Φοροαπαλλαγές: Το κρυφό κόστος των 12,8 δισ. ευρώ και οι σαρωτικοί έλεγχοι

Στο μικροσκόπιο του οικονομικού επιτελείου βρίσκονται οι 1.236 περιπτώσεις φοροαπαλλαγών, οι οποίες στερούν από τα δημόσια ταμεία έσοδα που υπερβαίνουν τα 12,8 δισ. ευρώ ετησίως. Η δυσκολία στην ακριβή αποτίμηση του κόστους, ειδικά σε συγκεκριμένες επαγγελματικές κατηγορίες, καθιστά επιτακτική την ανάγκη για ψηφιακή διαφάνεια και επανεξέταση των εξαιρέσεων που δεν καταγράφονται πλήρως στις δηλώσεις.

Η προσπάθεια για δημοσιονομική εξυγίανση και ορθολογική διαχείριση των πόρων φέρνει στο προσκήνιο το ζήτημα των φορολογικών δαπανών, οι οποίες συχνά λειτουργούν ως «αόρατες» τρύπες στον προϋπολογισμό. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Dnews, η ανάγκη για διεύρυνση της φορολογικής βάσης επιβάλλει μια βαθιά τομή στο καθεστώς των απαλλαγών, οι οποίες σε πολλές περιπτώσεις στερούνται σύγχρονης τεκμηρίωσης.

Η ακτινογραφία των απαλλαγών στο εισόδημα

Για το έτος 2024, τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι στον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων εφαρμόστηκαν 252 διαφορετικές απαλλαγές και εκπτώσεις. Το συνολικό δημοσιονομικό τους κόστος ανήλθε στα 4,95 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας μια μικρή κάμψη σε σχέση με τα 5,098 δισ. ευρώ του 2023.

Παράλληλα, οι επιχειρήσεις επωφελήθηκαν από 265 απαλλαγές στον φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων, οι οποίες οδήγησαν σε φορολογική δαπάνη ύψους 5,8 δισ. ευρώ. Η διατήρηση αυτών των ελαφρύνσεων κρίνεται κρίσιμη για την επιχειρηματική ανταγωνιστικότητα, ωστόσο το οικονομικό επιτελείο εξετάζει την απόδοσή τους στην πραγματική οικονομία.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται πλέον στην ψηφιοποίηση των διασταυρώσεων, καθώς πολλές εξαιρέσεις δεν αποτυπώνονται με ακρίβεια στις φορολογικές δηλώσεις. Αυτό το κενό πληροφόρησης περιορίζει την αξιοπιστία των στοιχείων και δυσχεραίνει τον σχεδιασμό στοχευμένων κοινωνικών πολιτικών.

Το βάρος στη φορολογία κεφαλαίου και ακινήτων

Το μεγαλύτερο αποτύπωμα καταγράφεται στη φορολογία κεφαλαίου, όπου οι φοροαπαλλαγές στη φορολογία κεφαλαίου χρησιμοποιήθηκαν σε σχεδόν 5 εκατομμύρια περιπτώσεις. Το συνολικό κόστος άγγιξε τα 9,06 δισ. ευρώ, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα από τον ΕΝΦΙΑ έως τις γονικές παροχές και τις κληρονομιές.

Οι απαλλαγές πρώτης κατοικίας παραμένουν ο βασικός πυλώνας ελάφρυνσης, με το κόστος τους να ανέρχεται στα 2,4 δισ. ευρώ. Την ίδια στιγμή, οι έλεγχοι στον Ειδικό Φόρο Ακινήτων εντείνονται, καθώς η συγκεκριμένη κατηγορία απαλλαγών εκτιμάται στα 6,3 δισ. ευρώ για το 2024, σημειώνοντας αύξηση από το προηγούμενο έτος.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της δημόσιας διοίκησης, η αναθεώρηση των αντικειμενικών αξιών και η πλήρης χαρτογράφηση της ακίνητης περιουσίας θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε εξοικονόμηση πόρων. Η στόχευση είναι η μεταφορά των ελαφρύνσεων σε κοινωνικά ευάλωτες ομάδες αντί για οριζόντιες απαλλαγές.

Έμμεσοι φόροι και ειδικές κατηγορίες

Στο πεδίο των έμμεσων φόρων, η εξάρτηση του κράτους από τους έμμεσους φόρους παραμένει υψηλή, με τον ΦΠΑ να προσφέρει απαλλαγές ύψους 1 δισ. ευρώ. Η ιδιωτική εκπαίδευση αποτελεί τη μεγαλύτερη κατηγορία ελάφρυνσης, με το όφελος να φτάνει τα 501 εκατ. ευρώ.

Στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης, οι 40 προβλεπόμενες απαλλαγές αντιστοιχούν σε απώλεια εσόδων 1 δισ. ευρώ, με τη μερίδα του λέοντος να αφορά τα ενεργειακά προϊόντα. Ακολουθούν τα αλκοολούχα ποτά με ελαφρύνσεις που αγγίζουν τα 470 εκατ. ευρώ, γεγονός που προκαλεί συζητήσεις για την αναπροσαρμογή των συντελεστών.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, συζητείται έντονα η πλήρης κατάργηση απαλλαγών που κρίνονται πλέον παρωχημένες. Η στρατηγική αυτή στοχεύει στη δημιουργία δημοσιονομικού χώρου για τη μείωση των γενικών φορολογικών συντελεστών, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη φορολογική δικαιοσύνη.

Η επόμενη μέρα των φορολογικών ελαφρύνσεων

Η ψηφιακή μεταρρύθμιση της ΑΑΔΕ αποτελεί το κλειδί για την αποκάλυψη του πραγματικού κόστους των φοροαπαλλαγών. Η αυτοματοποιημένη διασταύρωση στοιχείων θα επιτρέψει στο υπουργείο να γνωρίζει σε πραγματικό χρόνο ποιος επωφελείται και αν πληρούνται τα κριτήρια επιλεξιμότητας.

Οι αναλυτές στρατηγικής υπογραμμίζουν ότι η εξορθολογισμένη διαχείριση των 1.236 περιπτώσεων απαλλαγών μπορεί να αποτελέσει τον «καταλύτη» για μια νέα φορολογική πολιτική. Η επόμενη φάση περιλαμβάνει την αξιολόγηση κάθε έκπτωσης με βάση το κοινωνικό και οικονομικό της αποτέλεσμα, απομακρύνοντας το ενδεχόμενο καταχρηστικών πρακτικών.