Σιδηρόδρομος στην ΕΕ: Πρωταθλήτριες Γερμανία και Γαλλία – Στην ουρά της λίστας η Ελλάδα

Η Γερμανία και η Γαλλία κυριαρχούν στις ευρωπαϊκές σιδηροδρομικές μεταφορές για το 2024, συγκεντρώνοντας πάνω από 216 δισεκατομμύρια επιβατοχιλιόμετρα. Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα παραμένει στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καταγράφοντας μόλις 1,4 ταξίδια ανά κάτοικο, γεγονός που αναδεικνύει το τεράστιο χάσμα στις υποδομές και τη χρήση του τρένου.

Η στροφή προς τον σιδηρόδρομο αποτελεί κεντρικό πυλώνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη μείωση των εκπομπών ρύπων, με τα κράτη-μέλη να επενδύουν δισεκατομμύρια στον εκσυγχρονισμό των υποδομών τους. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της προσπάθειας για την πράσινη ενέργεια στις μεταφορές, όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να αντικαταστήσει τις οδικές και αεροπορικές μετακινήσεις με πιο βιώσιμες λύσεις.

Η κυριαρχία του γαλλογερμανικού άξονα στις ράγες

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία για το 2024, οι επιβάτες σιδηροδρόμων στην ΕΕ πραγματοποίησαν συνολικά 8,7 δισεκατομμύρια ταξίδια. Η συνολική απόδοση του δικτύου ανήλθε σε 444,5 δισεκατομμύρια επιβατοχιλιόμετρα, μια μονάδα μέτρησης που αποτυπώνει τη μετακίνηση ενός επιβάτη σε απόσταση ενός χιλιομέτρου.

Η Γερμανία και η Γαλλία επιβεβαίωσαν τον πρωταγωνιστικό τους ρόλο, καταγράφοντας 109,1 και 107,3 δισεκατομμύρια επιβατοχιλιόμετρα αντίστοιχα. Στην τρίτη θέση βρέθηκε η Ιταλία με 55,9 δισεκατομμύρια, συμπληρώνοντας την τριάδα των χωρών που διαθέτουν τα πιο ανεπτυγμένα και πολυσύχναστα δίκτυα στην ήπειρο.

Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στη διατήρηση της αξιοπιστίας των δρομολογίων σε τόσο μεγάλης κλίμακας δίκτυα. Η υψηλή αυτή απόδοση συνδέεται άμεσα με τη διείσδυση των ξένων πολυεθνικών ομίλων που διαχειρίζονται μεγάλο μέρος των ευρωπαϊκών σιδηροδρομικών υπηρεσιών.

Η αποκαρδιωτική εικόνα της Ελλάδας και των Βαλκανίων

Στον αντίποδα, η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των έξι χωρών της ΕΕ που κατέγραψαν λιγότερα από 1 δισεκατομμύριο επιβατοχιλιόμετρα. Συγκεκριμένα, η χώρα μας σημείωσε μόλις 0,7 δισεκατομμύρια, ισοβαθμώντας με τη Λετονία, ενώ χαμηλότερες επιδόσεις είχαν μόνο η Λιθουανία, η Εσθονία και το Λουξεμβούργο.

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η αναλογία ταξιδιών ανά κάτοικο, όπου η Ελλάδα καταλαμβάνει την τελευταία θέση με μόλις 1,4 ταξίδια. Η σύγκριση με το Λουξεμβούργο, το οποίο αν και έχει χαμηλά συνολικά επιβατοχιλιόμετρα, καταγράφει 46,2 ταξίδια ανά κάτοικο, αποδεικνύει ότι ο σιδηρόδρομος στην Ελλάδα δεν αποτελεί μέρος της καθημερινότητας των πολιτών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών του κλάδου των μεταφορών, η χαμηλή χρήση του τρένου στην Ελλάδα οφείλεται στην έλλειψη διασυνδεσιμότητας. Παρά το γεγονός ότι η χώρα υπερτερεί σε λεωφορεία ανά κάτοικο, η αποτυχία ενσωμάτωσης του σιδηροδρόμου στο εθνικό δίκτυο μεταφορών παραμένει εμφανής.

Η σημασία του επιβατοχιλιόμετρου στην ανάλυση δικτύων

Η χρήση της έννοιας του επιβατοχιλιόμετρου — *η οποία ορίζει τη μετακίνηση ενός ατόμου σε απόσταση ενός χιλιομέτρου* — επιτρέπει στους αναλυτές να κατανοήσουν το πραγματικό έργο που παράγει ένα δίκτυο. Δεν αρκεί ο αριθμός των επιβατών, αλλά η συνολική απόσταση που διανύουν, καθώς αυτό καθορίζει την ενεργειακή απόδοση και τη βιωσιμότητα του μέσου.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών της ΕΕ, επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η ενίσχυση του σιδηροδρόμου απαιτεί διασυνοριακές συνεργασίες. Η Ελλάδα, λόγω της γεωγραφικής της θέσης και των προβλημάτων στο δίκτυο, δυσκολεύεται να ακολουθήσει τον ρυθμό της κεντρικής Ευρώπης, παρά τις κατά καιρούς εξαγγελίες για επενδύσεις.

Τι αναμένεται στη συνέχεια για τις ευρωπαϊκές μεταφορές

Η επόμενη μέρα για τις σιδηροδρομικές μεταφορές στην ΕΕ περιλαμβάνει την περαιτέρω ψηφιοποίηση των υπηρεσιών και την επέκταση των δικτύων υψηλής ταχύτητας. Στόχος είναι η δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου μεταφορών που θα μειώσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.

Για την Ελλάδα, η πρόκληση παραμένει η ανάκτηση της εμπιστοσύνης του επιβατικού κοινού. Η σύγκλιση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 35,6 ταξιδιών ανά κάτοικο (όπως στην Αυστρία) φαντάζει μακρινή, αλλά αποτελεί τον μοναδικό δρόμο για ένα σύγχρονο και ασφαλές σύστημα μετακινήσεων.