ΙΟΒΕ: Το σχέδιο για επενδυτικούς λογαριασμούς νοικοκυριών και τα φορολογικά κίνητρα

Το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) παρουσίασε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τη δημιουργία επενδυτικών λογαριασμών νοικοκυριών, με στόχο την κινητοποίηση ιδιωτικών πόρων προς την παραγωγική οικονομία. Η πρόταση, η οποία περιλαμβάνει φορολογικές ελαφρύνσεις και ειδικούς λογαριασμούς για παιδιά, εκτιμάται ότι μπορεί να ενισχύσει το ΑΕΠ έως και κατά 0,3% ετησίως.

Η πρόταση αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία, καθώς τα στοιχεία δείχνουν ότι οι Έλληνες αποταμιεύουν τα λιγότερα στην ΕΕ, με το ποσοστό αποταμίευσης να παραμένει σε αρνητικά επίπεδα. Το διαχρονικό αυτό έλλειμμα περιορίζει δραστικά τις δυνατότητες χρηματοδότησης εγχώριων επενδύσεων και καθιστά την οικονομία ευάλωτη σε εξωτερικές αναταράξεις.

Οι δύο πυλώνες της πρότασης: ΑΠΕΛ και ΠΑΠΕΛ

Η μελέτη του ΙΟΒΕ, με τίτλο «Αποταμιευτικοί Λογαριασμοί Νοικοκυριών για Επενδύσεις στην Κεφαλαιαγορά», εισηγείται τη δημιουργία του Ατομικού Αποταμιευτικού Επενδυτικού Λογαριασμού (ΑΠΕΛ). Ο λογαριασμός αυτός θα προσφέρει κλιμακωτά φορολογικά κίνητρα στους ιδιώτες, τα οποία θα αυξάνονται όσο περισσότερο διακρατείται η επένδυση, με μέγιστο ορίζοντα τα πέντε έτη.

Παράλληλα, προτείνεται ο Παιδικός Αποταμιευτικός Επενδυτικός Λογαριασμός (ΠΑΠΕΛ), ένας θεσμός που εφαρμόζεται ήδη με επιτυχία σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και ο Καναδάς. Ο ΠΑΠΕΛ θα ανοίγει με τη γέννηση του παιδιού και θα ενισχύεται από το κράτος μέσω πρόσθετων μεταβιβάσεων, λειτουργώντας ως ένα μακροχρόνιο επενδυτικό κεφάλαιο για το μέλλον της νέας γενιάς.

Οικονομικό αποτύπωμα και δημοσιονομικό όφελος

Σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή του ΙΟΒΕ, Νίκο Βέττα, η εφαρμογή αυτών των εργαλείων βασίζεται στην αρχή του δημοσιονομικού πολλαπλασιαστή — ένας δείκτης που μετρά την επίδραση μιας μονάδας κρατικής δαπάνης στο συνολικό εθνικό εισόδημα — ο οποίος στην προκειμένη περίπτωση υπολογίζεται στο 1:2. Αυτό σημαίνει ότι για κάθε 100 εκατ. ευρώ δημοσιονομικού κόστους, το εθνικό εισόδημα μπορεί να αυξηθεί κατά 200 εκατ. ευρώ.

Η μελέτη εκτιμά ότι οι νέες επενδύσεις στην οικονομία θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 300 εκατ. ευρώ ετησίως, ενισχύοντας την παραγωγικότητα στην Ελλάδα που παραμένει χαμηλή. Επιπλέον, προβλέπεται η δημιουργία 2.000 θέσεων εργασίας υψηλής εξειδίκευσης μέσα στην πρώτη δεκαετία εφαρμογής του μέτρου.

Προϋποθέσεις επιτυχίας και διαφάνεια

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων οικονομικών αναλυτών, η επιτυχία του εγχειρήματος εξαρτάται άμεσα από την απλότητα των διαδικασιών και τη δυνατότητα εύκολης μεταφοράς των λογαριασμών μεταξύ διαφορετικών παρόχων. Η Euronext Athens, μέσω του διευθύνοντος συμβούλου της, Γιάννου Κοντόπουλου, υπογράμμισε την ανάγκη για αξιόπιστα εργαλεία που θα καλλιεργήσουν την οικονομική παιδεία των πολιτών.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών επισημαίνεται ότι τα νέα εργαλεία πρέπει να λειτουργούν συμπληρωματικά με τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης. Η διαφάνεια στις αποδόσεις και η ευελιξία στην επιλογή επενδυτικών προϊόντων αποτελούν τις δικλείδες ασφαλείας για την προσέλκυση των μεσαίων εισοδημάτων που αποτελούν τη βασική ομάδα-στόχο.

Η επόμενη μέρα για την αποταμιευτική κουλτούρα

Η υιοθέτηση αυτών των μέτρων αναμένεται να αλλάξει ριζικά το αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας, μετατρέποντας την αδρανή αποταμίευση σε ζωντανό κεφάλαιο για τις επιχειρήσεις. Η ενίσχυση της συμμετοχής των νοικοκυριών στην οργανωμένη κεφαλαιαγορά αποτελεί το κλειδί για τη μακροπρόθεσμη δημοσιονομική σταθερότητα.

Πέρα από τα στενά οικονομικά μεγέθη, η πρόταση του ΙΟΒΕ στοχεύει στην οικοδόμηση μιας νέας αποταμιευτικής κουλτούρας. Η σύνδεση των λογαριασμών με τις δημογραφικές προκλήσεις δείχνει ότι η οικονομική πολιτική μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο κοινωνικής συνοχής και προοπτικής για τις επόμενες δεκαετίες.