Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας: Ιστορική αποδέσμευση 400 εκατ. βαρελιών πετρελαίου για τη σταθεροποίηση της αγοράς

Τα 32 κράτη-μέλη της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας (IEA) έλαβαν την απόφαση για τη μεγαλύτερη συλλογική αποδέσμευση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου στην ιστορία του οργανισμού. Η έκτακτη αυτή παρέμβαση στοχεύει στην άμεση ανάσχεση των σοβαρών διαταραχών στην παγκόσμια προσφορά που προκαλεί η πολεμική σύρραξη στο Ιράν και ο μερικός αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ.

Η κίνηση αυτή έρχεται ως συνέχεια της πρότασης για ιστορική αποδέσμευση αποθεμάτων που είχε διατυπωθεί τις προηγούμενες ώρες, υπογραμμίζοντας την κρισιμότητα της κατάστασης. Η διεθνής κοινότητα επιχειρεί να δημιουργήσει ένα δίχτυ ασφαλείας απέναντι στο ενεργειακό σοκ, καθώς η ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο αντιμετωπίζει πρωτοφανείς προκλήσεις.

Η μεγαλύτερη παρέμβαση στην ιστορία του οργανισμού

Η απόφαση των 32 κρατών-μελών, στα οποία περιλαμβάνονται οι ισχυρότερες οικονομίες της Ευρώπης, της Βόρειας Αμερικής και της Ασίας, ξεπερνά κατά πολύ την αντίστοιχη παρέμβαση του 2022. Τότε, μετά την εισβολή στην Ουκρανία, είχαν διατεθεί 182 εκατομμύρια βαρέλια, ποσότητα που πλέον μοιάζει μικρή μπροστά στα 400 εκατομμύρια της τρέχουσας κρίσης.

Ο εκτελεστικός διευθυντής της υπηρεσίας, Φατίχ Μπιρόλ, χαρακτήρισε την ενέργεια ως μια «έκτακτη συλλογική δράση πρωτοφανούς μεγέθους». Η διοχέτευση του πετρελαίου στις αγορές θα γίνει σταδιακά, με το χρονοδιάγραμμα να προσαρμόζεται στις ιδιαίτερες ανάγκες και τις υποδομές κάθε κράτους-μέλους.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, τα κράτη-μέλη διαθέτουν συνολικά περισσότερα από 1,2 δισεκατομμύρια βαρέλια σε δημόσια στρατηγικά αποθέματα. Επιπλέον, υπάρχουν περίπου 600 εκατομμύρια βαρέλια σε ιδιωτικά αποθέματα εταιρειών, τα οποία τηρούνται βάσει κρατικών υποχρεώσεων για περιόδους κρίσης.

Το στρατηγικό βάρος των Στενών του Ορμούζ

Η βασική αιτία της παρέμβασης εντοπίζεται στη γεωπολιτική ανάφλεξη που προκάλεσε η συντονισμένη επίθεση στο Ιράν. Η σύρραξη έχει καταστήσει εξαιρετικά επικίνδυνη τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διακινείται καθημερινά το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η παράλυση αυτού του ενεργειακού διαδρόμου έχει ήδη προκαλέσει άλμα στις τιμές του φυσικού αερίου, ενώ το πετρέλαιο τύπου Brent εμφάνισε ακραία μεταβλητότητα. Παρότι η τιμή υποχώρησε κάτω από τα 90 δολάρια μετά τις ανακοινώσεις, η αγορά παραμένει σε κατάσταση συναγερμού.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, η αποδέσμευση των αποθεμάτων αποτελεί ένα ισχυρό ψυχολογικό όπλο, αλλά ίσως να μην επαρκεί. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι μια παρατεταμένη διακοπή των ροών, που αγγίζουν τα 20 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, θα απαιτήσει ακόμη πιο δραστικά μέτρα.

Η άμεση κινητοποίηση της Ιαπωνίας

Η Ιαπωνία αποτελεί την πρώτη χώρα που ανακοίνωσε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα δράσης. Η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι δήλωσε ότι η χώρα θα ξεκινήσει την απελευθέρωση ποσοτήτων ήδη από την επόμενη εβδομάδα, λόγω της ακραίας εξάρτησής της από τις εισαγωγές της Μέσης Ανατολής.

Η κίνηση αυτή αναμένεται να λειτουργήσει ως καταλύτης και για άλλες ανεπτυγμένες οικονομίες που επιδιώκουν να προστατεύσουν την εγχώρια παραγωγή και τους καταναλωτές τους. Η σύγκρουση ΗΠΑ – Ιράν συνεχίζει να αποτελεί τον κύριο παράγοντα κινδύνου για την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα.

Εν αναμονή των περαιτέρω διευκρινίσεων για τον ρυθμό διοχέτευσης, οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης τονίζουν ότι η ενεργειακή ασφάλεια έχει αναχθεί σε ζήτημα εθνικής επιβίωσης. Η επόμενη μέρα θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων και την ικανότητα των συμμαχικών δυνάμεων να διατηρήσουν ανοιχτές τις θαλάσσιες οδούς.