ΑΑΔΕ: Ο αλγόριθμος Jaccard βάζει τέλος στις εικονικές εταιρείες και τους «αχυρανθρώπους»

Η ΑΑΔΕ ενεργοποιεί το νέο ειδικό λογισμικό ανίχνευσης επιχειρηματικών συσχετίσεων, χρησιμοποιώντας τον δείκτη ομοιότητας Jaccard για τον εντοπισμό κυκλωμάτων με εικονικά ΑΦΜ. Μετά την πρόσφατη αποκάλυψη της απάτης των 43 εκατ. ευρώ με τις 380 επιχειρήσεις-φαντάσματα, ο φορολογικός μηχανισμός περνά σε αυτοματοποιημένους ελέγχους που αποκαλύπτουν ολόκληρα δίκτυα παραβατικότητας σε πραγματικό χρόνο, καθιστώντας αδύνατη την απόκρυψη των πραγματικών υπευθύνων.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της πρόσφατης επιτυχίας των ελεγκτικών αρχών, όπου η εξάρθρωση κυκλώματος με 380 επιχειρήσεις αποκάλυψε το μέγεθος της τρύπας στα δημόσια έσοδα. Η Ανέξαρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) μετασχηματίζει πλέον την εμπειρία από αυτή την υπόθεση σε ένα μόνιμο ψηφιακό εργαλείο, στοχεύοντας στην εξάλειψη της πρακτικής των «αχυρανθρώπων» που χρησιμοποιούνται για τη συστηματική αποφυγή υποχρεώσεων.

Η τεχνολογία στην υπηρεσία των φορολογικών ελέγχων

Στην καρδιά του νέου συστήματος βρίσκεται ο δείκτης ομοιότητας Jaccard — ένα μαθηματικό εργαλείο που μετρά την επικάλυψη μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων για να προσδιορίσει τη συγγένειά τους — ο οποίος επιτρέπει στην εφορία να ανακαλύπτει κινήσεις και μοτίβα που δεν γίνονται ορατά με τις παραδοσιακές μεθόδους. Ο αλγόριθμος αυτός συγκρίνει αυτόματα χιλιάδες δεδομένα από διαφορετικές επιχειρήσεις, εντοπίζοντας ύποπτες συμπτώσεις σε πρόσωπα, διευθύνσεις και συμπεριφορές.

Μέχρι σήμερα, ο παραδοσιακός έλεγχος επικεντρωνόταν σε μία επιχείρηση τη φορά, γεγονός που επέτρεπε στα κυκλώματα να «καίνε» ΑΦΜ και να μεταφέρουν τη δραστηριότητά τους σε νέα σχήματα χωρίς να αφήνουν ίχνη. Με το νέο λογισμικό, η ΑΑΔΕ δεν βλέπει πλέον μεμονωμένες εταιρείες, αλλά πολυδαίδαλα δίκτυα, χαρτογραφώντας όλα τα «πλοκάμια» της απάτης πριν καν ξεκινήσει ο επιτόπιος έλεγχος.

Πώς εντοπίζονται τα «ΑΦΜ μίας χρήσης»

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον εντοπισμό των λεγόμενων «ΑΦΜ μίας χρήσης», όπου αλλοδαποί ή ανύπαρκτα πρόσωπα χρησιμοποιούνται ως μπροστινοί για να συσσωρεύσουν χρέη εκατομμυρίων και στη συνέχεια να εξαφανιστούν. Το σύστημα καταγράφει πλέον μαζικά πόσες φορές το ίδιο φυσικό πρόσωπο εμφανίζεται σε διαφορετικά εταιρικά σχήματα, ακόμα και αν αυτά δραστηριοποιούνται σε διαφορετικούς κλάδους.

Επιπλέον, η ψηφιακή διασταύρωση αποκαλύπτει περιπτώσεις όπου διαφορετικές εταιρείες δηλώνουν την ίδια ακριβώς διεύθυνση ή χρησιμοποιούν κοινούς διαχειριστές και εκπροσώπους. Αυτό το «ψηφιακό αποτύπωμα» είναι πλέον αδύνατο να σβηστεί, καθώς ο αλγόριθμος επισημαίνει αυτόματα κάθε διαδοχή οφειλών από το ένα ΑΦΜ στο άλλο, δημιουργώντας ένα αδιαπέραστο τείχος απέναντι στη φοροδιαφυγή.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της φορολογικής διοίκησης, η μετάβαση από τον έλεγχο μεμονωμένων οντοτήτων στην ανάλυση δικτύων αποτελεί το σημαντικότερο βήμα για την αντιμετώπιση του οργανωμένου οικονομικού εγκλήματος. Νομικοί παραστάτες που παρακολουθούν τις εξελίξεις επισημαίνουν ότι η ψηφιακή απόδειξη της «συνέχειας» μεταξύ διαφορετικών ΑΦΜ θα καταστήσει πολύ πιο εύκολη τη θεμελίωση κατηγοριών για δόλια χρεοκοπία και καταδολίευση δανειστών.

Το τέλος της αποσπασματικής έρευνας

Η νέα στρατηγική της ΑΑΔΕ προβλέπει ότι ο επιτόπιος έλεγχος θα ενεργοποιείται μόνο αφού τα δεδομένα έχουν αποκαλύψει την πλήρη δομή του κυκλώματος. Αυτό σημαίνει ότι οι ελεγκτές θα πραγματοποιούν ταυτόχρονες εφόδους σε όλα τα σημεία του δικτύου, έχοντας ήδη στα χέρια τους τα αποδεικτικά στοιχεία για τη διασύνδεση των εμπλεκομένων, αντί να αναζητούν στοιχεία στα τυφλά.

Η μέθοδος αυτή εφαρμόστηκε με απόλυτη επιτυχία στην υπόθεση των 380 εικονικών επιχειρήσεων, όπου η χρήση του αλγορίθμου οδήγησε στην πλήρη χαρτογράφηση της εγκληματικής οργάνωσης. Πλέον, η συγκεκριμένη μεθοδολογία γίνεται ο κανόνας για όλους τους μελλοντικούς ελέγχους, βάζοντας οριστικό τέλος στην αίσθηση ατιμωρησίας που επικρατούσε για δεκαετίες στην αγορά.

Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα

Η αγορά υποδέχεται με σκεπτικισμό αλλά και ανακούφιση τα νέα μέτρα, καθώς οι συνεπείς επιχειρηματίες πλήττονταν από τον αθέμιτο ανταγωνισμό των κυκλωμάτων που δεν απέδιδαν φόρους και εισφορές. Η ΑΑΔΕ αναμένεται να επεκτείνει τη χρήση του δείκτη Jaccard και σε άλλους τομείς, όπως οι ενδοομιλικές συναλλαγές και οι τριγωνικές πωλήσεις, ενισχύοντας περαιτέρω το οπλοστάσιό της.

Για τους παραβάτες, το μήνυμα είναι σαφές: η αλλαγή φορολογικού προσωπείου δεν αποτελεί πλέον ασπίδα προστασίας. Το ψηφιακό μάτι της εφορίας μπορεί πλέον να «βλέπει» πέρα από τα χαρτιά, εντοπίζοντας την ουσία της επιχειρηματικής δραστηριότητας και αποδίδοντας ευθύνες εκεί που πραγματικά ανήκουν, διασφαλίζοντας τα δημόσια έσοδα από μελλοντικές απώλειες.