Skip to content
Τι είναι το «Σύνδρομο της Στοκχόλμης» από το οποίο έπασχε η 61χρονη; Γιατί έχει πάρει το όνομά του από την πρωτεύουσα της Σουηδίας

Τι είναι το «Σύνδρομο της Στοκχόλμης» από το οποίο έπασχε η 61χρονη; Γιατί έχει πάρει το όνομά του από την πρωτεύουσα της Σουηδίας


Γιώργος Αντωνίου

Η συγκλονιστική υπόθεση της 61χρονης γυναίκας που έχασε τη ζωή της από τα χέρια του 63χρονου συζύγου της στο Θησείο επανέφερε στο προσκήνιο όχι μόνο τη σκληρή πραγματικότητα της ενδοοικογενειακής βίας πίσω από κλειστές πόρτες, αλλά και τη βαθιά ψυχολογική διάσταση του εγκλωβισμού μέσα σε μια κακοποιητική σχέση. Με αφορμή τα ιατροδικαστικά ευρήματα, τις μαρτυρίες των κοντινών προσώπων και την τοποθέτηση της Σίσσυς Χρηστίδου στον αέρα της εκπομπής της, αναδείχθηκε έντονα η φράση της αδελφής του θύματος ότι η 61χρονη φοβόταν μήπως ο άνδρας της την αφήσει —μια συνθήκη που συνδέθηκε δημόσια με το λεγόμενο «Σύνδρομο της Στοκχόλμης».

Πρόκειται για έναν όρο που χρησιμοποιείται ευρέως στον δημόσιο λόγο όταν περιγράφονται περιπτώσεις όπου ένα άτομο που υφίσταται κακοποίηση, πίεση ή έλεγχο εμφανίζει συναισθηματική προσκόλληση ή φόβο απώλειας απέναντι στο πρόσωπο που το κακοποιεί. Παράλληλα, η συζήτηση γύρω από το «Σύνδρομο της Στοκχόλμης» συνοδεύεται πάντα από δύο καίρια ερωτήματα: τι ακριβώς περιγράφει ψυχολογικά ο όρος και για ποιον λόγο πήρε το όνομά του από τη Στοκχόλμη, την πρωτεύουσα της Σουηδίας.

Στην υπόθεση της γυναικοκτονίας στο Θησείο, όπου ο 63χρονος φέρεται να ξυλοκόπησε άγρια τη σύζυγό του και στη συνέχεια να την έπνιξε με τα χέρια του, η τοποθέτηση της Σίσσυς Χρηστίδου εστίασε σε ορισμένα από τα πιο βαριά στοιχεία της υπόθεσης. Όπως επεσήμανε η παρουσιάστρια, η ιατροδικαστική εξέταση έδειξε ότι η βία δεν ήταν ένα μεμονωμένο ή ξαφνικό συμβάν, αλλά υπήρχε ήδη από πριν, με τον δράστη να επιδεικνύει ιδιαίτερη σκληρότητα απέναντι στη σύζυγό του.

Αυτό που προκάλεσε έντονη ανησυχία και προβληματισμό στην τοποθέτησή της ήταν η μαρτυρία της αδελφής του θύματος, η οποία γνώριζε από κοντά τη σχέση του ζευγαριού και ανέφερε ότι η άτυχη γυναίκα φοβόταν μήπως ο σύζυγός της την αφήσει. Η Σίσσυ Χρηστίδου συνέδεσε αυτή τη στάση με το «Σύνδρομο της Στοκχόλμης», υπογραμμίζοντας πόσο την τρομάζει το γεγονός ότι η γυναίκα δεν φαινόταν να προσπαθεί απλώς να αποδράσει από μια κακοποιητική συνθήκη, αλλά βίωνε έντονο τον φόβο της εγκατάλειψης μέσα σε αυτήν.

Όπως τόνισε η ίδια, όταν πίσω από μια σχέση υπάρχουν σημάδια προηγούμενης βίας και ταυτόχρονα έντονος φόβος μήπως χαθεί ο σύντροφος, η δυναμική γίνεται εξαιρετικά επικίνδυνη και δύσκολα αντιληπτή από έξω. Παράλληλα, στάθηκε στη στάση του κοινωνικού περίγυρου, σημειώνοντας ότι δεν μπορεί κανείς να λέει ότι δεν τον αφορά όταν παρατηρούνται εντάσεις ή σημάδια, επειδή «τα βρίσκουν μεταξύ τους» ή επειδή το θύμα δεν ζητά βοήθεια μπροστά σε τρίτους, αλλά και στη δυσκολία να γνωρίζει κανείς τι συμβαίνει πίσω από την κλειστή πόρτα ή αν απαιτείται ευρύτερη συμβουλευτική στήριξη της οικογένειας ώστε να μην θρηνούμε διαρκώς νέες γυναικοκτονίες.

Τι είναι το «Σύνδρομο της Στοκχόλμης»

Με τον όρο «Σύνδρομο της Στοκχόλμης» περιγράφεται ψυχολογικά ένα φαινόμενο κατά το οποίο ένα άτομο που βρίσκεται υπό καθεστώς απειλής, εξάρτησης, εξαναγκασμού ή κακοποίησης αναπτύσσει συναισθηματικούς δεσμούς, συμπάθεια, κατανόηση ή προσκόλληση προς το πρόσωπο που του ασκεί βία ή έλεγχο. Στην καθημερινή και δημοσιογραφική χρήση, ο όρος αξιοποιείται συχνά για να αποδώσει την παράδοξη για τον εξωτερικό παρατηρητή συμπεριφορά ενός θύματος που υπερασπίζεται τον θύτη, δικαιολογεί τη συμπεριφορά του ή φοβάται περισσότερο την απομάκρυνση και την εγκατάλειψη παρά την ίδια την κακοποίηση.

Προτεινόμενο Το μυστικό δείπνο των Νομπέλ: Όταν οι βραβευμένοι σεφ μαγειρεύουν με οικογενειακή συνταγή Το μυστικό δείπνο των Νομπέλ: Όταν οι βραβευμένοι σεφ μαγειρεύουν με οικογενειακή συνταγή

Στις κακοποιητικές σχέσεις, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η συναισθηματική σύγχυση, ο φόβος, η ψυχολογική πίεση, η απομόνωση από το περιβάλλον και η εναλλαγή ανάμεσα σε στιγμές έντασης και στιγμές ηρεμίας ή «τρυφερότητας» μπορούν να δημιουργήσουν έναν ισχυρό ψυχικό δεσμό. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το θύμα μπορεί να αισθάνεται ότι δεν μπορεί να σταθεί μόνο του ή να φοβάται την απώλεια της σχέσης, ακόμη και όταν η πραγματικότητα που βιώνει είναι καταστροφική για τη σωματική και ψυχική του υγεία.

Ωστόσο, στην ψυχολογία και την εγκληματολογία επισημαίνεται συχνά ότι η χρήση του όρου «Σύνδρομο της Στοκχόλμης» έξω από αυστηρά συγκεκριμένα πλαίσια ομηρίας απαιτεί προσοχή, καθώς δεν αποτελεί επίσημη ψυχιατρική διάγνωση. Σε πολλές περιπτώσεις μακροχρόνιας ενδοοικογενειακής κακοποίησης, η παραμονή στη σχέση ή ο φόβος εγκατάλειψης συνδέεται με πολλαπλούς παράγοντες, όπως η ψυχολογική χειραγώγηση, ο φόβος κλιμάκωσης της βίας σε περίπτωση χωρισμού, η κοινωνική απομόνωση, η οικονομική ή συναισθηματική εξάρτηση και η έλλειψη άμεσου υποστηρικτικού δικτύου.

Η ονομασία «Σύνδρομο της Στοκχόλμης» προέρχεται από ένα περιστατικό ομηρίας που σημειώθηκε τον Αύγουστο του 1973 στη Στοκχόλμη της Σουηδίας. Κατά τη διάρκεια ληστείας σε υποκατάστημα τράπεζας στην πλατεία Νόρμαλμστοργκ (Norrmalmstorg) της σουηδικής πρωτεύουσας, ένοπλος δράστης κράτησε ομήρους υπαλλήλους της τράπεζας για έξι ημέρες, υπό συνθήκες μεγάλης έντασης και φόβου για τη ζωή τους.

Αυτό που προκάλεσε παγκόσμια έκπληξη τότε ήταν ότι, μετά την απελευθέρωσή τους, οι όμηροι όχι μόνο δεν έδειξαν εχθρότητα προς τον απαγωγέα τους, αλλά υπερασπίστηκαν τη στάση του, εξέφρασαν κατανόηση και συμπάθεια προς εκείνον και εμφανίστηκαν πιο επιφυλακτικοί ή και επικριτικοί απέναντι στους χειρισμούς των αστυνομικών Αρχών. Το φαινόμενο αυτό ονομάστηκε «Σύνδρομο της Στοκχόλμης» με αναφορά στην πόλη όπου εκτυλίχθηκε το περιστατικό, καθώς η Στοκχόλμη έγινε το σημείο αναφοράς για τη συγκεκριμένη παράδοξη συναισθηματική αντίδραση υπό καθεστώς απειλής.

Η σύνδεση μιας τραγικής υπόθεσης όπως η γυναικοκτονία στο Θησείο με το «Σύνδρομο της Στοκχόλμης» δείχνει πόσο έντονα αναζητά η κοινωνία τρόπους να κατανοήσει πώς μια γυναίκα μπορεί να ζει δίπλα σε έναν κακοποιητικό σύντροφο και να φοβάται μήπως τον χάσει. Είτε αποδίδεται στον μηχανισμό που περιγράφει ο όρος είτε σε βαθύτερους ψυχολογικούς και κοινωνικούς μηχανισμούς εγκλωβισμού, το κρίσιμο συμπέρασμα παραμένει ότι η σιωπή και η αδιαφορία του περίγυρου δεν προστατεύουν κανέναν.

Η ανάδειξη τέτοιων περιστατικών μέσα από δημόσιες παρεμβάσεις και δημοσιογραφική κάλυψη υπενθυμίζει ότι η έμφυλη βία συχνά κρύβεται πίσω από εικόνες που μοιάζουν «φυσιολογικές» προς τα έξω και ότι η έγκαιρη ευαισθητοποίηση, η στήριξη και η πρόληψη είναι καθοριστικής σημασίας πριν να είναι πολύ αργά.

Η αναδημοσίευση ή αναπαραγωγή του παρόντος άρθρου επιτρέπεται αποκλειστικά με την τοποθέτηση ενεργού συνδέσμου (link) προς την πηγή.

Προτεινόμενα

  1. 1
    Σουηδία: Κάθειρξη σε 19χρονο για σχεδιασμό επίθεσης αυτοκτονίας του Ισλαμικού Κράτους στη Στοκχόλμη
  2. 2
    Σουηδία: «Απειλητική» η ρητορική των ΗΠΑ για τη Γροιλανδία – Σκληρή κριτική από τον Ουλφ Κρίστερσον
  3. 3
    Λιθουανία: Ένοχος για αντισημιτισμό ο ηγέτης κυβερνητικού κόμματος, Ρεμίγκιους Ζεμαϊτάιτις

Προτεινόμενα

Ροή Ειδήσεων