Τράπεζες: Ποιες χρεώσεις και έξοδα απαγορεύεται να μετακυλίονται στους δανειολήπτες

Σημαντικές αλλαγές στις συμβάσεις καταναλωτικής πίστης φέρνει το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Ανάπτυξης, θέτοντας αυστηρά όρια στις επιβαρύνσεις που επιβάλλουν οι τράπεζες. Στο επίκεντρο βρίσκεται η παράγραφος 4 του άρθρου 40, η οποία απαγορεύει ρητά τη μετακύλιση του λειτουργικού κόστους των πιστωτικών φορέων στους καταναλωτές, διασφαλίζοντας ότι κάθε χρέωση αντιστοιχεί αποκλειστικά σε πραγματικές υπηρεσίες.

Αυτή η νομοθετική πρωτοβουλία αποτελεί την κορύφωση μιας συστηματικής προσπάθειας εναρμόνισης με την ευρωπαϊκή στρατηγική για τη διαφάνεια στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Η ανάγκη για σαφείς κανόνες προέκυψε μετά από χρόνια συσσωρευμένων καταγγελιών για αδιαφανείς προμήθειες που επιβάρυναν το συνολικό κόστος δανεισμού, καθιστώντας συχνά αδύνατη την άμεση σύγκριση προϊόντων από τους καταναλωτές.

Τι προβλέπει το άρθρο 40 για τις τραπεζικές χρεώσεις

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Dnews, η νέα ρύθμιση ξεκαθαρίζει το τοπίο γύρω από το τι μπορεί να ζητήσει μια τράπεζα πέρα από το επιτόκιο. Οι πιστωτικοί φορείς θα μπορούν πλέον να επιβάλλουν μόνο συγκεκριμένες χρεώσεις που συνδέονται με πραγματικά έξοδα ή ειδικές υπηρεσίες που παρέχονται στον καταναλωτή, ενισχύοντας το πλαίσιο για τον περιορισμό των επιτοκίων και των εξόδων.

Η διάταξη ορίζει ρητά ότι η επιβολή εξόδων επιτρέπεται μόνο εφόσον αυτά αντιστοιχούν σε αμοιβές για ειδικές υπηρεσίες ή σε πραγματικές δαπάνες υπέρ τρίτων. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι οι χρεώσεις αυτές δεν επιτρέπεται σε καμία περίπτωση να αποσκοπούν στην κάλυψη του λειτουργικού κόστους του πιστωτικού φορέα, το οποίο πρέπει να καλύπτεται από το περιθώριο κέρδους του επιτοκίου.

Η διάκριση μεταξύ υπηρεσιών και λειτουργικών εξόδων

Με το νέο καθεστώς επιχειρείται να ενισχυθεί η αρχή της αναλογικότητας — *η οποία επιβάλλει η επιβάρυνση του πολίτη να είναι ανάλογη με το όφελος ή την υπηρεσία που λαμβάνει* — ώστε κάθε χρέωση να είναι τεκμηριωμένη. Οι καταναλωτές δεν θα πρέπει να επιβαρύνονται με έξοδα που αποτελούν μέρος της συνήθους επιχειρηματικής δραστηριότητας των τραπεζών, όπως η τήρηση φακέλων ή η γενική διαχείριση συστημάτων.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται σε συνέχεια της πρόσφατης νομοθετικής παρέμβασης που έβαλε τέλος στις αυτόματες χρεώσεις χωρίς τη ρητή συναίνεση του πελάτη. Στόχος είναι η δημιουργία ενός καθαρού τοπίου στην αγορά καταναλωτικής πίστης, όπου ο δανειολήπτης θα γνωρίζει εκ των προτέρων το πραγματικό κόστος της χρηματοδότησής του χωρίς δυσάρεστες εκπλήξεις.

Η αποτελεσματικότητα των νέων μέτρων στην πράξη

Εν αναμονή των διευκρινίσεων, νομικοί παραστάτες που εξειδικεύονται στο δίκαιο προστασίας καταναλωτή τονίζουν ότι η επιτυχία του μέτρου θα κριθεί από τον ακριβή ορισμό των «ειδικών υπηρεσιών». Επισημαίνεται ότι χωρίς σαφή διαχωρισμό, υπάρχει ο κίνδυνος οι τράπεζες να εφεύρουν νέες κατηγορίες υπηρεσιών για να διατηρήσουν τα επίπεδα των μη επιτοκιακών εσόδων τους.

Το νέο πλαίσιο αποτελεί μέρος της ενσωμάτωσης της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2023/2225, η οποία εισάγει επίσης το ψηφιακό κουμπί υπαναχώρησης για την άμεση ακύρωση συμβάσεων. Η αυστηροποίηση των κανόνων αναμένεται να λειτουργήσει ως ανάχωμα στην υπέρμετρη διόγκωση των οφειλών, ειδικά σε μια περίοδο όπου το κόστος δανεισμού παραμένει σε υψηλά επίπεδα για τα νοικοκυριά.

Τι αναμένεται στη συνέχεια για τους δανειολήπτες

Η ολοκλήρωση της διαβούλευσης θα οδηγήσει στην ψήφιση του νομοσχεδίου, το οποίο φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά την κουλτούρα των τραπεζικών προμηθειών στην Ελλάδα. Οι δανειολήπτες θα έχουν πλέον το νομικό έρεισμα να αμφισβητούν χρεώσεις που φαίνονται αδικαιολόγητες ή που δεν αντιστοιχούν σε κάποια χειροπιαστή υπηρεσία που τους παρασχέθηκε προσωπικά.

Σε συνδυασμό με τους νέους κανόνες για τα ανώτατα όρια επιτοκίων, η αγορά καταναλωτικής πίστης εισέρχεται σε μια φάση αυστηρότερης εποπτείας. Οι καταναλωτές καλούνται να είναι προσεκτικοί κατά την υπογραφή νέων συμβάσεων και να απαιτούν αναλυτική ενημέρωση για κάθε επιμέρους έξοδο ή προμήθεια που περιλαμβάνεται στο προσυμβατικό στάδιο ενημέρωσης.