Eurovision: Τα μυστικά της βαθμολογίας – Το «παράδοξο» των zero points

Η στιγμή της βαθμολογίας στη Eurovision αποτελεί την κορύφωση της αγωνίας, όμως πίσω από τους αριθμούς κρύβονται σύνθετοι μαθηματικοί κανόνες και στρατηγικές. Το φαινόμενο των «zero points» δεν σημαίνει απαραίτητα απουσία ψήφων, αλλά αναδεικνύει τις αστοχίες του συστήματος που ευνοεί τις μικρότερες πληθυσμιακά χώρες.

Αυτή η ανάλυση έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς ο επετειακός 70ος διαγωνισμός στη Βιέννη θα διεξαχθεί με ιστορικά χαμηλό αριθμό 35 χωρών. Η κατανόηση του τρόπου ψηφοφορίας είναι απαραίτητη για να ερμηνεύσει κανείς τα αποτελέσματα του Μεγάλου Τελικού και τις ανατροπές που συχνά ξαφνιάζουν το κοινό.

Το «φάντασμα» του Zero Points και η παγίδα της 11ης θέσης

Πολλοί τηλεθεατές πιστεύουν λανθασμένα πως όταν μια χώρα λαμβάνει μηδέν πόντους, αυτό σημαίνει ότι δεν την ψήφισε κανείς. Στην πραγματικότητα, το σύστημα βασίζεται στο Plurality Voting system — *ένα εκλογικό σύστημα όπου ο νικητής λαμβάνει όλη την επιβράβευση μιας περιφέρειας, αφήνοντας τους υπόλοιπους χωρίς εκπροσώπηση* — το οποίο στη Eurovision μεταφράζεται στην επιβράβευση μόνο της πρώτης δεκάδας.

Αυτό σημαίνει πως μια συμμετοχή μπορεί να είναι η 11η αγαπημένη σε όλες τις συμμετέχουσες χώρες, συγκεντρώνοντας εκατομμύρια ψήφους συνολικά, αλλά να καταλήξει με μηδέν βαθμούς στον πίνακα. Αντίθετα, ένα τραγούδι που βγήκε 10ο σε μία μόνο χώρα, θα λάβει έναν βαθμό, ακόμα και αν στην υπόλοιπη Ευρώπη κατετάγη τελευταίο.

Η γεωπολιτική ανισορροπία και η δύναμη των «μικρών»

Στη Eurovision ισχύει το παράδοξο όπου η ψήφος ενός Ισλανδού έχει πολλαπλάσια ισχύ από αυτή ενός Γερμανού. Καθώς κάθε χώρα δίνει το ίδιο 12άρι, οι 370.000 κάτοικοι της Ισλανδίας έχουν την ίδια βαρύτητα στο αποτέλεσμα με τα 83 εκατομμύρια της Γερμανίας.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Zappit, η στρατηγική των αποστολών επικεντρώνεται συχνά στο να «κλειδώσουν» τις μικρές χώρες. Είναι πολύ πιο εύκολο να επηρεάσεις το televoting σε μια χώρα με λίγους ψηφοφόρους, εξασφαλίζοντας πολύτιμους πόντους με πολύ λιγότερο ανταγωνισμό.

Κριτικές επιτροπές εναντίον τηλεψηφοφορίας

Η σύγκρουση μεταξύ των ειδικών και του κοινού είναι διαρκής, ειδικά μετά την εισαγωγή των δύο τρόπων ψηφοφορίας. Οι κριτικές επιτροπές βαθμολογούν με πλήρη κατάταξη, γεγονός που σημαίνει ότι ένας και μόνο κριτής μπορεί να «χαντακώσει» μια συμμετοχή αν την τοποθετήσει στην τελευταία θέση.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών που παρακολουθούν τον διαγωνισμό, το televoting είναι πιο «δίκαιο» υπό την έννοια ότι απλώς αθροίζει την προτίμηση του κόσμου χωρίς να τιμωρεί τις χαμηλές θέσεις. Σε περίπτωση ισοβαθμίας, ο κανονισμός ορίζει ότι προηγείται η χώρα που ψηφίστηκε από τις περισσότερες χώρες, ενώ ακολουθεί η καταμέτρηση των 12αριών και των 10αριών.

Η επόμενη μέρα του συστήματος ψηφοφορίας

Η συζήτηση για το αν η ψήφος θα έπρεπε να είναι αναλογική ανά κεφαλή και όχι ανά χώρα παραμένει ανοιχτή στους κύκλους της EBU. Προς το παρόν, το σύστημα παραμένει ως έχει, διατηρώντας τη γοητεία των ανατροπών αλλά και την αδικία των «αόρατων» ψήφων που δεν γίνονται ποτέ πόντοι.

Την επόμενη φορά που θα παρακολουθήσετε τη βαθμολογία, προσπαθήστε να εντοπίσετε ποια χώρα «κλειδώνει» τις μικρές πληθυσμιακά περιοχές για να προβλέψετε τον νικητή. Η κατανόηση αυτών των λεπτών ισορροπιών μετατρέπει τη Eurovision από έναν απλό διαγωνισμό τραγουδιού σε ένα συναρπαστικό παιχνίδι στρατηγικής.