Έντονο προβληματισμό έχουν προκαλέσει τις τελευταίες ώρες οι αναρτήσεις του Γιάννη Παπαμιχαήλ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με αρκετούς διαδικτυακούς του φίλους να εκφράζουν την ανησυχία τους για την κατάστασή του. Την ίδια στιγμή, η Έφη Πίκουλα, σύζυγος του αείμνηστου Τάκη Βουγιουκλάκη, μίλησε αποκλειστικά στο youweekly και την Τζώρτζια Συρίχα και αναφέρθηκε στις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η οικογένεια όταν επιθυμεί να βοηθήσει έναν ενήλικο συγγενή, υπογραμμίζοντας ότι υπάρχουν συγκεκριμένα νομικά όρια στις παρεμβάσεις τρίτων προσώπων.
“Στενοχωριέμαι! Δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα…”
Το youweekly.gr επικοινώνησε με την ηθοποιό Έφη Πίκουλα, σύζυγο του αείμνηστου Τάκη Βουγιουκλάκη, αδερφού της Αλίκης, η οποία απάντησε σε κάποιες σχετικές ερωτήσεις για την υγεία του Γιάννη Παπαμιχαήλ. “Ξέρετε τις συνέπειες που υπάρχουν; Αν μπορούσαμε να κάνουμε κάτι για τον Γιάννη δεν θα το κάναμε; Υπάρχουν συνέπειες και δικαιώματα του καθενός… Κανένας δεν μπορεί να επέμβει… Ο καθένας μας είναι αυτόνομος και υπεύθυνος για την υγεία και τον εαυτό του”
Επομένως θα μείνετε αποστασιοποιημένοι από το θέμα του Γιάννη Παπαμιχαήλ;
“Δεν μένω αποστασιοποιημένη, βλέπω όμως ότι πρέπει να κρατήσουμε κάποια αξιοπρέπεια και κάποια σιωπή. Η σιωπή είναι χρυσός αυτές τις στιγμές, αυτό πιστεύω εγώ.”
Επειδή είστε στην οικογένεια, γυναίκα του θείου του Τάκη Βουγιουκλάκη, βλέποντας τον Γιάννη, να φαίνεται ότι περνάει μια δύσκολη κατάσταση που δεν είναι τωρινή, δεν μπορείτε έστω σε ανθρώπινο επίπεδο να κάνετε κάτι;
“Σας είπα δεν μπορεί να γίνει έτσι. Αν ξέρατε την διαδικασία ίσως να μην μου το λέγατε αυτό. Όλοι είμαστε υπέρ τού να γίνει καλά ο Γιάννης και να είναι καλά, η διαδικασία όμως είναι απαγορευτική από τον νόμο. Δεν είναι εύκολο να πάρεις μια απόφαση για την ζωή κάποιου άλλου και για την πορεία της υγείας του, καθόλου εύκολο, υπάρχουν νόμοι. Αν ρωτήσετε, θα δείτε ότι δεν μπορεί ο καθένας να πάει κάποιον στο νοσοκομείο χωρίς την θέλησή του, θα υποστεί κυρώσεις. Όλη η οικογένεια έχουμε ρωτήσει”
Επομένως έχετε κάνει κάποιες ενέργειες;
“Είναι δυνατόν να μην έχουμε ασχοληθεί; Συγνώμη που μιλάω με μια ένταση φωνής, αλλά με στενοχωρεί πολύ αυτό. Δεν μπορεί κανένας από εμάς να κάνει τίποτα”.
Εσείς έχετε επικοινωνήσει τώρα μαζί του;
“Όχι τώρα. Είχαμε βρεθεί παλαιότερα σε ένα στούντιο που κάναμε μια εκπομπή. Δυστυχώς όμως λόγω προσωπικών δεδομένων, δεν μπορούμε να επέμβουμε”.
Κρίμα… Σας μεταφέρω επίσης τις “φωνές” του κόσμου κάτω από τα βίντεο του Γιάννη, που μιλάει ότι χρειάζεται βοήθεια και παρακινεί κάποιον από την οικογένεια να τον φροντίσει…
“Αν ήξερε ο κόσμος την διαδικασία δεν θα φώναζε… Λέτε να αδιαφορούμε όλοι γύρω του; Δεν αδιαφορούμε! Δεν αδιαφορούμε! Όλη η οικογένεια θέλουμε ο Γιάννης να είναι καλά, είναι ο γιος της αγαπημένης μας Αλίκης. Σοβαρολογείτε”;
Τώρα τελευταία είχατε κάποια προσωπική επαφή μαζί του;
“Όχι τώρα, δεν γίνεται τώρα, αυτή την στιγμή”…
Μακάρι το παιδί να γίνει καλά…
“Παροδικό είναι αυτό, θα σωθεί και θα είναι καλά, είμαστε αισιόδοξοι. Δυστυχώς όμως, ακόμα και εμείς οι στενοί συγγενείς, δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα… Δηλαδή, εάν εγώ θέλω να μπω σε νοσοκομείο θα μπω μόνο εάν θέλω εγώ ο ίδιος, όχι επειδή θέλει να με βάλει κάποιος άλλος, γιατί αλλιώς θα του κάνω μήνυση”.
Άρα τον έχετε προτρέψει και δεν θέλει να πάει…
“Αυτό το είχαμε κάνει στο παρελθόν”…
Τι ισχύει για τη νοσηλεία χωρίς τη συγκατάθεση του ασθενούς
Στην Ελλάδα, ένας ενήλικος άνθρωπος που διαθέτει την ικανότητα να λαμβάνει αποφάσεις για την υγεία του έχει, κατά κανόνα, το δικαίωμα να αποδεχτεί ή να αρνηθεί μια ιατρική εξέταση, θεραπεία ή νοσηλεία. Το δικαίωμα αυτό κατοχυρώνεται από τον Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας και συγκεκριμένα από τον νόμο 3418/2005. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και όταν οι συγγενείς ανησυχούν έντονα για την κατάσταση ενός αγαπημένου τους προσώπου, δεν μπορούν να επιβάλουν από μόνοι τους τη μεταφορά ή την παραμονή του σε νοσοκομείο.
Ο γιατρός οφείλει να ενημερώνει τον ασθενή για την κατάσταση της υγείας του, τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές και τους πιθανούς κινδύνους που συνεπάγεται η άρνηση περίθαλψης. Εφόσον ο ασθενής έχει την απαιτούμενη ικανότητα συναίνεσης, η απόφασή του πρέπει να γίνεται σεβαστή. Υπάρχουν, ωστόσο, εξαιρέσεις. Σε επείγουσες περιπτώσεις, όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος και ο ασθενής δεν είναι σε θέση να εκφράσει τη βούλησή του, μπορεί να επιτραπεί η αναγκαία ιατρική παρέμβαση χωρίς προηγούμενη συναίνεση, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζει ο νόμος.
Πότε επιτρέπεται η ακούσια ψυχιατρική νοσηλεία
Διαφορετικό νομικό πλαίσιο εφαρμόζεται στις περιπτώσεις όπου εξετάζεται η ανάγκη ακούσιας ψυχιατρικής νοσηλείας. Τα άρθρα 95 έως 100 του νόμου 2071/1992 καθορίζουν τις βασικές προϋποθέσεις και τις διαδικαστικές εγγυήσεις για τη νοσηλεία ενός ανθρώπου χωρίς τη θέλησή του. Η ύπαρξη ψυχικής διαταραχής δεν αρκεί από μόνη της για να δικαιολογήσει μια τέτοια παρέμβαση. Απαιτείται να συντρέχουν επιπλέον οι νόμιμες προϋποθέσεις, όπως η αδυναμία του προσώπου να κρίνει το συμφέρον της υγείας του σε συνδυασμό με τον κίνδυνο επιδείνωσης χωρίς νοσηλεία ή η ανάγκη αποτροπής πράξεων βίας κατά του ίδιου ή τρίτων. Η διαδικασία δεν μπορεί να αποφασιστεί αυθαίρετα από την οικογένεια. Προβλέπεται παρέμβαση του αρμόδιου εισαγγελέα, ψυχιατρική αξιολόγηση και δικαστικός έλεγχος.
Συγκεκριμένα πρόσωπα που ορίζει ο νόμος μπορούν να ζητήσουν την έναρξη της διαδικασίας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις προβλέπεται και αυτεπάγγελτη εισαγγελική παρέμβαση. Η αξιολόγηση γίνεται από ειδικούς γιατρούς, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν πληρούνται οι απαιτούμενες προϋποθέσεις. Η τελική κρίση για την ακούσια νοσηλεία υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο, ενώ προβλέπονται εγγυήσεις για την προστασία των δικαιωμάτων του προσώπου.
Τι συμβαίνει όταν κάποιος αδυνατεί να αποφασίσει για την υγεία του
Η νομοθεσία περιλαμβάνει ειδικές προβλέψεις και για περιπτώσεις κατά τις οποίες ένας ενήλικος αδυνατεί να διαχειριστεί ορισμένες προσωπικές του υποθέσεις εξαιτίας σοβαρών προβλημάτων υγείας. Ο θεσμός της δικαστικής συμπαράστασης, που ρυθμίζεται από τον Αστικό Κώδικα, επιτρέπει υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις τον ορισμό προσώπου που θα συνδράμει ή θα εκπροσωπεί τον ενδιαφερόμενο στις αποφάσεις για τις οποίες έχει περιοριστεί η δικαιοπρακτική του ικανότητα.
Η διαδικασία απαιτεί δικαστική απόφαση και δεν συνεπάγεται αυτομάτως απεριόριστη εξουσία του συμπαραστάτη να επιβάλλει οποιαδήποτε ιατρική πράξη. Για τους ανήλικους ασθενείς, οι αποφάσεις λαμβάνονται κατά κανόνα από τους γονείς ή τους νόμιμους εκπροσώπους τους, με γνώμονα το συμφέρον του παιδιού. Εάν η άρνηση μιας αναγκαίας θεραπείας θέτει σε σοβαρό κίνδυνο την υγεία ή τη ζωή του, προβλέπονται δυνατότητες παρέμβασης των αρμόδιων αρχών.
