Πλαφόν στα καύσιμα και μπλόκο στις εξαγωγές: Οι πρώτες ευρωπαϊκές χώρες που λαμβάνουν έκτακτα μέτρα

Σε δραστικές παρεμβάσεις στην αγορά ενέργειας προχωρούν ευρωπαϊκές κυβέρνησεις, την ώρα που η γενικευμένη σύρραξη στο Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ προκαλούν παγκόσμιο ενεργειακό κλονισμό. Ενώ η Αθήνα παραμένει σε στάση αναμονής, χώρες όπως η Σερβία, η Ουγγαρία και η Κροατία ενεργοποιούν ήδη απαγορεύσεις εξαγωγών και ανώτατα όρια τιμών για να διασφαλίσουν την εγχώρια επάρκεια.

Η γεωπολιτική ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή έχει μεταβάλει άρδην τα δεδομένα της ενεργειακής ασφάλειας στην Ευρώπη, καθώς η διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ απειλεί άμεσα τις ροές αργού πετρελαίου. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της έντονης μεταβλητότητας των προηγούμενων ημερών, αναγκάζοντας τις κυβερνήσεις να εγκαταλείψουν τις πολιτικές ελεύθερης αγοράς υπέρ του κρατικού παρεμβατισμού.

Σερβία: Πλήρες απαγορευτικό στις εξαγωγές πετρελαιοειδών

Η κυβέρνηση της Σερβίας ανακοίνωσε την άμεση απαγόρευση των εξαγωγών πετρελαίου και όλων των παραγώγων του που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα κίνησης. Το μέτρο, το οποίο εγκρίθηκε σε έκτακτη συνεδρίαση, θα παραμείνει σε ισχύ τουλάχιστον έως τις 19 Μαρτίου 2026, καλύπτοντας όλες τις μεταφορικές οδούς.

Σύμφωνα με την υπουργό Ενέργειας, Ντουμπράβκα Ντέντοβιτς Χαντάνοβιτς, η κίνηση αυτή κρίθηκε επιβεβλημένη για την προστασία της εγχώριας αγοράς. Στόχος είναι να αποφευχθούν πιθανές ελλείψεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν κοινωνική αναταραχή και περαιτέρω εκτόξευση του πληθωρισμού.

Ουγγαρία: Στρατηγικά αποθέματα και πλαφόν για τους πολίτες

Στην Ουγγαρία, η κυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, απαγορεύοντας τις εξαγωγές αργού πετρελαίου, ντίζελ και βενζίνης 95 οκτανίων. Παράλληλα, ο υπουργός Οικονομίας Μάρτον Νάγκι επιβεβαίωσε τη διάθεση στρατηγικών αποθεμάτων καυσίμων, τα οποία επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της χώρας για 45 ημέρες.

Το μέτρο συνοδεύεται από την επιβολή πλαφόν στις τιμές αποκλειστικά για οχήματα με ουγγρικές πινακίδες. Η στρατηγική αυτή αποσκοπεί στον περιορισμό του ενεργειακού κόστους για τις εγχώριες επιχειρήσεις, διατηρώντας την ανταγωνιστικότητά τους σε μια περίοδο διεθνούς αστάθειας.

Κροατία: Επαναφορά των ανώτατων ορίων στην αντλία

Η Κροατία ενεργοποίησε σήμερα ανώτατα όρια τιμών στα καύσιμα για διάστημα δύο εβδομάδων, προκειμένου να αναχαιτίσει το κύμα ακρίβειας. Η τιμή της απλής βενζίνης καθορίστηκε στα 1,50 ευρώ το λίτρο και του ντίζελ στα 1,55 ευρώ, τιμές που θεωρούνται σημαντικά χαμηλότερες από τις τρέχουσες τιμές αγοράς.

Επιπλέον, η κυβέρνηση στο Ζάγκρεμπ αποφάσισε τη μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο ντίζελ έως τις 23 Μαρτίου. Σύμφωνα με αναλυτές στρατηγικής που παρακολουθούν την περιοχή, οι κινήσεις αυτές αποτελούν προληπτική θωράκιση απέναντι σε ένα ενδεχόμενο παρατεταμένο κλείσιμο των θαλάσσιων οδών εφοδιασμού.

Ενώ οι γειτονικές χώρες υλοποιούν συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, στην Ελλάδα το οικονομικό επιτελείο εξετάζει ακόμη το ενδεχόμενο επιβολής πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, όπως προκύπτει από το σχετικό ρεπορτάζ για τα νέα μέτρα. Η καθυστέρηση στη λήψη αποφάσεων εντείνει την ανησυχία για την πορεία των τιμών στην εγχώρια αντλία.

Οι προοπτικές για την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια

Η τρέχουσα κρίση αναδεικνύει την ευάλωτη φύση του ευρωπαϊκού ενεργειακού μοντέλου, το οποίο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις γεωπολιτικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή. Η εκτίναξη του Brent στα 84 δολάρια αποτελεί μόνο την κορυφή του παγόβουνου, καθώς η έλλειψη προσφοράς μπορεί να οδηγήσει σε δελτίο καυσίμων σε ορισμένες περιοχές.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών της ΕΕ επισημαίνεται ότι η μονομερής δράση κρατών-μελών για απαγόρευση εξαγωγών ενδέχεται να προκαλέσει τριγμούς στην ενιαία αγορά. Ωστόσο, η ανάγκη για εθνική επιβίωση φαίνεται να υπερισχύει των κοινοτικών κανόνων στην παρούσα φάση της έκτακτης ανάγκης.