Το κλείσιμο του Ορμούζ απειλεί τρόφιμα, φάρμακα και μικροτσίπ παγκοσμίως

Η κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή και το de facto κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ πυροδοτούν μια πρωτοφανή κρίση στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, που υπερβαίνει κατά πολύ το ενεργειακό κόστος. Η διακοπή της ναυσιπλοΐας απειλεί άμεσα την επισιτιστική ασφάλεια δισεκατομμυρίων ανθρώπων, τη λειτουργία της βιομηχανίας ημιαγωγών και την επάρκεια κρίσιμων φαρμάκων.

Η τρέχουσα γεωπολιτική αναταραχή στον Περσικό Κόλπο δεν αποτελεί απλώς μια επανάληψη παλαιότερων κρίσεων, αλλά μια δομική ανατροπή που πλήττει τα θεμέλια της παγκόσμιας παραγωγής. Ενώ στο παρελθόν το ενδιαφέρον εστιαζόταν αποκλειστικά στο πετρέλαιο, σήμερα η παράλυση των Στενών του Ορμούζ επηρεάζει την παραγωγή λιπασμάτων, την υψηλή τεχνολογία και τη φαρμακευτική βιομηχανία.

Η απειλή για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια

Ο Περσικός Κόλπος αποτελεί τον κύριο τροφοδότη της παγκόσμιας αγοράς με ουρία, αμμωνία και φωσφορικά άλατα. Πρόκειται για συστατικά χωρίς τα οποία η σύγχρονη γεωργία είναι αδύνατο να αποδώσει τις απαιτούμενες ποσότητες τροφίμων.

Με το ένα τρίτο της παγκόσμιας προσφοράς λιπασμάτων να βρίσκεται εγκλωβισμένο, οι αγρότες στην Ασία και την Αφρική αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο ολοκληρωτικής καταστροφής της σοδειάς τους. Ήδη οι τιμές των βασικών τροφίμων σημειώνουν ανοδικές τάσεις, φέρνοντας χώρες όπως η Σρι Λάνκα στο χείλος ανθρωπιστικής κρίσης.

Σύμφωνα με αναλυτές στρατηγικής, η έλλειψη αυτών των ζωτικών συστατικών κατά την περίοδο της σποράς μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές ελλείψεις που θα διαρκέσουν για ολόκληρη την καλλιεργητική περίοδο. Η επισιτιστική ασφάλεια τίθεται πλέον σε μεγαλύτερο κίνδυνο από ό,τι κατά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.

Το «τεχνολογικό τσουνάμι» και η κρίση του ηλίου

Πέρα από τα τρόφιμα, η κρίση πλήττει την καρδιά της τεχνολογίας μέσω της έλλειψης ηλίου, ενός κρίσιμου υποπροϊόντος της παραγωγής φυσικού αερίου. Το Κατάρ, που καλύπτει το 33% της παγκόσμιας ζήτησης, έχει περιορίσει δραστικά τις εξαγωγές του.

Το ήλιο είναι αναντικατάστατο για την ψύξη μαγνητών σε σαρωτές μαγνητικής τομογραφίας (MRI) και για την παραγωγή μικροτσίπ. Η διακοπή λειτουργίας του γιγαντιαίου εργοστασίου στο Ρας Λαφάν απειλεί να παραλύσει τα κέντρα δεδομένων και την παραγωγή ιατρικού εξοπλισμού παγκοσμίως.

Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η αποκατάσταση των ζημιών στις υποδομές του Κατάρ μπορεί να διαρκέσει από τρία έως πέντε χρόνια. Αυτό το δεδομένο δημιουργεί ένα μόνιμο έλλειμμα στην αγορά ημιαγωγών, οδηγώντας σε ελλείψεις προϊόντων υψηλής τεχνολογίας.

Φάρμακα και μπαταρίες στο στόχαστρο της κρίσης

Η ενεργειακή κρίση επεκτείνεται και στον κλάδο των πετροχημικών, καθώς η μεθανόλη και το αιθυλένιο αποτελούν βασικές πρώτες ύλες για τη φαρμακευτική βιομηχανία. Η παραγωγή αντιβιοτικών και εμβολίων εξαρτάται άμεσα από τη ροή αυτών των υλικών μέσω του Ορμούζ.

Ταυτόχρονα, η μείωση των αποστολών θείου υπονομεύει την παραγωγή μπαταριών για ηλεκτρικά οχήματα και drones. Το θείο είναι απαραίτητο για την επεξεργασία μετάλλων όπως ο χαλκός, το κοβάλτιο και το λίθιο, τα οποία αποτελούν τη βάση της πράσινης μετάβασης.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε μια φάση παρατεταμένης αβεβαιότητας. Αν ο πόλεμος συνεχιστεί, η καθημερινότητα των καταναλωτών θα διαταραχθεί από την έλλειψη βασικών αγαθών και φαρμάκων.

Η επόμενη μέρα για το παγκόσμιο εμπόριο

Η διεθνής κοινότητα καλείται τώρα να βρει εναλλακτικές οδούς εφοδιασμού, κάτι που φαντάζει εξαιρετικά δύσκολο βραχυπρόθεσμα. Η εξάρτηση από τον Περσικό Κόλπο αποδεικνύεται η «αχίλλειος πτέρνα» του σύγχρονου οικονομικού μοντέλου.

Οι επόμενοι μήνες θα είναι κρίσιμοι για τον επαναπροσδιορισμό των στρατηγικών αποθεμάτων σε τρόφιμα και τεχνολογία. Η κρίση στο Ορμούζ δεν είναι πλέον ένα τοπικό επεισόδιο, αλλά μια υπαρξιακή πρόκληση για τη σταθερότητα του πλανήτη.