Οδυσσέας Ιωάννου: Η «σκληρή εργασία» πίσω από τους στίχους και η εμμονή με τη λέξη «νερό»

Ο Οδυσσέας Ιωάννου, ένας από τους πλέον καταξιωμένους δημιουργούς της γενιάς του, βρέθηκε καλεσμένος στην εκπομπή «Στούντιο 4» της ΕΡΤ το απόγευμα της Πέμπτης. Ο στιχουργός με το πλούσιο έργο των 250 τραγουδιών προχώρησε σε μια σπάνια απομυθοποίηση της καλλιτεχνικής δημιουργίας, τονίζοντας ότι η γραφή δεν είναι προϊόν τυχαίας έμπνευσης αλλά σκληρή χειρωνακτική εργασία πάνω στο λευκό χαρτί.

Η προσέγγιση του Οδυσσέα Ιωάννου στη στιχουργική έρχεται να επιβεβαιώσει μια μακρά παράδοση στην ελληνική μουσική, όπου ο δημιουργός λειτουργεί περισσότερο ως τεχνίτης του λόγου παρά ως παθητικός δέκτης μιας ουράνιας έμπνευσης. Αυτή η οπτική θυμίζει έντονα τη φιλοσοφία που είχε ο Θάνος Μικρούτσικος, με τον οποίο ο Ιωάννου συνδέθηκε στενά, αντιμετωπίζοντας το τραγούδι ως ένα κοινωνικό και πνευματικό οικοδόμημα που απαιτεί πειθαρχία.

Η απομυθοποίηση της έμπνευσης και το «λευκό χαρτί»

Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας του με τη Νάνσυ Ζαμπέτογλου και τον Θανάση Αναγνωστόπουλο, ο δημιουργός ξεκαθάρισε πως δεν περιμένει το «θείο άγγιγμα» για να γράψει. «Δεν εμπνέομαι από ρυάκια και πουλάκια» δήλωσε χαρακτηριστικά, διαχωρίζοντας την προσωπική του απόλαυση για τη φύση από την επαγγελματική του ιδιότητα.

Για τον Ιωάννου, η στιγμή της δημιουργίας είναι μια πάλη με το κενό. Περιέγραψε τη διαδικασία ως μια επίμονη προσπάθεια να γεμίσει το χαρτί με κάτι που να μπορεί να υποστηρίξει ηθικά και καλλιτεχνικά. Η βάσανος του στίχου ξεκινά όταν μια λέξη ή μια φράση αρνείται να «κουμπώσει», απαιτώντας από τον στιχουργό να παλέψει «με νύχια και με δόντια» για το τελικό αποτέλεσμα.

Η φωνητική γοητεία των υγρών συμφώνων

Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες αποκαλύψεις της συνέντευξης στην ΕΡΤ αφορούσε τη φωνητική αρχιτεκτονική των τραγουδιών του. Ο Οδυσσέας Ιωάννου παραδέχθηκε ότι λειτουργεί με βάση συγκεκριμένες ακουστικές προτιμήσεις, δείχνοντας μια σαφή αδυναμία στα λεγόμενα υγρά σύμφωνα, όπως το «Ρ» και το «Λ».

Αυτή η εμμονή δεν είναι τυχαία, καθώς τα συγκεκριμένα σύμφωνα προσδίδουν μια μουσικότητα και ροή στον στίχο που διευκολύνει την ερμηνεία. Όπως συμβαίνει συχνά σε μεγάλες ερμηνεύτριες, όπως η Χάρις Αλεξίου, η επιλογή των λέξεων επηρεάζει άμεσα το συναισθηματικό αποτύπωμα της φωνής πάνω στη μελωδία.

Το «νερό» ως κεντρικός πυλώνας της στιχουργικής του ταυτότητας

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων μελετητών του ελληνικού στίχου, η επανάληψη συγκεκριμένων συμβολικών λέξεων αποτελεί το «δακτυλικό αποτύπωμα» κάθε μεγάλου δημιουργού. Ο Ιωάννου αποκάλυψε πως η λέξη «νερό» εμφανίζεται σε περίπου 65 από τα 250 τραγούδια του, μια επιλογή που γίνεται εντελώς συνειδητά.

Το νερό, ως στοιχείο που εμπεριέχει τα αγαπημένα του υγρά σύμφωνα, λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος στο έργο του. Παρά τη λατρεία του για τη θάλασσα, επιλέγει να την κρατά ως προσωπικό καταφύγιο, αποφεύγοντας να τη χρησιμοποιεί ως εύκολη πηγή έμπνευσης, προτιμώντας την άμεση επαφή χωρίς τη μεσολάβηση της τέχνης.

Η επόμενη μέρα για τον εργάτη των λέξεων

Στους διαδρόμους των αρμόδιων καλλιτεχνικών κύκλων, η στάση του Ιωάννου θεωρείται μάθημα επαγγελματισμού για τους νεότερους δημιουργούς. Η παραδοχή ότι η στιχουργική είναι σκληρή δουλειά και όχι ένα απλό χόμπι, θέτει τον πήχη ψηλά για την ποιότητα του σύγχρονου τραγουδιού.

Εν αναμονή των επόμενων συνεργασιών του, ο στιχουργός συνεχίζει να αναζητά εκείνες τις λέξεις που «κουρδίζουν» τέλεια με τα συναισθήματα του κοινού. Η συνέντευξή του στο Στούντιο 4 υπενθύμισε ότι πίσω από κάθε μεγάλη επιτυχία κρύβονται ώρες μοναξιάς, λευκά χαρτιά και μια αδιαπραγμάτευτη αγάπη για την ελληνική γλώσσα.