- Θεσμοθετούνται ρητές εξαιρέσεις στην ανταλλαγή πληροφοριών για την τρομοκρατία στην ΕΕ.
- Η Ελλάδα μπορεί να αρνηθεί τη διαβίβαση εάν απειλείται η εθνική ασφάλεια.
- Η Δ.Α.Ε.Ε.Β. και η Eurojust αναλαμβάνουν τον κεντρικό ρόλο διαχείρισης.
- Η διαβίβαση θα γίνεται αποκλειστικά μέσω ασφαλών ψηφιακών διαύλων.
- Το μέτρο ενσωματώνει την ευρωπαϊκή Οδηγία 2023/2123 στο εθνικό δίκαιο.
Ρητές εξαιρέσεις στη διασυνοριακή ανταλλαγή πληροφοριών για υποθέσεις τρομοκρατίας εισάγει το υπουργείο Δικαιοσύνης, θέτοντας συγκεκριμένα όρια με γνώμονα την εθνική ασφάλεια. Σύμφωνα με το άρθρο 55 του νέου πολυνομοσχεδίου, η Ελλάδα θα μπορεί να αρνηθεί τη διαβίβαση στοιχείων εάν κριθεί ότι απειλούνται εν εξελίξει έρευνες ή η ασφάλεια φυσικών προσώπων.
| Περίπτωση Εξαίρεσης | Αιτιολογία / Συνέπεια |
|---|---|
| Εν εξελίξει έρευνες | Αποφυγή διαρροών που θα ακύρωναν επιχειρήσεις της ΕΛ.ΑΣ. |
| Ασφάλεια φυσικού προσώπου | Προστασία μαρτύρων ή στελεχών από αντίποινα ή απειλές. |
| Εθνική Ασφάλεια | Προστασία ουσιωδών συμφερόντων και απόρρητων στρατηγικών. |
| Ψηφιακοί Δίαυλοι | Υποχρεωτική χρήση ασφαλών δικτύων για την αποτροπή υποκλοπών. |
Η νέα νομοθετική πρωτοβουλία έρχεται να εναρμονίσει το ελληνικό δίκαιο με την Οδηγία (ΕΕ) 2023/2123, η οποία στοχεύει στην ενίσχυση της αντιτρομοκρατικής συνεργασίας στην Ευρώπη. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στην εξισορρόπηση της ανάγκης για ταχεία ανταλλαγή δεδομένων με την προστασία των απόρρητων εθνικών επιχειρήσεων.
Η ανταλλαγή δεν θα πραγματοποιείται εφόσον κριθεί ότι μπορεί να θέσει σε κίνδυνο εν εξελίξει έρευνες ή να απειλήσει την ασφάλεια φυσικού προσώπου.
Άρθρο 55, Πολυνομοσχέδιο Υπουργείου Δικαιοσύνης
Το νέο νομικό πλαίσιο και η τροποποίηση του ν. 4689/2020
Με τη διάταξη του άρθρου 55, τροποποιείται το άρθρο 39 του ν. 4689/2020, δημιουργώντας ένα πιο αυστηρό αλλά και λειτουργικό πλαίσιο για τη διαχείριση ευαίσθητων δεδομένων. Η ρύθμιση αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πολυνομοσχέδιο που βρίσκεται ήδη σε δημόσια διαβούλευση, καλύπτοντας κενά που είχαν εντοπιστεί στη διασυνοριακή επικοινωνία.
Σύμφωνα με νομικούς παραστάτες που παρακολουθούν τη διαδικασία, η ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας αποτελεί κρίσιμο βήμα για τη θωράκιση της χώρας απέναντι σε ασύμμετρες απειλές. Επισημαίνεται ότι η ταχύτητα στη διαβίβαση πληροφοριών μπορεί να αποβεί καθοριστική για την πρόληψη τρομοκρατικών χτυπημάτων σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Αυτή η εξέλιξη θυμίζει την ανάγκη για στενή συνεργασία που είχε αναδειχθεί και σε παλαιότερες υποθέσεις, όπως το χρονικό της σύλληψης σμήναρχου για θέματα κατασκοπείας, όπου η διαχείριση απόρρητων πληροφοριών έπαιξε κεντρικό ρόλο στην εθνική ασφάλεια.
Οι τρεις ρητές εξαιρέσεις στη διαβίβαση στοιχείων
Παρά τη γενική υποχρέωση συνεργασίας, το νομοσχέδιο προβλέπει ότι η Ελληνική Αστυνομία και ο εθνικός ανταποκριτής της Eurojust μπορούν να αρνηθούν τη διαβίβαση πληροφοριών. Η πρώτη εξαίρεση αφορά την πιθανότητα να τεθούν σε κίνδυνο εν εξελίξει έρευνες, διασφαλίζοντας ότι η ενημέρωση των εταίρων δεν θα οδηγήσει σε διαρροές που θα ακύρωναν μια επιχείρηση.
Η δεύτερη δικλίδα ασφαλείας αφορά την προστασία φυσικών προσώπων, όταν η κοινοποίηση των στοιχείων μπορεί να απειλήσει τη ζωή ή τη σωματική ακεραιότητα μαρτύρων ή πρακτόρων. Τέλος, η διαβίβαση αναστέλλεται εάν αντίκειται σε ουσιώδη συμφέροντα εθνικής ασφάλειας, ένας όρος που δίνει στις αρχές το απαραίτητο γεωπολιτικό αποτύπωμα αυτονομίας.
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, τονίζεται ότι οι εξαιρέσεις αυτές δεν αποτελούν πρόσχημα για εσωστρέφεια, αλλά αναγκαία μέτρα προστασίας. Η εμπειρία από τη συνεργασία σε υποθέσεις όπως οι συλλήψεις διακινητών στη Χίο δείχνει ότι η επιτυχία εξαρτάται από τον απόλυτο έλεγχο της ροής των πληροφοριών.
Ασφαλείς ψηφιακοί δίαυλοι και προστασία δεδομένων
Η διαβίβαση των στοιχείων από τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Ειδικών Εγκλημάτων Βίας (Δ.Α.Ε.Ε.Β.) θα πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω ασφαλών ψηφιακών διαύλων. Η χρήση τέτοιων συστημάτων είναι πλέον υποχρεωτική, ακολουθώντας τα πρότυπα που θέτει και το μητρώο τεχνητής νοημοσύνης για τη διαφάνεια και την ασφάλεια των δεδομένων στο Δημόσιο.
Επιπλέον, προβλέπεται η αυστηρή τήρηση αρχείων καταγραφής για κάθε πρόσβαση ή περαιτέρω χρήση των δεδομένων. Η επεξεργασία επιτρέπεται μόνο για σκοπούς πρόληψης και δίωξης, με πλήρη σεβασμό στους κανόνες προστασίας προσωπικών δεδομένων, αποτρέποντας την κατάχρηση των πληροφοριών για άλλους σκοπούς.
Η επόμενη μέρα για τη διασυνοριακή ασφάλεια
Η ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης θα σηματοδοτήσει την εισαγωγή του νομοσχεδίου προς ψήφιση στη Βουλή. Η ενίσχυση της συνεργασίας με τη Eurojust και τις αστυνομικές αρχές των κρατών-μελών αναμένεται να αναβαθμίσει τη θέση της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό χάρτη ασφάλειας.
Εν αναμονή των τελικών διευκρινίσεων, αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι η ψηφιακή κυριαρχία και η ασφάλεια των επικοινωνιών θα αποτελέσουν το επίκεντρο των μελλοντικών μεταρρυθμίσεων. Η ικανότητα της χώρας να ανταλλάσσει κρίσιμα δεδομένα με ασφάλεια θα κρίνει την αποτελεσματικότητα της αντιμετώπισης του οργανωμένου εγκλήματος τα επόμενα έτη.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες για τη διαχείριση δεδομένων
- Η επεξεργασία των δεδομένων περιορίζεται αυστηρά σε θέματα τρομοκρατίας.
- Κάθε πρόσβαση στα αρχεία καταγράφεται για λόγους διαφάνειας και ελέγχου.
- Η εθνική ασφάλεια υπερισχύει της υποχρέωσης διαβίβασης σε ειδικές περιπτώσεις.
- Οι ψηφιακοί δίαυλοι επικοινωνίας ακολουθούν τα υψηλότερα πρότυπα κρυπτογράφησης.
