Ευρωπαϊκή Επιτροπή: «Ψαλίδι» στην ανάπτυξη και άλμα πληθωρισμού στο 3% για το 2026

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε σε δραματική υποβάθμιση των προβλέψεών της, εκτιμώντας πως η ανάπτυξη στην ευρωζώνη θα περιοριστεί στο 0,9% το 2026. Το νέο ενεργειακό πλήγμα λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ εκτοξεύουν τον πληθωρισμό, καθιστώντας σχεδόν βέβαιη τη νέα αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ στη συνεδρίαση της 11ης Ιουνίου.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας παρατεταμένης περιόδου γεωπολιτικής αστάθειας, η οποία ανατρέπει το σενάριο της ομαλής προσγείωσης που επεδίωκαν οι Βρυξέλλες. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στην ταυτόχρονη εμφάνιση πληθωριστικών πιέσεων και επιβράδυνσης της παραγωγής, ένα φαινόμενο που εντείνει τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού — την κατάσταση όπου η οικονομία παραμένει στάσιμη ενώ οι τιμές συνεχίζουν να αυξάνονται — περιπλέκοντας το έργο των κεντρικών τραπεζών.

Το ενεργειακό σοκ και η ανατροπή των προβλέψεων

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποίησε επίσημα για σημαντική επιβράδυνση της οικονομίας, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προκαλεί ένα δεύτερο ενεργειακό σοκ μέσα σε λιγότερο από πέντε χρόνια. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις, η άνοδος των ενεργειακών τιμών επηρεάζει ήδη το ΑΕΠ, με τις συνέπειες να εξαρτώνται από τη διάρκεια της σύγκρουσης.

Η εκτίναξη του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι επιβαρύνει το κλίμα σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά, ανατρέποντας τον σχεδιασμό για σταδιακή αποκλιμάκωση της ακρίβειας. Η Κομισιόν προβλέπει πλέον αύξηση του ΑΕΠ κατά 0,9% το 2026, έναντι της προηγούμενης εκτίμησης για 1,2%, επιβεβαιώνοντας τις ανησυχίες που είχαν διατυπωθεί για μαύρα σύννεφα στην οικονομία.

Για το 2027, ο ρυθμός ανάπτυξης αναμένεται να ανακάμψει ελαφρώς στο 1,2%, ωστόσο και αυτή η πρόβλεψη είναι υποβαθμισμένη κατά 0,2% σε σχέση με τον περασμένο Νοέμβριο. Η αβεβαιότητα παραμένει ο κυρίαρχος παράγοντας, καθώς η διακοπή της ναυτιλιακής διόδου στα Στενά του Ορμούζ στραγγαλίζει τις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Πληθωρισμός και η αντίδραση της ΕΚΤ

Οι προβλέψεις για τον πληθωρισμό στην ευρωζώνη αναθεωρήθηκαν σημαντικά προς τα πάνω, με την Κομισιόν να εκτιμά πλέον ότι θα διαμορφωθεί στο 3% το 2026. Η προηγούμενη πρόβλεψη έκανε λόγο για μόλις 1,9%, γεγονός που δείχνει το μέγεθος της γεωπολιτικής επίδρασης στις τιμές καταναλωτή.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων οικονομικών αναλυτών, η εξέλιξη αυτή καθιστά μονόδρομο τη σύσφιγξη της νομισματικής πολιτικής. Οι αγορές προεξοφλούν ήδη ότι έρχεται αύξηση επιτοκίων τον Ιούνιο, καθώς ο πληθωρισμός παραμένει επίμονα πάνω από τον στόχο του 2% που έχει θέσει η Φρανκφούρτη.

Η συνεδρίαση της 11ης Ιουνίου θεωρείται πλέον ορόσημο, με την πιθανότητα για νέα αύξηση του κόστους δανεισμού να αγγίζει το 100%. Παράγοντες της αγοράς δεν αποκλείουν ακόμη και δεύτερη παρέμβαση εντός των επόμενων δώδεκα μηνών, εφόσον οι πιέσεις στην ενέργεια δεν αποκλιμακωθούν άμεσα.

Η επόμενη μέρα για την ευρωπαϊκή οικονομία

Η διατήρηση των τιμών του πετρελαίου σε επίπεδα άνω των 100 δολαρίων δημιουργεί ένα ασφυκτικό πλαίσιο για την κατανάλωση. Η κλιμάκωση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει ο μεγαλύτερος κίνδυνος, καθώς οποιαδήποτε περαιτέρω εμπλοκή θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέες ανατιμήσεις στα καύσιμα και τα βασικά αγαθά.

Εν αναμονή των επίσημων αποφάσεων της ΕΚΤ, οι επιχειρήσεις καλούνται να προσαρμοστούν σε ένα περιβάλλον υψηλών επιτοκίων και χαμηλής ζήτησης. Η δημοσιονομική πειθαρχία επιστρέφει στο προσκήνιο, καθώς η Κομισιόν φαίνεται να αποκλείει νέα μέτρα στήριξης που θα μπορούσαν να τροφοδοτήσουν περαιτέρω τον πληθωρισμό.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η ευρωπαϊκή οικονομία εισέρχεται σε μια φάση δοκιμασίας, όπου η ανθεκτικότητα των κρατών-μελών θα κριθεί από την ταχύτητα απεξάρτησης από τις ασταθείς ενεργειακές πηγές. Η επόμενη μέρα απαιτεί στρατηγική ψυχραιμία και ετοιμότητα για διαρκείς αναπροσαρμογές των εθνικών προϋπολογισμών.