ΗΠΑ – Ιράν: Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανακοινώνει συμφωνία-πλαίσιο για τον τερματισμό του πολέμου και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε το Σάββατο ότι το πλαίσιο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας με το Ιράν έχει «σε μεγάλο βαθμό διαπραγματευτεί», σηματοδοτώντας μια πιθανή διπλωματική διέξοδο από τη σύγκρουση που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο. Η συμφωνία προβλέπει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, η παρατεταμένη closure των οποίων προκάλεσε παγκόσμιο κλονισμό στις αγορές ενέργειας και εκτόξευση των τιμών.

Η διαφαινόμενη συμφωνία έρχεται ως κορύφωση μιας περιόδου ακραίας στρατιωτικής έντασης, η οποία ξεκίνησε τον Φεβρουάριο με τις σφοδρές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά ιρανικών στόχων. Η γεωπολιτική ασφυξία που προκάλεσε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ λειτούργησε ως καταλύτης, αναγκάζοντας τις εμπλεκόμενες πλευρές να αναζητήσουν μια διπλωματική διέξοδο υπό την πίεση της παγκόσμιας οικονομίας.

Το τριμερές σχέδιο για την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η προτεινόμενη συμφωνία-πλαίσιο αναμένεται να εξελιχθεί σε τρία διακριτά στάδια. Το πρώτο στάδιο αφορά τον επίσημο τερματισμό των εχθροπραξιών, ενώ το δεύτερο επικεντρώνεται στην επίλυση της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ, επιτρέποντας την ελεύθερη ναυσιπλοΐα.

Το τρίτο και πιο κρίσιμο στάδιο προβλέπει ένα παράθυρο διαπραγματεύσεων 30 ημερών για μια ευρύτερη συμφωνία, η οποία θα μπορούσε να παραταθεί. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανέφερε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι οι τελικές λεπτομέρειες συζητούνται αυτή τη στιγμή και θα ανακοινωθούν σύντομα, παρά τις επιφυλάξεις που εκφράζει η Τεχεράνη.

Το Μνημόνιο Συνεννόησης (MoU) — ένα έγγραφο που περιγράφει τη σύγκλιση των πλευρών χωρίς να αποτελεί ακόμη νομικά δεσμευτική συνθήκη — φαίνεται να είναι το εργαλείο που χρησιμοποιεί η διπλωματία του Πακιστάν για να γεφυρώσει το χάσμα. Ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού, Ασίμ Μουνίρ, ολοκλήρωσε τις επαφές του στην Τεχεράνη, κάνοντας λόγο για ενθαρρυντική πρόοδο.

Οι όροι της Ουάσινγκτον και οι κόκκινες γραμμές του Ιράν

Ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, επανέλαβε από το Νέο Δελχί τους αυστηρούς όρους της Ουάσινγκτον για την οριστική παύση των επιχειρήσεων. Οι ΗΠΑ απαιτούν το Ιράν να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο, να παραδώσει το εμπλουτισμένο ουράνιο και τα Στενά να παραμείνουν ανοιχτά χωρίς διόδια.

Από την πλευρά της, η Τεχεράνη, μέσω του εκπροσώπου του Υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαέι, θέτει ως προτεραιότητα τον τερματισμό του ναυτικού αποκλεισμού και των απειλών για νέες επιθέσεις. Παράλληλα, το Ιράν συνδέει την αποκλιμάκωση με την κατάσταση στον Λίβανο, όπου η Χεζμπολάχ συνεχίζει τις μάχες με τις ισραηλινές δυνάμεις.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής που παρακολουθούν τις ισορροπίες στον Κόλπο, η βιωσιμότητα της συμφωνίας εξαρτάται από την αμοιβαία εμπιστοσύνη, η οποία παραμένει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι οποιαδήποτε νέα εμπλοκή θα μπορούσε να οδηγήσει σε ολική ρήξη των συνομιλιών.

Η κρίσιμη απόφαση και οι διεθνείς αντιδράσεις

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ αποκάλυψε ότι είχε τηλεφωνικές επικοινωνίες με ηγέτες από τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, την Αίγυπτο και την Τουρκία, οι οποίοι τον ενθάρρυναν να αποδεχθεί το πλαίσιο. Ωστόσο, ο ίδιος διατηρεί μια σκληρή στάση, δηλώνοντας ότι αν δεν επιτευχθεί μια «καλή συμφωνία», είναι έτοιμος να διατάξει νέα πλήγματα.

Η εσωτερική πίεση στις ΗΠΑ είναι έντονη, καθώς ο πόλεμος έχει επηρεάσει τις τιμές της ενέργειας και τα ποσοστά αποδοχής του προέδρου. Χαρακτηριστικό της κρισιμότητας είναι ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ ακύρωσε την παρουσία του στον γάμο του γιου του αυτό το Σαββατοκύριακο, παραμένοντας στην Ουάσινγκτον για να επιβλέψει τις εξελίξεις.

Οι επόμενες τρεις έως τέσσερις ημέρες θεωρούνται καθοριστικές για το αν η περιοχή θα οδηγηθεί σε μια σταθερή εκεχειρία ή σε μια νέα, πιο βίαιη φάση σύγκρουσης. Η διεθνής κοινότητα αναμένει με αγωνία τις επίσημες ανακοινώσεις μετά το τέλος της γιορτής του Έιντ την προσεχή Παρασκευή.