- Το υψηλό μορφωτικό επίπεδο μειώνει αποδεδειγμένα τη φοροδιαφυγή.
- Η πρωτοβάθμια εκπαίδευση έχει τη μεγαλύτερη επίδραση στη φορολογική συμμόρφωση.
- Το μέσο κενό ΦΠΑ στην ΕΕ ανέρχεται στα 296 ευρώ ανά κάτοικο.
- Η διαφθορά και η κακή ρύθμιση αποτελούν τις κύριες αιτίες απώλειας εσόδων.
- Η οικονομική ανάπτυξη (ΑΕΠ) ενισχύει την εισπραξιμότητα των φόρων.
Η Τράπεζα της Ελλάδος αποκαλύπτει μέσω νέας μελέτης τη στενή συσχέτιση μεταξύ του μορφωτικού επιπέδου και της φορολογικής συμμόρφωσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η επένδυση στην εκπαίδευση όλων των βαθμίδων αποτελεί το «κλειδί» για τη δραστική μείωση του κενού ΦΠΑ, καθώς ενισχύει τη φορολογική συνείδηση των πολιτών.
| Παράγοντας Επιρροής | Επίπτωση στο Κενό ΦΠΑ |
|---|---|
| Αύξηση Μορφωτικού Επιπέδου | Σημαντική Μείωση |
| Υψηλά Επίπεδα Διαφθοράς | Διεύρυνση Απωλειών |
| Βελτίωση Ρυθμιστικής Ποιότητας | Περιορισμός Απωλειών |
| Αύξηση ΑΕΠ (Ανάπτυξη) | Ενίσχυση Εισπραξιμότητας |
| Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση | Μέγιστη Θετική Επίδραση |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της προσπάθειας για τον περιορισμό της παραοικονομίας, καθώς η χώρα μας έχει ήδη καταγράψει σημαντική μείωση του κενού ΦΠΑ τα τελευταία έτη. Η νέα έρευνα της κεντρικής τράπεζας εμβαθύνει στους διαρθρωτικούς παράγοντες που διαμορφώνουν τη φορολογική συμπεριφορά, ξεπερνώντας την απλή ανάλυση των φορολογικών συντελεστών.
Η ενίσχυση της εκπαίδευσης μεταφράζεται σε χαμηλότερα επίπεδα μη συμμόρφωσης, λόγω της υψηλότερης φορολογικής συνείδησης των πολιτών.
Μελέτη Τράπεζας της Ελλάδος, Οικονομική Ανάλυση
Η ακτινογραφία του κενού ΦΠΑ στην Ευρώπη
Η μελέτη, η οποία εξέτασε στοιχεία από 25 κράτη-μέλη της ΕΕ για την περίοδο 2008–2022, καταγράφει ένα μέσο κατά κεφαλήν κενό ΦΠΑ ύψους 296 ευρώ. Οι αποκλίσεις μεταξύ των χωρών είναι χαοτικές, με τις τιμές να ξεκινούν από τα 75 ευρώ και να εκτοξεύονται πάνω από τα 1.550 ευρώ ανά κάτοικο.
Η ανάλυση καταδεικνύει ότι η οικονομική μεγέθυνση λειτουργεί υποστηρικτικά, καθώς ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ συνδέεται αρνητικά με τις φορολογικές απώλειες. Ωστόσο, οι ειδικοί της Τράπεζας της Ελλάδος τονίζουν ότι οι μακροοικονομικοί δείκτες δεν επαρκούν για την πλήρη ερμηνεία του φαινομένου της μη συμμόρφωσης.
Η εκπαίδευση ως ανάχωμα στη φοροδιαφυγή
Προτεινόμενο ΕΦΚΑ: Επανέρχεται το σενάριο για 120 δόσεις λόγω αύξησης των χρεών στα 50,6 δισ. ευρώ
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η αύξηση των εγγραφών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση συνδέεται με τη μεγαλύτερη μείωση του κενού ΦΠΑ. Ακολουθούν η δευτεροβάθμια και η τριτοβάθμια εκπαίδευση, αποδεικνύοντας ότι η γνώση λειτουργεί ως καταλύτης για τη διαμόρφωση υψηλότερης φορολογικής συνείδησης.
Η ενίσχυση του μορφωτικού επιπέδου βοηθά τους πολίτες να κατανοήσουν καλύτερα τη λειτουργία των θεσμών και την κοινωνική ανταποδοτικότητα των φόρων. Αυτό το εύρημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς ότι η νεολαία στην Ελλάδα έχει εμφανίσει κατά το παρελθόν σημάδια ανοχής σε φαινόμενα διαφθοράς.
Διαφθορά και θεσμική ποιότητα
Η μελέτη δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στους δείκτες διακυβέρνησης, σημειώνοντας ότι η διαφθορά αποτελεί τον κύριο παράγοντα διεύρυνσης των φορολογικών απωλειών. Αντίθετα, η βελτίωση της ποιότητας των ρυθμίσεων περιορίζει σημαντικά τη διαφορά ανάμεσα στα αναμενόμενα και τα πραγματικά έσοδα.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της αγοράς, η νέα στρατηγική κατά της διαφθοράς που εφαρμόζεται σε θεσμικό επίπεδο είναι απαραίτητη για τη σταθεροποίηση των εσόδων. Οι διαρθρωτικοί παράγοντες, όπως η εκπαίδευση και η θεσμική ποιότητα, εξηγούν σχεδόν το 50% της συνολικής διακύμανσης του κενού ΦΠΑ στην ΕΕ.
Η επόμενη μέρα για τη φορολογική πολιτική
Τα συμπεράσματα της Τράπεζας της Ελλάδος υποδηλώνουν ότι η πάταξη της φοροδιαφυγής δεν απαιτεί μόνο ψηφιακούς ελέγχους, αλλά και μια μακροπρόθεσμη επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο. Η εκπαιδευτική πολιτική αναδεικνύεται έτσι σε ένα απρόσμενο αλλά πανίσχυρο εργαλείο δημοσιονομικής εξυγίανσης.
Εν αναμονή των νέων μεταρρυθμίσεων, καθίσταται σαφές ότι η διαφάνεια των συναλλαγών και η ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Η ενίσχυση της εμπιστοσύνης προς το κράτος παραμένει ο κρισιμότερος παράγοντας για τη βελτίωση της εισπραξιμότητας των φόρων.
Πώς ενισχύεται η φορολογική συνείδηση
- Ενημερωθείτε για την κοινωνική ανταποδοτικότητα των φόρων στην παιδεία και την υγεία.
- Χρησιμοποιείτε ψηφιακά μέσα πληρωμής για όλες τις συναλλαγές σας.
- Ζητάτε πάντα νόμιμα παραστατικά για να διασφαλίζετε την απόδοση του ΦΠΑ.
- Συμμετέχετε σε προγράμματα οικονομικού εγγραμματισμού για την κατανόηση των δημόσιων οικονομικών.
