- Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο εντόπισε σοβαρά κενά διαφάνειας στα 577 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης.
- Η χρηματοδότηση συνδέεται με ορόσημα και όχι με το πραγματικό κόστος των έργων.
- Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για τους τελικούς ιδιώτες αποδέκτες των κονδυλίων.
- Υπάρχει κίνδυνος τα κράτη μέλη να λαμβάνουν ποσά που υπερβαίνουν τις πραγματικές ανάγκες.
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) εξαπέλυσε δριμεία κριτική στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αποκαλύπτοντας σοβαρά κενά διαφάνειας στη διαχείριση των 577 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης. Η νέα έκθεση-καταπέλτης προειδοποιεί ότι η απουσία στοιχείων για τους τελικούς αποδέκτες και το πραγματικό κόστος των έργων υπονομεύει τη λογοδοσία των ευρωπαϊκών πόρων.
| Στοιχείο Ελέγχου | Διαπίστωση ΕΕΣ |
|---|---|
| Συνολικός Προϋπολογισμός | 577 δισεκατομμύρια ευρώ |
| Μοντέλο Πληρωμών | Βάσει οροσήμων (όχι πραγματικών δαπανών) |
| Διαφάνεια Αποδεκτών | Ελλιπής (κυρίως δημόσιοι φορείς, όχι ανάδοχοι) |
| Κόστος Έργων | Συχνά χαμηλότερο από τις αρχικές εκτιμήσεις |
| Ιχνηλασιμότητα | Αποσπασματική συλλογή στοιχείων από κράτη μέλη |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια των σοβαρών αδυναμιών στους ελέγχους που είχαν εντοπιστεί στο παρελθόν, αναδεικνύοντας μια δομική πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΜΑΑ) εισήγαγε για πρώτη φορά ένα μοντέλο χρηματοδότησης που βασίζεται στην επίτευξη οροσήμων και όχι στις πραγματικές δαπάνες.
Η απουσία πλήρους διαφάνειας υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών στη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών και το δικαίωμά τους στη γνώση.
Ivana Maletić, Μέλος του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου
Το νέο μοντέλο χρηματοδότησης και οι κίνδυνοι
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει ότι η εφαρμογή αυτού του μοντέλου σε τόσο μεγάλη κλίμακα δημιουργεί προβλήματα ιχνηλασιμότητας. Η Κομισιόν δεν συγκεντρώνει στοιχεία για τα πραγματικά ποσά που δαπανώνται ανά μέτρο, ακόμη και όταν αυτά είναι διαθέσιμα στα κράτη μέλη.
Αυτό το κενό πληροφοριών δυσχεραίνει την αξιολόγηση της αποδοτικότητας των χρηματοδοτήσεων. Υπάρχει ορατός κίνδυνος τα κράτη να λαμβάνουν ποσά που υπερβαίνουν τις ανάγκες, καθώς σε πολλές περιπτώσεις το πραγματικό κόστος των έργων αποδείχθηκε χαμηλότερο από τις αρχικές εκτιμήσεις.
Προτεινόμενο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Το ΕΛΚ συμμαχεί με την ακροδεξιά για να χαλαρώσει τον νόμο κατά της αποψίλωσης
Η «αόρατη» διαδρομή των χρημάτων προς τους ιδιώτες
Οι ελεγκτές τονίζουν ότι οι λίστες με τους 100 μεγαλύτερους αποδέκτες δεν αποτυπώνουν την πραγματική εικόνα. Πάνω από τους μισούς είναι δημόσιοι φορείς, όπως υπουργεία, χωρίς να δημοσιοποιούνται οι περαιτέρω πληρωμές προς αναδόχους και ιδιωτικές επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της ευρωπαϊκής διοίκησης, η απουσία πλήρους διαφάνειας υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών στη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών. Η Ivana Maletić, μέλος του ΕΕΣ, δήλωσε χαρακτηριστικά ότι οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν πού κατευθύνονται τα χρήματα των φορολογουμένων.
Η κατάσταση αυτή επηρεάζει άμεσα και την Ελλάδα, η οποία έχει ήδη καταρτίσει τον δικό της οδικό χάρτη για τα 10,8 δισ. ευρώ. Η ανάγκη για αυστηρότερη λογοδοσία γίνεται επιτακτική, καθώς οι ευρωπαϊκοί θεσμοί σχεδιάζουν τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό με παρόμοια φιλοσοφία.
Η επόμενη μέρα και οι απαιτήσεις για διαφάνεια
Το ΕΕΣ προειδοποιεί ότι τα υφιστάμενα κενά πρέπει να αντιμετωπιστούν άμεσα. Η συλλογή στοιχείων από τα κράτη μέλη δεν γίνεται με ενιαίο τρόπο, ενώ συχνά παρατηρούνται καθυστερήσεις μηνών στην παροχή πληροφοριών κατόπιν αιτήματος, γεγονός που περιορίζει τη χρησιμότητα των ελέγχων.
Επισημαίνεται από οικονομικούς αναλυτές στις Βρυξέλλες ότι η εστίαση μόνο στις εκροές και όχι στα ουσιαστικά αποτελέσματα των επενδύσεων αποτελεί τροχοπέδη. Η λογοδοσία πρέπει να επεκταθεί πέρα από τα τυπικά ορόσημα, καλύπτοντας το πραγματικό κοινωνικό και οικονομικό αποτύπωμα των μεταρρυθμίσεων.
Πώς να παρακολουθείτε τη διαφάνεια των κονδυλίων
- Ελέγχετε τις επίσημες λίστες με τους 100 μεγαλύτερους αποδέκτες που δημοσιεύει κάθε κράτος μέλος.
- Αναζητήστε στοιχεία για τις δημόσιες συμβάσεις μέσω των εθνικών συστημάτων ηλεκτρονικών διαγωνισμών.
- Παρακολουθείτε τις εκθέσεις του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου για την πρόοδο των μεταρρυθμίσεων.
- Ενημερωθείτε για τα ορόσημα και τους στόχους που πρέπει να επιτύχει η χώρα για κάθε δόση.
