατασκευής πυρηνικού όπλου στο μέλλον.

Η τεχνική υπεροχή του 60% και ο κίνδυνος των πυρηνικών κεφαλών

Το υλικό που έχει εμπλουτιστεί σε ποσοστό 60% θεωρείται το πλέον επικίνδυνο, καθώς η μετάβαση στο 90% (weapons-grade) είναι τεχνικά πολύ ευκολότερη και ταχύτερη. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η Ουάσιγκτον εστιάζει τις πιέσεις της ακριβώς σε αυτό το υλικό, το οποίο η Τεχεράνη αρνείται να απομακρύνει από το έδαφός της.

Ο επικεφαλής της IAEA, Ραφαέλ Γκρόσι, έχει επισημάνει ότι τουλάχιστον 200 κιλά ουρανίου 60% φυλάσσονται σε ένα συγκρότημα σηράγγων στο Ισφαχάν. Η ποσότητα αυτή, εάν εμπλουτιστεί περαιτέρω, επαρκεί για την κατασκευή δέκα πυρηνικών όπλων, γεγονός που ανατρέπει τις ισορροπίες ισχύος στην περιοχή.

Η πρόταση για συμβιβασμό και ο ρόλος της IAEA

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι η Τεχεράνη χρησιμοποιεί το απόθεμα ως «ασφάλεια ζωής» για την επιβίωση του καθεστώτος. Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι οποιαδήποτε υποχώρηση θα απαιτήσει γενναία οικονομικά ανταλλάγματα και άρση των κυρώσεων που πλήττουν την ιρανική οικονομία.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι το Ιράν ενδέχεται να συμφωνήσει στην αποστολή του μισού αποθέματος σε μια τρίτη χώρα, με αντάλλαγμα ουράνιο χαμηλού εμπλουτισμού για πολιτική χρήση. Το υπόλοιπο μισό θα μπορούσε να αραιωθεί εντός της χώρας υπό την αυστηρή επίβλεψη των διεθνών επιθεωρητών, αν και ο Ανώτατος Ηγέτης παραμένει επιφυλακτικός.

Η επόμενη μέρα των διαπραγματεύσεων

Η μεταφορά πυρηνικού υλικού διεθνώς είναι μια ευαίσθητη αλλά ρουτίνα διαδικασία, ωστόσο η πολιτική της διάσταση την καθιστά εξαιρετικά περίπλοκη. Η διεθνής κοινότητα αναμένει να δει αν η διπλωματική οδός θα επικρατήσει της στρατιωτικής έντασης, σε μια περίοδο που η Μέση Ανατολή βρίσκεται σε οριακό σημείο.

Οι επόμενες ημέρες θα είναι καθοριστικές για την επέκταση της εκεχειρίας, καθώς η τύχη του εμπλουτισμένου ουρανίου θα κρίνει όχι μόνο τη συμφωνία, αλλά και το μέλλον της παγκόσμιας μη-διάδοσης. Η Τεχεράνη φαίνεται διατεθειμένη να παίξει το τελευταίο της χαρτί με μεγάλη προσοχή, γνωρίζοντας ότι το περιθώριο ελιγμών στενεύει.