Σούπερ μάρκετ: Παραμένει το πλαφόν στο κέρδος – Οι όροι της εθνικής συμφωνίας για τις τιμές

Σε πλήρη ισχύ παραμένει το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των σούπερ μάρκετ, καθώς το Υπουργείο Ανάπτυξης επιδιώκει τη διαμόρφωση μιας εθνικής συμφωνίας για τη μείωση των τιμών σε βασικά είδη διαβίωσης. Ο υπουργός Τάκης Θεοδωρικάκος βρίσκεται σε διαδοχικές διαβουλεύσεις με τους εκπροσώπους του λιανεμπορίου και της βιομηχανίας τροφίμων, στοχεύοντας σε μόνιμες παρεμβάσεις που θα ανακουφίσουν τα νοικοκυριά.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της έκτακτης νομοθετικής παρέμβασης που υιοθετήθηκε τον Μάρτιο του 2026, με στόχο την αναχαίτιση των πληθωριστικών πιέσεων. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αποκαλύπτει την ανάγκη για ουσιαστική προεργασία πριν την οριστικοποίηση ενός νέου πλαισίου συνεργασίας μεταξύ κράτους και αγοράς.

Ο μηχανισμός ελέγχου και το πλαίσιο του 2025

Μέχρι να ολοκληρωθεί ο σχεδιασμός της νέας συμφωνίας, το υφιστάμενο πλαφόν λειτουργεί ως βασικό εργαλείο εποπτείας. Σε αντίθεση με τις ανώτατες τιμές, η ρύθμιση περιορίζει το μεικτό περιθώριο κέρδους, επιτρέποντας ανατιμήσεις μόνο όταν αυτές δικαιολογούνται από την αύξηση του λειτουργικού κόστους.

Οι ελεγκτικές αρχές χρησιμοποιούν ως σημείο αναφοράς το έτος 2025. Εάν το περιθώριο κέρδους ανά κωδικό προϊόντος υπερβαίνει τον μέσο όρο εκείνης της περιόδου, η επιχείρηση θεωρείται ότι παραβιάζει τη νομοθεσία περί αθέμιτης κερδοφορίας. Η προσέγγιση αυτή αποσκοπεί στον διαχωρισμό της πραγματικής μετακύλισης κόστους από την κερδοσκοπία.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο έλεγχος πραγματοποιείται ανά κωδικό προϊόντος (SKU). Αυτό εμποδίζει τις αλυσίδες να αντισταθμίζουν τα κέρδη τους, διατηρώντας υψηλές τιμές σε ορισμένα είδη ενώ μειώνουν άλλα. Η λίστα με τα βασικά αγαθά που καλύπτονται από το μέτρο παραμένει διευρυμένη για την προστασία των καταναλωτών.

Διαβουλεύσεις για μόνιμες μειώσεις τιμών

Στο επίκεντρο των επαφών του Τάκη Θεοδωρικάκου με την Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας και τον ΣΕΒΤ βρίσκεται η εθνική συμφωνία. Στόχος είναι η συμμετοχή τόσο του λιανεμπορίου όσο και της εγχώριας βιομηχανίας τροφίμων σε ένα κοινό πλαίσιο μειώσεων που θα αφορά προϊόντα με σημαντική βαρύτητα για το καλάθι του νοικοκυριού.

Παρά το θετικό κλίμα, η υλοποίηση απαιτεί προσεκτικό συντονισμό. Στελέχη της αγοράς επισημαίνουν ότι οι παρεμβάσεις πρέπει να έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο και να μην αποτελούν απλώς επικοινωνιακά μέτρα. Η επιμονή της ακρίβειας στα ράφια παρά τα υφιστάμενα μέτρα αποτελεί το μεγαλύτερο αγκάθι στις συζητήσεις.

Κυρώσεις και πρόστιμα-μαμούθ

Η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς διαθέτει ευρείες αρμοδιότητες για την επιβολή του νόμου. Έχει το δικαίωμα να ζητά τιμολόγια και λογιστικά στοιχεία, ενώ διενεργεί επιτόπιους ελέγχους στις αποθήκες και τα καταστήματα των αλυσίδων. Οι κυρώσεις είναι ιδιαίτερα αυστηρές, με στόχο την αποτροπή παραβάσεων.

Τα διοικητικά πρόστιμα ξεκινούν από τις 5.000 ευρώ και φτάνουν τα 5 εκατομμύρια ευρώ. Σε περιπτώσεις υποτροπής, το ύψος της κύρωσης μπορεί να διπλασιαστεί. Επιπλέον, η δημοσιοποίηση των ονομάτων των παραβατών λειτουργεί ως μέσο πίεσης, καθώς προκαλεί πλήγμα στην εταιρική φήμη, όπως συνέβη σε πρόσφατες περιπτώσεις με πρόστιμα σε μεγάλες εταιρείες.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της δημόσιας διοίκησης, η διατήρηση του πλαφόν κρίνεται απαραίτητη όσο οι διεθνείς αναταράξεις συνεχίζουν να επηρεάζουν τις τιμές των πρώτων υλών και της ενέργειας. Η κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι δεν επιθυμεί να περιορίσει την εύλογη κερδοφορία, αλλά να διασφαλίσει ότι οι έκτακτες συνθήκες δεν θα γίνουν ευκαιρία για κερδοσκοπία.

Η επόμενη μέρα στην αγορά τροφίμων

Η φιλοσοφία της εθνικής συμφωνίας βασίζεται στην κοινωνική υπευθυνότητα των επιχειρήσεων. Οι συνομιλίες αναμένεται να ενταθούν τις επόμενες εβδομάδες, με το Υπουργείο Ανάπτυξης να ζητά δεσμευτικές προτάσεις από τους φορείς. Η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από τη διάθεση υποχωρήσεων σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Οι καταναλωτές μπορούν να παρακολουθούν τις διακυμάνσεις μέσω ψηφιακών εργαλείων, ενώ η εποπτεία θα παραμείνει αυστηρή μέχρι την πλήρη σταθεροποίηση της αγοράς. Η επόμενη φάση των μέτρων θα κλειδώσει μόλις διασφαλιστεί ότι οι μειώσεις θα φτάσουν πραγματικά στην τσέπη του πολίτη, χωρίς να απορροφηθούν από ενδιάμεσους κρίκους.