Καύσιμα: Στην κορυφή των αυξήσεων η Ελλάδα με άλμα 24,1% στο diesel τον Μάρτιο

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat, η Ελλάδα αναδείχθηκε «πρωταθλήτρια» στις αυξήσεις του πετρελαίου κίνησης τον Μάρτιο, καταγράφοντας άνοδο 24,1%. Η εξέλιξη αυτή, που συνδέεται άμεσα με τη διεθνή ενεργειακή κρίση, επιβάρυνε δυσανάλογα τους Έλληνες καταναλωτές σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Η ακτινογραφία των ανατιμήσεων στην Ευρώπη

Η τρέχουσα ενεργειακή αναταραχή, η οποία πυροδοτήθηκε από τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τη σύρραξη στη Μέση Ανατολή, βρήκε την ελληνική αγορά σε μια περίοδο έντονης ευαλωτότητας. Το παρασκήνιο της απότομης ανόδου των τιμών δεν αφορά μόνο τις διεθνείς τιμές του αργού, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η εγχώρια εφοδιαστική αλυσίδα αντιδρά στους εξωτερικούς κλυδωνισμούς.

Σύμφωνα με την ανάλυση των στοιχείων, η τιμή του ντίζελ στην Ελλάδα εκτινάχθηκε κατά 24,1% μέσα σε έναν μήνα. Την ίδια στιγμή, ο μέσος όρος αύξησης στις 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης περιορίστηκε στο 19,1%, γεγονός που κατατάσσει τη χώρα μας στις πρώτες θέσεις της σχετικής λίστας.

Η απόκλιση αυτή αναδεικνύει τη μεγαλύτερη έκθεση της ελληνικής οικονομίας στις διεθνείς διακυμάνσεις. Ενώ χώρες όπως η Σουηδία και η Τσεχία κατέγραψαν ακόμη υψηλότερες αυξήσεις (27,6%), η Ελλάδα παρέμεινε σταθερά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, πιέζοντας το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.

Γιατί η Ελλάδα «τρέχει» γρηγορότερα από την Ε.Ε.

Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με την έναρξη της πολεμικής σύρραξης στο Ιράν, η οποία προκάλεσε αλυσιδωτές αντιδράσεις στις αγορές ενέργειας. Ωστόσο, σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες οι αυξήσεις συγκρατήθηκαν μέσω έγκαιρων κρατικών παρεμβάσεων ή διαφορετικής φορολογικής προσέγγισης.

Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα της Ιταλίας, όπου η άνοδος περιορίστηκε στο 11,9% μετά τη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης. Αντίθετα, στην Ελλάδα η επιδότηση των 20 λεπτών ανά λίτρο τέθηκε σε ισχύ από την 1η Απριλίου, αφήνοντας τον Μάρτιο χωρίς κανένα δίχτυ προστασίας για τους καταναλωτές.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της αγοράς πετρελαιοειδών, η ταχύτητα με την οποία μετακυλίονται οι διεθνείς αυξήσεις στην ελληνική αντλία αποτελεί διαχρονικό πρόβλημα. Επισημαίνεται από παράγοντες του κλάδου ότι η έλλειψη εγχώριων αποθεμάτων καθιστά τις τιμές εξαιρετικά ευαίσθητες σε κάθε γεωπολιτικό κλυδωνισμό.

Η σύγκριση με την αμόλυβδη βενζίνη

Στον τομέα της αμόλυβδης βενζίνης, οι αυξήσεις στην Ελλάδα κινήθηκαν πιο κοντά στα ευρωπαϊκά επίπεδα. Τον Μάρτιο, η τιμή αυξήθηκε κατά 11,4% στη χώρα μας, έναντι 10,6% στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση, περιορίζοντας τη σχετική απόκλιση.

Παρά τη μικρότερη ποσοστιαία αύξηση, η υψηλή φορολογία διατηρεί την Ελλάδα μεταξύ των ακριβότερων αγορών παγκοσμίως. Στις 13 Απριλίου, η μέση τιμή της βενζίνης διαμορφώθηκε στα 2,062 ευρώ ανά λίτρο, με υψηλότερες τιμές να καταγράφονται μόνο στην Ολλανδία, τη Δανία και τη Γερμανία.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι, ενώ η τιμή προ φόρων παραμένει σχετικά ανταγωνιστική, η τελική επιβάρυνση εκτοξεύεται λόγω του ΦΠΑ και των λοιπών επιβαρύνσεων. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με τους υψηλότερους συντελεστές στην Ευρώπη, γεγονός που εντείνει το τελικό κόστος για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Οι προοπτικές και η επίδραση των μέτρων στήριξης

Σε ετήσια βάση, οι τιμές του ντίζελ στην Ευρώπη αυξήθηκαν τον Μάρτιο κατά 19,8%, ενώ της βενζίνης κατά 9,4%. Οι μόνες χώρες που κατάφεραν να αποφύγουν το κύμα ανατιμήσεων ήταν η Ουγγαρία και η Σλοβενία, λόγω των αυστηρών εγχώριων ελέγχων και των πλαφόν στις τιμές.

Εν αναμονή των νέων διευκρινίσεων, οικονομικοί αναλυτές τονίζουν ότι η αποκλιμάκωση θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια της διεθνούς αστάθειας. Η εφαρμογή των νέων μέτρων στήριξης από τον Απρίλιο αναμένεται να προσφέρει μια προσωρινή ανάσα, ωστόσο η δομική ακρίβεια παραμένει το μεγάλο στοίχημα για την κυβέρνηση.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η ελληνική αγορά χρειάζεται πιο μόνιμους μηχανισμούς απορρόφησης κραδασμών. Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα του οικονομικού επιτελείου θα κρίνουν αν η χώρα θα παραμείνει «πρωταθλήτρια» στην ακρίβεια των καυσίμων και τους επόμενους μήνες.