Μάκης Παπασημακόπουλος: Ο σεξισμός είναι βαθιά ριζωμένος στο DNA της ελληνικής κοινωνίας

Ο γνωστός δημιουργός Μάκης Παπασημακόπουλος τοποθετείται με αιχμηρό τρόπο για τη σχέση σάτιρας και σεξισμού στην Ελλάδα, υποστηρίζοντας πως η υποτίμηση των αδυνάμων παραμένει η «εύκολη λύση» για το γέλιο. Στην αποκαλυπτική του συνέντευξη, αναλύει πώς το άτυπο culture war επηρεάζει την εγχώρια πραγματικότητα και γιατί η επίκληση της πολιτικής ορθότητας αποτελεί συχνά πρόσχημα για την αναπαραγωγή στερεοτύπων.

Αυτή η τοποθέτηση έρχεται ως συνέχεια μιας ευρύτερης συζήτησης που έχει ανοίξει στον δημόσιο διάλογο σχετικά με τα όρια της κωμωδίας και την κοινωνική ευθύνη των δημιουργών. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στην ισορροπία μεταξύ της ελευθερίας της έκφρασης και της αποφυγής του «punching down» — της πρακτικής δηλαδή όπου το αστείο στοχεύει άτομα ή ομάδες με λιγότερη κοινωνική ισχύ — γεγονός που αναδεικνύει τις παθογένειες της εγχώριας ψυχαγωγίας.

Η «μανιέρα» της σάτιρας και το εύκολο γέλιο

Στη συνέντευξή του στο περιοδικό Hello και τη Μαρία Κολλιάτσα, ο Μάκης Παπασημακόπουλος υπογράμμισε πως ο σεξισμός δεν είναι απλώς μια επιλογή, αλλά ένα στοιχείο «βαθιά ραμμένο στο DNA του Έλληνα». Η διαπίστωση αυτή αναδεικνύει τη δυσκολία αποδέσμευσης από παρωχημένα πρότυπα που θεωρούνται ακόμα και σήμερα «εγγύηση» για την επιτυχία μιας σατιρικής εκπομπής ή παράστασης.

Σύμφωνα με τον δημιουργό, το να στρέφεται κανείς κατά των πιο αδύναμων κοινωνικών ομάδων αποτελεί μια μανιέρα που θα υφίσταται πάντα, καθώς προσφέρει το λεγόμενο «εύκολο γέλιο». Αυτή η προσέγγιση, αν και δημοφιλής, στερείται δημιουργικού βάθους και ανακυκλώνει προκαταλήψεις που η κοινωνία πασχίζει να ξεπεράσει, όπως έχει επισημανθεί και από άλλες προσωπικότητες του χώρου, όπως η Άννα Μαρία Παπαχαραλάμπους σε παλαιότερες τοποθετήσεις της.

Το φαινόμενο του Culture War στην Ελλάδα

Ο Παπασημακόπουλος αναφέρθηκε εκτενώς στο άτυπο culture war (πολιτισμικός πόλεμος), έναν όρο που περιγράφει τη σύγκρουση μεταξύ προοδευτικών και συντηρητικών αξιών. Το φαινόμενο αυτό, που ξεκίνησε από τις Ηνωμένες Πολιτείες, έχει μεταφερθεί στην Ελλάδα με έναν ιδιαίτερο τρόπο, επηρεάζοντας άμεσα τη θεματολογία της κωμωδίας και τον τρόπο που το κοινό προσλαμβάνει το χιούμορ.

Επισημαίνει ότι η συζήτηση γύρω από την πολιτική ορθότητα συχνά διαστρεβλώνεται από εκείνους που επιθυμούν να συνεχίσουν να κάνουν «φτηνά αστεία». Αντί να αναγνωρίσουν την έλλειψη πρωτοτυπίας τους, παρουσιάζονται ως θύματα μιας φανταστικής λογοκρισίας, ισχυριζόμενοι ότι «δεν τους επιτρέπεται» πλέον να εκφραστούν ελεύθερα, ενώ στην πραγματικότητα κανείς δεν τους εμποδίζει.

Η παγίδα της πολιτικής ορθότητας και η κριτική

Παρατηρητές των κοινωνικών τάσεων επισημαίνουν ότι η εμμονή στον σεξισμό ή τον ρατσισμό ως πηγή χιούμορ αποκαλύπτει περισσότερα για τον ίδιο τον πομπό του μηνύματος παρά για το κοινό που τον κρίνει. Η αδυναμία εύρεσης νέας θεματολογίας πέρα από τα στερεότυπα χαρακτηρίζεται από τον Παπασημακόπουλο ως «λυπηρή φαντασίωση» όσων δεν έχουν τίποτα άλλο να προσφέρουν.

Αυτή η οπτική έρχεται σε άμεση αντίθεση με απόψεις άλλων καλλιτεχνών, όπως ο Μάρκος Σεφερλής, ο οποίος έχει χαρακτηρίσει την πολιτική ορθότητα ως μια «φούσκα». Η σύγκρουση αυτών των δύο σχολών σκέψης αναδεικνύει το χάσμα στην ελληνική ψυχαγωγία και την ανάγκη για μια πιο συμπεριληπτική προσέγγιση στην τέχνη της σάτιρας.

Η επόμενη μέρα για την ελληνική κωμωδία

Στο κλείσιμο της τοποθέτησής του, ο δημιουργός τονίζει ότι η ποιότητα του λόγου ενός ανθρώπου καθορίζει την ταυτότητά του. Το να μην έχεις να πεις τίποτα άλλο πέρα από σεξιστικά σχόλια είναι μια επιλογή που τελικά περιθωριοποιεί τον ίδιο τον καλλιτέχνη σε ένα περιβάλλον που απαιτεί πλέον μεγαλύτερη ενσυναίσθηση και ευφυΐα.

Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα στον χώρο της κωμωδίας αναμένονται με ενδιαφέρον, καθώς η νέα γενιά δημιουργών φαίνεται να απομακρύνεται από το «εύκολο γέλιο». Η στροφή προς μια σάτιρα που στοχεύει την εξουσία και όχι τους αδύναμους αποτελεί το μεγάλο στοίχημα για την πολιτιστική εξέλιξη της χώρας τις επόμενες δεκαετίες.