Αρμενία: Η Ευρασιατική Ένωση εξετάζει την αναστολή της συμμετοχής της λόγω ευρωπαϊκών φιλοδοξιών

Η Ευρασιατική Οικονομική Ένωση (EAEU) ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο αναστολής της συμμετοχής της Αρμενίας, επικαλούμενη κινδύνους για την οικονομική ασφάλεια του μπλοκ λόγω της στροφής του Ερεβάν προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η απόφαση, η οποία αναμένεται να οριστικοποιηθεί στη σύνοδο του Δεκεμβρίου, έρχεται σε μια εξαιρετικά φορτισμένη περίοδο, μόλις λίγες ημέρες πριν από τις κρίσιμες βουλευτικές εκλογές της 7ης Ιουνίου.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως συνέχεια μιας σταδιακής γεωπολιτικής απομάκρυνσης του Ερεβάν από τη ρωσική σφαίρα επιρροής, η οποία επιταχύνθηκε μετά την υπογραφή της στρατηγικής εταιρικής σχέσης με τις ΗΠΑ. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αποκαλύπτει μια Ρωσία που, αν και απορροφημένη από τον πόλεμο στην Ουκρανία, επιχειρεί να διατηρήσει τον έλεγχο στον Νότιο Καύκασο μέσω οικονομικών πιέσεων.

Το τελεσίγραφο της Αστάνα και η απειλή του Δεκεμβρίου

Κατά τη διάρκεια της συνόδου στην Αστάνα του Καζακστάν, οι ηγέτες της Ρωσίας, της Λευκορωσίας, του Καζακστάν και του Κιργιστάν εξέφρασαν την έντονη ανησυχία τους για τη δυτική ενσωμάτωση της Αρμενίας. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η EAEU θεωρεί ότι οι φιλοδοξίες του Ερεβάν για ένταξη στην ΕΕ είναι ασύμβατες με τους κανόνες του οργανισμού.

Οι ηγέτες του μπλοκ κάλεσαν την αρμενική κυβέρνηση να διεξάγει δημοψήφισμα, ώστε ο λαός να αποφασίσει ανάμεσα στην ευρωπαϊκή πορεία και την παραμονή στην ομάδα που ιδρύθηκε το 2015. Η απειλή για αναστολή της συμμετοχής τον ερχόμενο Δεκέμβριο λειτουργεί ως μοχλός πίεσης προς τον πρωθυπουργό Νικόλ Πασινιάν.

Αυτή η πίεση δεν περιορίζεται μόνο σε διπλωματικό επίπεδο, καθώς η Μόσχα έχει ήδη αρχίσει να εφαρμόζει περιορισμούς στις εισαγωγές αγροτικών προϊόντων. Παράλληλα, υπάρχει ανοιχτό το ενδεχόμενο διακοπής της παροχής φθηνού ρωσικού φυσικού αερίου, από το οποίο η Αρμενία εξαρτάται σε ποσοστό 82%.

Η οικονομική εξάρτηση και το διακύβευμα των εκλογών

Η Αρμενία βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, καθώς η Ρωσία αντιπροσωπεύει το 35% του εξωτερικού της εμπορίου, ενώ η ΕΕ μόλις το 11%. Μια ενδεχόμενη έξοδος από την EAEU θα προκαλούσε άμεσους κλυδωνισμούς στην οικονομία της χώρας, η οποία ήδη παλεύει με χαμηλό κατά κεφαλήν ΑΕΠ.

Ενώ η Σερβία επιδιώκει την απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο μέσω ευρωπαϊκών συμφωνιών, η Αρμενία παραμένει ενεργειακά εγκλωβισμένη. Ο Πασινιάν, ο οποίος απουσίαζε από τη σύνοδο της Αστάνα λόγω της προεκλογικής του εκστρατείας, ποντάρει στην υποστήριξη της Δύσης για να αντισταθμίσει τις ρωσικές απειλές.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, η Μόσχα χρησιμοποιεί την EAEU ως εργαλείο γεωπολιτικού εξαναγκασμού. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η αναστολή της συμμετοχής θα σήμαινε την αυτόματη απώλεια προνομιακών δασμών και πρόσβασης σε μια αγορά εκατομμυρίων καταναλωτών.

Η επόμενη μέρα και η στάση του Βλαντιμίρ Πούτιν

Ο Ρώσος Πρόεδρος, Βλαντιμίρ Πούτιν, δήλωσε ότι η Ένωση θα αναγκαστεί να περιορίσει τη συνεργασία με την Αρμενία σε όλες τις διαδικασίες ολοκλήρωσης. Παρά τις αναφορές σε μια «ειδική σχέση» μεταξύ των δύο λαών, κατέστησε σαφές ότι οι πολιτικές επιλογές του Ερεβάν θα έχουν άμεσο οικονομικό τίμημα.

Η πρόσφατη συμφωνία στρατηγικής εταιρικής σχέσης ΗΠΑ-Αρμενίας έχει εξοργίσει το Κρεμλίνο, το οποίο βλέπει την επιρροή του στον Νότιο Καύκασο να φθίνει. Την ίδια στιγμή, η Λευκορωσία ενισχύει τη θέση της εντός του ρωσικού άξονα, δημιουργώντας ένα περιβάλλον πόλωσης εντός της Ένωσης.

Οι κάλπες της 7ης Ιουνίου θα αποτελέσουν το απόλυτο τεστ για την κυβέρνηση Πασινιάν. Αν και το κόμμα του, η Πολιτική Σύμβαση, προηγείται στις δημοσκοπήσεις με 30%, η πίεση από τα φιλορωσικά κόμματα της αντιπολίτευσης και οι οικονομικές απειλές της Μόσχας ενδέχεται να επηρεάσουν το τελικό αποτέλεσμα.