ΗΠΑ: Η στρατηγική των «ομόκεντρων κύκλων» στους δασμούς και η αναθεώρηση της USMCA

Ο Αντιπρόσωπος Εμπορίου των ΗΠΑ, Τζέιμισον Γκριρ, υπεραμύνθηκε της στρατηγικής των δασμών του προέδρου των ΗΠΑ, απορρίπτοντας τις επικρίσεις περί «χάους» και αποκαλύπτοντας τον σχεδιασμό για την αναθεώρηση της συμφωνίας USMCA. Σε μια εκτενή ανάλυση, ο Γκριρ υπογράμμισε ότι οι δασμοί λειτουργούν ως γεωπολιτικός μοχλός πίεσης (leverage) για την προστασία της αμερικανικής οικονομίας και την αναβιομηχάνιση της χώρας.

Η τρέχουσα μετατόπιση της αμερικανικής εμπορικής πολιτικής δεν αποτελεί μια παροδική διαταραχή, αλλά μια δομική ανατροπή ενός δόγματος 70 ετών που βασιζόταν στο ελεύθερο εμπόριο χωρίς περιορισμούς. Η Ουάσιγκτον εγκαταλείπει τη λεγόμενη «συναίνεση της Ουάσιγκτον» υπέρ ενός προστατευτικού μοντέλου, το οποίο, σύμφωνα με όσα δήλωσε ο The Conversation ο Τζέιμισον Γκριρ, στοχεύει στην αποκατάσταση της εγχώριας παραγωγικής βάσης και τη μείωση του εμπορικού ελλείμματος.

Η αρχιτεκτονική των «ομόκεντρων κύκλων» στους δασμούς

Ο Γκριρ περιέγραψε μια στρατηγική που θυμίζει ομόκεντρους κύκλους, με το επίκεντρο της πίεσης να βρίσκεται στην Κίνα. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι υψηλότεροι δασμοί επιβάλλονται στο Πεκίνο λόγω των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών και του τεράστιου ελλείμματος. Ο επόμενος κύκλος περιλαμβάνει τη Νοτιοανατολική Ασία και την Ινδία, περιοχές που χρησιμοποιούνται συχνά για τη διακίνηση κινεζικών προϊόντων. Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ, όπως η Ευρώπη και η Ιαπωνία, βρίσκονται στον τρίτο κύκλο με δασμούς κοντά στο 15%, ενώ οι χαμηλότεροι συντελεστές διατηρούνται στο Δυτικό Ημισφαίριο για τη διασφάλιση των εφοδιαστικών αλυσίδων.

Το νομικό οπλοστάσιο και η κρίση του Ανωτάτου Δικαστηρίου

Η χρήση του νόμου IEEPA (International Emergency Economic Powers Act) — ένα νομοθέτημα του 1977 που επιτρέπει στον πρόεδρο να ρυθμίζει το εμπόριο σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης — βρίσκεται υπό την κρίση του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Παρά το γεγονός ότι επιχειρήσεις πουλούν δικαιώματα επιστροφής δασμών εν αναμονή της απόφασης, ο Γκριρ εμφανίστηκε βέβαιος για τη νομιμότητα των ενεργειών της κυβέρνησης. Τόνισε μάλιστα ότι υπάρχουν εναλλακτικά σχέδια («back-up options») σε περίπτωση που το δικαστήριο περιορίσει τις εξουσίες του προέδρου, υποδηλώνοντας ότι οι δασμοί αποτελούν πλέον μόνιμο στοιχείο του οικονομικού τοπίου.

USMCA και η νέα προσέγγιση με Μεξικό και Καναδά

Η συμφωνία USMCA πρόκειται να περάσει από υποχρεωτική αναθεώρηση το επόμενο έτος, με τον Γκριρ να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ξεχωριστών διαπραγματεύσεων με τον Καναδά και το Μεξικό. Η κυβέρνηση στοχεύει στην αυστηροποίηση των κανόνων καταγωγής (rules of origin), ειδικά στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας, ώστε να διασφαλιστεί ότι ένα μεγαλύτερο ποσοστό των εξαρτημάτων παράγεται εντός των ΗΠΑ. Η επιβολή δασμών 25% στα οχήματα από το Μεξικό λειτουργεί ήδη ως μέσο πίεσης για την επίτευξη ευνοϊκότερων όρων κατά την αναθεώρηση.

Η «πραγματιστική» στροφή της Ευρώπης και τα ψηφιακά εμπόδια

Σχετικά με τις σχέσεις με τις Βρυξέλλες, ο Γκριρ σημείωσε μια στροφή προς τον πραγματισμό, παρά τις δημόσιες αντιπαραθέσεις. Ενώ οι ΗΠΑ ζητούν ψηφιακές παραχωρήσεις για την ελάφρυνση των δασμών σε χάλυβα, ο Γκριρ απέρριψε τις κατηγορίες περί «εκβιασμού», υποστηρίζοντας ότι η ψηφιακή νομοθεσία της ΕΕ στοχεύει επιλεκτικά αμερικανικούς κολοσσούς. Παρά τη μονόπλευρη συμφωνία στο Τέρνμπερι, η Ουάσιγκτον επιμένει στην άρση των μη δασμολογικών εμποδίων (non-tariff barriers) που δυσχεραίνουν την πρόσβαση των αμερικανικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, η τακτική της κυβέρνησης αποσκοπεί στη δημιουργία ενός νέου παγκόσμιου ισοζυγίου, όπου η πρόσβαση στην αμερικανική αγορά θα αποτελεί προνόμιο που ανταλλάσσεται με γεωπολιτικές και οικονομικές παραχωρήσεις. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η επιτυχία αυτού του μοντέλου θα εξαρτηθεί από την αντοχή της εγχώριας κατανάλωσης απέναντι στις πιθανές αυξήσεις τιμών σε εισαγόμενα αγαθά.

Η επόμενη μέρα στο παγκόσμιο εμπόριο

Η κυβέρνηση απορρίπτει τη σύνδεση των δασμών με την ακρίβεια, αποδίδοντας τον πληθωρισμό σε τομείς όπως η στέγαση και η υγεία. Ο Γκριρ υποστήριξε ότι οι δασμοί οδηγούν σε αύξηση των μισθών της εργατικής τάξης, η οποία υπερκαλύπτει οποιαδήποτε επιβάρυνση στις τιμές. Με το βλέμμα στο 2026, η Ουάσιγκτον φαίνεται αποφασισμένη να χρησιμοποιήσει κάθε εμπορικό εργαλείο για να εξασφαλίσει «καλές συμφωνίες», καθιστώντας σαφές ότι η επιστροφή στο status quo του παρελθόντος δεν αποτελεί επιλογή.