Ισραήλ: Δραματική αύξηση σε PTSD και αυτοκτονίες στρατιωτών μετά από δύο χρόνια πολέμου

Τεράστια κρίση ψυχικής υγείας πλήττει τις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις, καθώς το Υπουργείο Άμυνας αναφέρει αύξηση 40% στα περιστατικά PTSD και 279 απόπειρες αυτοκτονίας στρατιωτών. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η παρατεταμένη σύγκρουση σε πολλαπλά μέτωπα έχει οδηγήσει το 60% των τραυματιών πολέμου να αναζητούν ψυχολογική υποστήριξη, με τις προβλέψεις να δείχνουν εκτόξευση των περιστατικών κατά 180% έως το 2028.

Η σημερινή κατάσταση αποτελεί την κορύφωση μιας διετούς στρατιωτικής κινητοποίησης που ξεκίνησε μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023. Η ένταση των επιχειρήσεων σε πολλαπλά μέτωπα —Γάζα, Λίβανο και Συρία— έχει δημιουργήσει ένα πρωτοφανές ψυχολογικό αποτύπωμα στις ένοπλες δυνάμεις, το οποίο υπερβαίνει τα παραδοσιακά όρια της μεταπολεμικής αποκατάστασης.

Η «αόρατη» επιδημία του μετατραυματικού στρες

Τα επίσημα στοιχεία του ισραηλινού Υπουργείου Άμυνας αποκαλύπτουν μια ζοφερή πραγματικότητα για την ψυχική υγεία των στρατιωτών. Από τον Σεπτέμβριο του 2023, τα περιστατικά Μετατραυματικής Διαταραχής Στρες (PTSD) έχουν αυξηθεί κατά σχεδόν 40%, ενώ οι εκτιμήσεις των ειδικών κάνουν λόγο για περαιτέρω άνοδο 180% μέσα στα επόμενα δύο χρόνια.

Αυτή τη στιγμή, περίπου 22.300 ένστολοι υποβάλλονται σε θεραπεία για τραύματα πολέμου, με το 60% αυτών να υποφέρει από μετατραυματικά συμπτώματα. Η πίεση αυτή εντείνεται καθώς οι μάχες συνεχίζονται, παρά την εύθραυστη εκεχειρία που δοκιμάζεται καθημερινά σε περιοχές όπως το Ντέιρ αλ-Μπάλαχ.

Ηθική βλάβη και το βάρος των αποφάσεων

Πέρα από τον φόβο του θανάτου, οι στρατιώτες έρχονται αντιμέτωποι με την έννοια της ηθικής βλάβης (moral injury) — η οποία ορίζει τη ζημιά που προκαλείται στη συνείδηση ενός ατόμου από πράξεις που έρχονται σε σύγκρουση με τις ηθικές του αξίες. Ο Ronen Sidi, κλινικός ψυχολόγος στο Ιατρικό Κέντρο Emek, εξηγεί ότι αυτό το τραύμα είναι συχνά το πιο δύσκολο να επουλωθεί.

«Πολλές αποφάσεις λαμβάνονται υπό πίεση και, όταν αυτές οδηγούν σε τραυματισμούς αμάχων ή παιδιών, το αίσθημα της ενοχής είναι ασήκωτο», αναφέρει ο Sidi. Η διαβίωση με την πεποίθηση ότι έχεις αφαιρέσει αθώες ζωές δημιουργεί ένα κενό που καμία συμβατική θεραπεία δεν μπορεί εύκολα να καλύψει, ειδικά όταν η δεύτερη φάση του σχεδίου για τη Γάζα παραμένει σε εξέλιξη.

Το κύμα των αυτοκτονιών και οι αδυναμίες του συστήματος

Μια κοινοβουλευτική επιτροπή αποκάλυψε ότι 279 στρατιώτες επιχείρησαν να αυτοκτονήσουν το διάστημα μεταξύ Ιανουαρίου 2024 και Ιουλίου 2025. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι οι μάχιμοι στρατιώτες αποτελούν το 78% όλων των περιπτώσεων αυτοκτονίας στο Ισραήλ για το έτος 2024, υπογραμμίζοντας την άμεση σύνδεση της πρώτης γραμμής με την αυτοκαταστροφική συμπεριφορά.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών ψυχικής υγείας, τα ιδρύματα ψυχικής υγείας στο Ισραήλ είναι πλέον πλήρως υπερφορτωμένα. Πολλοί στρατιώτες είτε δεν μπορούν να βρουν ραντεβού για θεραπεία είτε δεν συνειδητοποιούν καν ότι η δυσφορία που νιώθουν συνδέεται άμεσα με τις τραυματικές εμπειρίες του μετώπου.

Εναλλακτικές θεραπείες και η επόμενη μέρα

Προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κρίση, το Υπουργείο Άμυνας έχει αυξήσει τον προϋπολογισμό και προωθεί εναλλακτικές μεθόδους θεραπείας κατά 50%. Οργανισμοί όπως η ΜΚΟ HaGal Sheli χρησιμοποιούν το surfing ως θεραπευτική τεχνική, ενώ άλλοι έφεδροι βασίζονται σε σκύλους θεραπείας για να διαχειριστούν τις κρίσεις πανικού.

Παρά τις προσπάθειες αυτές, η διαδικασία αναγνώρισης του τραύματος από τις κρατικές επιτροπές παραμένει γραφειοκρατική και χρονοβόρα, αποθαρρύνοντας πολλούς από το να ζητήσουν βοήθεια. Καθώς το Ισραήλ διατηρεί δυνάμεις στη Γάζα και συνεχίζει τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο, η ψυχική αντοχή των στρατιωτών αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα για τη σταθερότητα της χώρας.