Ανώτατο Δικαστήριο ΗΠΑ: Η απόφαση-σταθμός για τους δασμούς του προέδρου Τραμπ

Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αναμένεται να εκδώσει σήμερα, Παρασκευή, κρίσιμες αποφάσεις που θα καθορίσουν τη νομιμότητα των παγκόσμιων δασμών που επέβαλε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Η ετυμηγορία αποτελεί μια ιστορική δοκιμασία των προεδρικών εξουσιών και της εφαρμογής του International Emergency Economic Powers Act του 1977, με άμεσο αντίκτυπο στην παγκόσμια οικονομία και τις εμπορικές σχέσεις.

Αυτή η δικαστική αναμέτρηση έρχεται ως συνέχεια μιας σειράς προσφυγών από 12 αμερικανικές πολιτείες και εκατοντάδες επιχειρήσεις, οι οποίες αμφισβητούν το δικαίωμα του Λευκού Οίκου να επικαλείται κατάσταση εθνικής ανάγκης για την επιβολή εμπορικών φραγμών. Η απόφαση θα επηρεάσει άμεσα τη στρατηγική των ΗΠΑ απέναντι σε εταίρους όπως η Κίνα, ο Καναδάς και το Μεξικό, ενώ ήδη επιχειρήσεις πουλάνε δικαιώματα επιστροφής δασμών αναζητώντας ρευστότητα.

Η νομική βάση και η επίκληση εθνικής ανάγκης

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ χρησιμοποίησε τον νόμο περί Διεθνών Έκτακτων Οικονομικών Εξουσιών για να επιβάλει τους λεγόμενους «αμοιβαίους» δασμούς, υποστηρίζοντας ότι τα εμπορικά ελλείμματα συνιστούν εθνική απειλή. Επιπλέον, επικαλέστηκε τη διακίνηση φαιντανύλης και παράνομων ουσιών από τα σύνορα με το Μεξικό και τον Καναδά ως πρόσθετο λόγο για την ενεργοποίηση των μέτρων.

Κατά τη διάρκεια των αγορεύσεων τον περασμένο Νοέμβριο, τόσο οι συντηρητικοί όσο και οι φιλελεύθεροι δικαστές φάνηκαν να αμφιβάλλουν για τη νομιμότητα των κινήσεων αυτών. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη δεχθεί πλήγματα σε κατώτερα δικαστήρια, τα οποία έκριναν ότι ο πρόεδρος υπερέβη την εξουσία του, οδηγώντας την υπόθεση στο Ανώτατο Δικαστήριο.

Η στάση του δικαστηρίου αποτελεί κρίσιμο δείκτη για το αν θα υπάρξει θεσμικό ανάχωμα στις διευρυμένες εξουσίες που διεκδικεί ο πρόεδρος από την επιστροφή του στο αξίωμα τον Ιανουάριο του 2025. Παρόμοιες προκλήσεις έχουν καταγραφεί και σε άλλους τομείς, όπως η ανάπτυξη της Εθνοφρουράς, όπου το Δικαστήριο έχει ήδη παρέμβει.

Οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία

Σύμφωνα με αναλυτές στρατηγικής και νομικούς παραστάτες που παρακολουθούν την υπόθεση, μια αρνητική απόφαση για τον Λευκό Οίκο θα αποτελούσε «τρομερό πλήγμα» για την οικονομική ατζέντα της κυβέρνησης. Ο ίδιος ο πρόεδρος, σε πρόσφατη ανάρτησή του, τόνισε ότι οι δασμοί έχουν καταστήσει τις ΗΠΑ οικονομικά ισχυρότερες.

Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η αβεβαιότητα γύρω από την απόφαση έχει ήδη προκαλέσει τριγμούς στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Οι επιχειρήσεις που έχουν προσφύγει στη δικαιοσύνη υποστηρίζουν ότι το κόστος των δασμών μετακυλίεται στους Αμερικανούς καταναλωτές, επιβαρύνοντας το κόστος ζωής.

Άλλες κρίσιμες υποθέσεις στο πινακίδιο

Πέρα από το εμπορικό μέτωπο, το Ανώτατο Δικαστήριο, όπου κυριαρχεί η συντηρητική πλειοψηφία 6-3, εξετάζει και άλλες υποθέσεις μείζονος σημασίας. Μεταξύ αυτών είναι η αμφισβήτηση του Νόμου περί Δικαιωμάτων Ψήφου του 1965, ο οποίος αποτελεί θεμέλιο λίθο για την πρόληψη των φυλετικών διακρίσεων στις εκλογές.

Παράλληλα, εκκρεμεί απόφαση για τη νομιμότητα νόμου του Κολοράντο που απαγορεύει τις «θεραπείες μεταστροφής» για ΛΟΑΤΚΙ+ ανηλίκους. Η υπόθεση αυτή εξετάζεται υπό το πρίσμα της ελευθερίας του λόγου και αναμένεται να προκαλέσει έντονες κοινωνικές αντιδράσεις, ανεξαρτήτως αποτελέσματος.

Η επόμενη μέρα για το αμερικανικό εμπόριο

Εν αναμονή των ανακοινώσεων στις 10 π.μ. ώρα Ουάσιγκτον, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Η χρήση ιστορικών νόμων, όπως ο Alien Enemy Act του 1798 ή ο νόμος του 1977, δείχνει μια τάση της κυβέρνησης να αναζητά νομικά εργαλεία άλλων εποχών για να εφαρμόσει τη σύγχρονη πολιτική της.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η σημερινή ημέρα θα καθορίσει το γεωπολιτικό αποτύπωμα των ΗΠΑ για τα επόμενα χρόνια. Εάν το Δικαστήριο δικαιώσει τον πρόεδρο, η χρήση των δασμών ως διπλωματικό όπλο θα παγιωθεί, αλλάζοντας οριστικά τους κανόνες του παγκόσμιου εμπορίου.